Σκύλος και γάτα στο ίδιο σπίτι: πώς γνωρίζονται σωστά και ζουν ήρεμα

Σκύλος και γάτα στο ίδιο σπίτι: τι δείχνει η έρευνα για τη συμβίωση

Το «σαν το σκυλί με τη γάτα» δεν περιγράφει τα περισσότερα σπίτια. Σε έρευνα του 2020 στο περιοδικό PLOS ONE, με ερωτηματολόγια από 1.270 ανθρώπους που είχαν και σκύλο και γάτα, οι περισσότερες συμβιώσεις ήταν ειρηνικές. Κατά τους ιδιοκτήτες, περίπου δύο στα τρία ζευγάρια κοιμούνταν μαζί, έστω και μερικές φορές, και τα περισσότερα έπαιζαν μαζί. Έτρωγαν όμως σε διαφορετικά σημεία, με πιο συνηθισμένη λύση το μπολ του σκύλου στο πάτωμα και της γάτας ψηλότερα. Και πιο συχνά η γάτα αγνοούσε τον σκύλο παρά το αντίστροφο.

Μια μελέτη του 2008 στο Applied Animal Behaviour Science βρήκε πιο φιλικές σχέσεις όταν η γάτα είχε έρθει πρώτη στο σπίτι και όταν γνωρίστηκαν νωρίς: η γάτα ως τους 6 μήνες, ο σκύλος ως τον 1 χρόνο. Όσο μικρότερα ήταν στην πρώτη τους συνάντηση, τόσο καλύτερα καταλάβαινε ο ένας τα σήματα του άλλου, ακόμα και όσα σημαίνουν το αντίθετο για κάθε είδος.

Ειδικά για κουτάβια, μια μελέτη του 2022 στο περιοδικό Animals ρώτησε τους ιδιοκτήτες πώς φέρθηκαν 1.211 κουτάβια στη γάτα του σπιτιού μετά τη γνωριμία τους. Οι πιο συχνές αντιδράσεις ήταν το παιχνίδι, ο υπερβολικός ενθουσιασμός και το κυνηγητό, που το έκαναν σχεδόν τα μισά. Λιγότερα από ένα στα δέκα έδειξαν μόνο αδιαφορία ή ήρεμη επαφή. Αυτή την ήρεμη στάση την έκαναν πιο πιθανή τρία πράγματα: γνωριμία πριν από τις 12 εβδομάδες, σταδιακή και όχι απότομη, και ένας ακόμα σκύλος στο σπίτι. Οι ερευνητές προτείνουν γνωριμίες νωρίς, σταδιακά και με τον άνθρωπο να τις οδηγεί, όχι τα ζώα να «συστηθούν μόνα τους».

Πριν τη γνωριμία: το σπίτι με τα μάτια της γάτας

Μια γάτα που ξέρει ότι μπορεί να φύγει όποτε θέλει κοιτάζει τον σκύλο με περιέργεια· μια γάτα στριμωγμένη αμύνεται. Οι οδηγίες της AAFP και της ISFM, της αμερικανικής και της διεθνούς κτηνιατρικής εταιρείας για τις γάτες, ορίζουν το ασφαλές σημείο της γάτας ως ιδιωτικό, προστατευμένο χώρο, συχνά ψηλά, και θέλουν κάθε βασικό πόρο της σε δικό του σημείο: φαγητό, νερό, τουαλέτα, ονυχοδρόμιο, παιχνίδι, ύπνο. Σε διαμέρισμα με σκύλο, αυτό σημαίνει:

• Δωμάτιο-βάση όπου ο σκύλος δεν μπαίνει, με φαγητό και νερό, άμμο στην άλλη άκρη, ονυχοδρόμιο, κρυψώνα και ψηλό σημείο. Ένα υπνοδωμάτιο αρκεί, με πορτάκι ασφαλείας που η γάτα το περνά και ο σκύλος όχι.
• Ψηλά σημεία σε κάθε δωμάτιο που μοιράζονται: η κορυφή της βιβλιοθήκης ή της ντουλάπας, με ένα ράφι για σκαλοπάτι, το περβάζι, ένα ψηλό ονυχοδρόμιο με πλατφόρμες. Από εκεί βλέπει τον σκύλο χωρίς να φύγει.
• Κανένα αδιέξοδο: το τέλος του διαδρόμου ή ένα μπάνιο με πόρτα που κλείνει πίσω της είναι παγίδα για μια γάτα που την ακολουθεί ο σκύλος. Στερέωσε τις εσωτερικές πόρτες ανοιχτές.
• Το φαγητό της ψηλά ή στο δωμάτιό της. Έτσι λύνεται από την αρχή και το «ο σκύλος τρώει την τροφή της γάτας».
• Η άμμος εκεί που δεν φτάνει ο σκύλος, για να μην ενοχλείται η γάτα στην τουαλέτα και να μην ψάχνει εκείνος μέσα· πώς στήνεται, το εξηγεί ο οδηγός για την κοπροφαγία σκύλου.
• Δικό του σημείο και για τον σκύλο: ένα στρωματάκι ή ένα κλουβί που του αρέσει, με κάτι να μασήσει.
• Η μπαλκονόπορτα κλειστή στις πρώτες συναντήσεις. Μια γάτα που τρομάζει πηδά όπου βρει, ακόμα και στα κάγκελα.

Κάνε τις αλλαγές λίγες μέρες πριν έρθει ο καινούργιος, για να μην πέσουν όλα μαζί στη γάτα.

Γνωριμία σκύλου με γάτα σε τέσσερα στάδια: πότε προχωράς

Η Κτηνιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Ohio State το λέει καθαρά: τα ζώα δεν τα φέρνεις απότομα μαζί για να «τα βρουν μόνα τους». Στο επόμενο στάδιο περνάς όταν το δείχνει η συμπεριφορά και των δύο, όχι το ημερολόγιο.

1. Μυρωδιές, χωρίς να βλέπονται. Ο καθένας στον χώρο του, με κλειστή πόρτα. Αντάλλαξε τα κουβερτάκια τους, να μάθουν τη μυρωδιά του άλλου, και τάιζέ τους στις δύο πλευρές της πόρτας, σε απόσταση που τρώνε άνετα. Προχωράς όταν η γάτα τρώει, παίζει, πάει στην άμμο της κανονικά και πλησιάζει την πόρτα από περιέργεια, κι ο σκύλος δεν γαβγίζει, δεν κλαψουρίζει, δεν ξύνει την πόρτα.
2. Ματιές πίσω από πορτάκι. Στη θέση της πόρτας, πορτάκι ασφαλείας. Αν ο καινούργιος είναι ο σκύλος, η σχολή του Ohio State τον θέλει σε ένα-δυο δωμάτια πίσω από πορτάκια, και τη γάτα να τον εξερευνά με τον ρυθμό της. Ο σκύλος με σαμαράκι και λουρί, δυο-τρία μέτρα πίσω· εσύ με μικρές λιχουδιές. Κοιτάζει τη γάτα και γυρίζει το βλέμμα σε σένα: «μπράβο» και λιχουδιά. Η γάτα παίρνει κι αυτή κάτι ξεχωριστό όσο ο σκύλος είναι κοντά, για να συνδέσει την παρουσία του με κάτι καλό. Λίγα λεπτά, δυο-τρεις φορές τη μέρα. Προχωράς όταν ο σκύλος ρίχνει μια ματιά και ξαναγυρίζει μόνος του σε σένα, και η γάτα κάθεται, πλένεται ή τρώει μπροστά στο πορτάκι.
3. Ίδιο δωμάτιο, με χαλαρό λουρί. Η γάτα είναι ήδη μέσα, με τα ψηλά της σημεία και την έξοδο ελεύθερη. Μπαίνεις με τον σκύλο και κινείστε αργά, με το λουρί χαλαρό, ανταμείβοντας κάθε ήρεμη στιγμή. Αν η γάτα φυσήξει ή δώσει μια πατούσα, δεν τη μαλώνεις: κατά την ίδια σχολή, θα συνδέσει τον σκύλο με την τιμωρία. Προχωράς όταν μένουν χαλαροί και οι δύο σε αρκετές συναντήσεις στη σειρά.
4. Ελεύθερα, με επίβλεψη. Ο σκύλος κυκλοφορεί ελεύθερος μόνο όταν είσαι εκεί και προσέχεις, στην αρχή με ένα ελαφρύ λουρί που σέρνεται από το σαμαράκι. Όταν λείπεις, ο καθένας στον χώρο του, ώσπου να είσαι βέβαιος ότι νιώθουν άνετα μεταξύ τους. Τελειώνεις όταν για εβδομάδες δεν έχει γίνει κυνηγητό και η γάτα κυκλοφορεί, τρώει και κοιμάται όπως πριν.

Αν κάτι στραβώσει, γυρνάς ένα στάδιο πίσω, όχι στην αρχή. Τον ρυθμό τον ορίζει ο πιο φοβισμένος από τους δύο, συνήθως η γάτα.

Η πρώτη συνάντηση στο ίδιο δωμάτιο: τι κάνεις και τι λες

Η πρώτη φορά χωρίς πόρτα ανάμεσά τους θέλει σχέδιο:

• Πριν, μια βόλτα με πολύ μύρισμα για τον σκύλο. Ιδανικά δύο άνθρωποι: ένας στο λουρί, ένας για τη γάτα και τις λιχουδιές της.
• Η γάτα διαλέγει μόνη της πού θα σταθεί. Μην την κρατάς αγκαλιά για να «δει από κοντά» τον σκύλο: στριμωγμένη μπορεί να γρατζουνίσει εσένα ή να πηδήξει κάτω, μπροστά στη μύτη του.
• Ο σκύλος στην άλλη άκρη, με ένα μασητικό στο στρωματάκι του ή με ένα «κάτσε» που ξέρει καλά. Κάθε ματιά που ξεκολλά από τη γάτα κερδίζει λιχουδιά.
• Λίγα λόγια και χαμηλά: «μπράβο, ήσυχα» στον σκύλο, το όνομά της ήρεμα στη γάτα. Τα «άσ' την!» και οι φωνές ανεβάζουν την ένταση και στα δύο ζώα.
• Τέλος μετά από λίγα λεπτά, όσο είναι ακόμα ήρεμα· βγαίνει πρώτος ο σκύλος. Καλύτερα μια σύντομη και ήσυχη συνάντηση παρά μια μεγάλη που τελείωσε με φύσημα.

Τα σημάδια σκύλου και γάτας: τι βλέπεις και τι κάνεις

Ένα σημάδι μόνο του λέει λίγα· κοίτα όλο το σώμα και τι έγινε λίγο πριν. Για τον σκύλο, περισσότερα στον οδηγό για τη γλώσσα σώματος σκύλου. Για τη γάτα, το Κέντρο Υγείας Γάτας (Feline Health Center) της Κτηνιατρικής Σχολής του Cornell αναφέρει ως σημάδια φόβου διεσταλμένες κόρες, αυτιά πεσμένα και στραμμένα προς τα πλάγια, μουστάκια κολλημένα στο πρόσωπο και ουρά σφιχτά τυλιγμένη ή μαζεμένη κάτω από το σώμα. Όταν ο φόβος γίνεται άμυνα, η γάτα μπορεί να κολλήσει τα αυτιά στο κεφάλι, να φυσήξει, να δείξει δόντια ή να ζαρώσει στο πάτωμα, με το τρίχωμα σηκωμένο.

Ο σκύλος

Η γάτα

Ο σκύλος κυνηγάει τη γάτα: γιατί και τι κάνεις

Ό,τι μικρό τρέχει ξυπνά στον σκύλο το ένστικτο του κυνηγιού, και στα κουτάβια συχνά και την όρεξη για παιχνίδι. Η σχολή του Ohio State θυμίζει ότι οι σκύλοι είναι από τη φύση τους θηρευτές των γατών: δεν επιτρέπεις ποτέ στον σκύλο να κυνηγά τη γάτα ή να την πιάνει με το στόμα. Εσύ μπορεί να ξέρεις ότι θέλει να παίξει· η γάτα δεν το ξέρει.

1. Καμία ευκαιρία. Κάθε φορά που προλαβαίνει να την κυνηγήσει, εξασκείται για την επόμενη. Ώσπου να μάθει, όποτε κυκλοφορεί η γάτα, είναι με λουρί ή πίσω από πορτάκι.
2. Το παιχνίδι «κοίτα τη γάτα». Σε απόσταση που ο σκύλος παίρνει ακόμα λιχουδιές, λες «μπράβο» τη στιγμή που κοιτάζει τη γάτα και αφήνεις μια λιχουδιά δίπλα στα πόδια σου. Σύντομα θα κοιτάζει τη γάτα και θα γυρίζει μόνος του σε σένα· αυτή τη στροφή ανταμείβεις από εκεί και πέρα, και μικραίνεις την απόσταση μόνο όταν γίνεται εύκολα.
3. Το στρωματάκι του. Μάθε του, χωρίς τη γάτα, να πηγαίνει και να ξαπλώνει σε ένα στρωματάκι. Μετά, όταν η γάτα περνά από το σαλόνι, όσο εκείνος μένει εκεί πέφτουν λιχουδιές η μία μετά την άλλη.
4. Ένα «έλα» που πιάνει. Για τη στιγμή που θα ξεφύγει, θέλεις ένα «έλα» δουλεμένο πρώτα σε εύκολες συνθήκες, όπως στον οδηγό πώς να μάθω στο σκύλο μου το «έλα».
5. Ενέργεια που δεν περισσεύει. Μια καλή βόλτα και κάτι να μασήσει πριν από τις συναντήσεις· ο σκύλος που βαριέται βρίσκει εύκολα «παιχνίδι» στη γάτα.

Νέος σκύλος, νέα γάτα ή αδέσποτη γάτα στο σπίτι με σκύλο

Νέος σκύλος σε σπίτι με γάτα

Πρώτα η γάτα και μετά ο σκύλος: αυτή η σειρά ήταν η πιο ευνοϊκή στη μελέτη του 2008. Πριν διαλέξεις, ρώτα το καταφύγιο ή την ανάδοχη οικογένεια αν ο σκύλος έχει ζήσει με γάτα και πώς αντιδρά στις γάτες του δρόμου. Αν κοκαλώνει και ορμά σε κάθε γάτα, μίλα με ειδικό συμπεριφοράς πριν αποφασίσεις. Τι χρειάζεται ένας σκύλος από καταφύγιο τους πρώτους μήνες, το βρίσκεις στον οδηγό για την υιοθεσία αδέσποτου σκύλου.

Με κουτάβι, να είσαι έτοιμος για κυνηγητό από ενθουσιασμό. Μην αφήσεις όμως τη γάτα να του «βάλει όρια» μόνη της: η μελέτη του 2022 προτείνει γνωριμία που την οδηγεί ο άνθρωπος. Και φρόντισε το κουτάβι να ξεκουράζεται συχνά στον χώρο του.

Νέα γάτα σε σπίτι με σκύλο

Εδώ η καινούργια δεν ξέρει ούτε το σπίτι. Η σχολή του Ohio State προτείνει για κάθε νέα γάτα δικό της δωμάτιο με τα απαραίτητα, όπως το δωμάτιο-βάση πιο πάνω. Το υπόλοιπο σπίτι ας το εξερευνήσει όσο ο σκύλος είναι για βόλτα.

Αδέσποτη γάτα στο σπίτι με σκύλο

Το γατάκι από τον δρόμο ή από την αυλή της πολυκατοικίας πάει πρώτα στον κτηνίατρο, για αποπαρασίτωση και γενικό έλεγχο, και ως τότε μένει μόνο του σε ένα δωμάτιο, χωρίς κοινές κουβέρτες και μπολ με τον σκύλο. Είναι πολύ εύθραυστο: η πατούσα ενός μεγαλόσωμου σκύλου που θέλει απλώς να παίξει μπορεί να το τραυματίσει. Η μικρή του ηλικία πάντως βοηθά, σύμφωνα με τη μελέτη του 2008. Τα στάδια όμως δεν αλλάζουν, και όσο είναι μικρό, γατάκι και σκύλος δεν μένουν ποτέ μόνοι τους.

Μια ενήλικη γάτα του δρόμου μπορεί να έχει μάθει να φοβάται τους σκύλους· δώσ' της περισσότερο χρόνο στα δύο πρώτα στάδια και αρκετές κρυψώνες.

Πώς να συμφιλιώσω σκύλο με γάτα όταν κάτι στράβωσε

Αν τσακώνονται ήδη, ή αν η γνωριμία έγινε απότομα και η γάτα ζει πια πάνω στη ντουλάπα, δεν είναι αργά για μια νέα αρχή. Τα χωρίζεις για λίγες μέρες, ώσπου η γάτα να τρώει και να κυκλοφορεί ξανά κανονικά, και ξεκινάς από το πρώτο στάδιο, πιο αργά.

Ζήτα βοήθεια, πρώτα από κτηνίατρο και μετά από ειδικό συμπεριφοράς ή εκπαιδευτή που δουλεύει μόνο με επιβράβευση, όταν:

• ο σκύλος έχει επιτεθεί στο παρελθόν σε γάτα ή τραυμάτισε τη δική σου·
• κοκαλώνει, στήνει καρτέρι ή ορμά ξανά και ξανά, και δεν παίρνει λιχουδιά ούτε από μακριά·
• η γάτα κρύβεται συνέχεια, τρώει λιγότερο, λερώνει έξω από την άμμο ή επιτίθεται στον σκύλο χωρίς να την έχει πλησιάσει·
• ένα από τα δύο άλλαξε ξαφνικά συμπεριφορά. Για την επιθετική γάτα, το Cornell τονίζει ότι πρώτα αποκλείεται κάποια αιτία υγείας· για τον σκύλο, δες τον οδηγό για την ξαφνική επιθετικότητα σκύλου.

Κάποια ζευγάρια δεν γίνονται ποτέ φίλοι, απλώς ανέχονται το ένα το άλλο, και αυτό είναι επιτυχία. Σε άλλα σπίτια η πιο ήσυχη λύση είναι να μοιράσεις μόνιμα τον χώρο, με πορτάκια και πρόγραμμα. Κι αν ο σκύλος σου χρειάζεται πρώτα βάσεις, δες στο κουίζ της αρχικής ένα πρόγραμμα με μικρά μαθήματα, 5–10 λεπτά τη μέρα.

Συχνές ερωτήσεις

Πόσο καιρό θέλουν σκύλος και γάτα για να τα βρουν;

Δεν υπάρχει σταθερός χρόνος: η μελέτη του 2022 για τα κουτάβια αναφέρει ως σύσταση μια γνωριμία αργή, μέσα σε μέρες ή εβδομάδες, ανάλογα με τις αντιδράσεις των ζώων. Περνάς στο επόμενο στάδιο όταν μένουν ήρεμα και τα δύο, όχι επειδή πέρασε μια εβδομάδα.

Γιατί ο σκύλος κυνηγάει τη γάτα;

Συνήθως επειδή η γάτα τρέχει: η κίνηση ξυπνά το κυνηγετικό ένστικτο, και στα κουτάβια γίνεται συχνά παιχνίδι. Σε μελέτη του 2022, σχεδόν τα μισά από 1.211 κουτάβια κυνήγησαν τη γάτα του σπιτιού. Όποια κι αν είναι η πρόθεση, η γάτα τρομάζει, γι' αυτό το κυνηγητό δεν το επιτρέπεις.

Ο σκύλος τρώει την τροφή της γάτας. Τι κάνω;

Βάλε το μπολ της εκεί που φτάνει μόνο εκείνη: ψηλά ή στο δωμάτιό της, πίσω από πορτάκι με άνοιγμα στο μέγεθός της. Αλλιώς τάιζέ τη με κλειστή πόρτα και μάζευε το μπολ μόλις φάει. Αν ο σκύλος τρώει συχνά από την τροφή της ή έχει στομαχικά, ρώτα τον κτηνίατρο.

Μπορούν σκύλος και γάτα να κοιμούνται και να τρώνε μαζί;

Να κοιμούνται, ναι, αν το διαλέξουν μόνα τους: στην έρευνα του PLOS ONE, πάνω από τα μισά ζευγάρια κοιμούνταν μαζί μερικές φορές και περίπου ένα στα δέκα πάντα. Έτρωγαν όμως σε διαφορετικά σημεία, και οι οδηγίες της AAFP και της ISFM θέλουν το φαγητό της γάτας σε δικό του σημείο.

Σκύλος και γάτα μαλώνουν ήδη. Γίνεται να ξαναγνωριστούν;

Συχνά ναι, με μια νέα αρχή: τα χωρίζεις για λίγες μέρες και ξαναρχίζεις από τις μυρωδιές, πιο αργά. Αν υπήρξε τραυματισμός ή ο σκύλος έχει επιτεθεί σε γάτα στο παρελθόν, μίλα πρώτα με κτηνίατρο και ειδικό συμπεριφοράς.

Πηγές

• PLOS ONE: Έρευνα σε 1.270 ιδιοκτήτες σκύλου και γάτας για το πώς ζουν μαζί τα δύο ζώα (2020, στα αγγλικά)
• Applied Animal Behaviour Science: Μελέτη για τη σχέση σκύλων και γατών που ζουν στο ίδιο σπίτι και για το τι τη βοηθά (2008, στα αγγλικά)
• Animals: Μελέτη για τη γνωριμία κουταβιών με τις γάτες του σπιτιού και τι την κάνει πιο ήρεμη (2022, στα αγγλικά)
• Journal of Feline Medicine and Surgery: Οδηγίες AAFP και ISFM για τις ανάγκες της γάτας στον χώρο όπου ζει (2013, στα αγγλικά)
• Ohio State University, Κτηνιατρική Σχολή: Πώς συστήνεις στη γάτα σου μια νέα γάτα ή έναν νέο σκύλο (στα αγγλικά)
• Cornell University, Κτηνιατρική Σχολή (Feline Health Center): Η επιθετικότητα στις γάτες και τα σημάδια του φόβου (2016, στα αγγλικά)

Οι συμβουλές είναι γενικές και δεν αντικαθιστούν τον κτηνίατρο ή τον εκπαιδευτή που βλέπει τον σκύλο σου από κοντά. Για επιθετικότητα ή θέματα υγείας, ξεκίνα από εκεί.