Ο σκύλος τρώει κακά; Τι λέει η έρευνα για την κοπροφαγία και τι βοηθά

Γιατί ο σκύλος τρώει κακά: τι βρήκε η έρευνα

Μια μεγάλη έρευνα για την κοπροφαγία δημοσιεύτηκε το 2018 στο περιοδικό Veterinary Medicine and Science: δύο ερωτηματολόγια σε ιδιοκτήτες σκύλων, με περίπου 3.000 απαντήσεις. Στο πρώτο, ανοιχτό σε κάθε ιδιοκτήτη, σχεδόν ένας στους τέσσερις είχε δει τον σκύλο του να τρώει κόπρανα έστω μία φορά, και περίπου ένας στους έξι τουλάχιστον έξι φορές. Αν ο δικός σου το κάνει, δεν έχεις «χαλασμένο» σκύλο.

Όσοι σκύλοι το έκαναν συχνά είχαν μερικά κοινά:

• Ήταν πιο λαίμαργοι, και αυτή ήταν η πιο ισχυρή σχέση που βρέθηκε: περίπου οι μισοί περιγράφονταν έτσι από τους ανθρώπους τους, ενώ από τους υπόλοιπους σκύλους λιγότεροι από ένας στους τρεις.
• Το έκαναν πιο συχνά όσοι ζούσαν σε σπίτι με δύο ή περισσότερους σκύλους.
• Οι περισσότεροι έτρωγαν φρέσκα κόπρανα, το πολύ δύο ημερών.
• Όσοι έτρωγαν χώμα ή κόπρανα γάτας ήταν πιο πιθανό να τρώνε και κόπρανα σκύλων.

Εξίσου χρήσιμο είναι τι δεν ξεχώριζε. Η τροφή: η ξηρά τροφή ήταν το κύριο φαγητό για περίπου οκτώ στους δέκα σκύλους και στις δύο ομάδες. Το φύλο και η στείρωση. Η τουαλέτα: όσοι έτρωγαν συχνά κόπρανα είχαν μάθει να τα κάνουν έξω εξίσου εύκολα με τους άλλους, περίπου οκτώ στους δέκα. Και η ηλικία: οι περισσότεροι ήταν πάνω από τεσσάρων ετών, όπως και οι υπόλοιποι.

Μια μικρότερη μελέτη του 2018 στο Journal of Veterinary Behavior, με 70 ενήλικους σκύλους, δεν βρήκε κι αυτή διαφορά στην τροφή, στον αριθμό των γευμάτων, στο φύλο ή στη στείρωση. Η κοπροφαγία φάνηκε να επηρεάζεται από κάτι άλλο: αν στο σπίτι ζούσε κι άλλος σκύλος που έτρωγε κόπρανα.

Γιατί φρέσκα;

Οι συγγραφείς της μεγάλης έρευνας προτείνουν μια εξήγηση από τους λύκους, τους προγόνους του σκύλου: τρώγοντας τα φρέσκα κόπρανα, ίσως κρατούσαν καθαρό από παράσιτα το μέρος όπου ξεκουράζονταν. Τα αυγά ορισμένων παρασίτων του εντέρου βγαίνουν με τα κόπρανα και γίνονται μολυσματικές προνύμφες μετά από λίγες μέρες, ανάλογα με το παράσιτο και τη θερμοκρασία. Αν τα κόπρανα φαγωθούν μέσα σε περίπου δύο μέρες, ο κίνδυνος είναι πιθανότατα πολύ μικρότερος. Οι ίδιοι σημειώνουν ότι η εξήγηση είναι υπόθεση, χωρίς παρατηρήσεις στη φύση που να τη στηρίζουν.

Πότε είναι φυσιολογικό και τι το συντηρεί

Σε κάποιες περιπτώσεις η κοπροφαγία είναι φυσιολογική. Το MSD Veterinary Manual, το γνωστό κτηνιατρικό εγχειρίδιο, τη βάζει στη μητρική συμπεριφορά: η σκύλα τρώει τα κόπρανα και τα ούρα των μικρών κουταβιών της. Η PDSA, βρετανική κτηνιατρική φιλανθρωπική οργάνωση, το χαρακτηρίζει απολύτως φυσιολογικό: δεν το εμποδίζεις ποτέ. Κατά το MSD, πολλοί σκύλοι έλκονται επίσης από κόπρανα, κομπόστ ή μικρά ζώα, ζωντανά ή νεκρά, και μπορεί να τα φάνε απλώς επειδή εξερευνούν.

Όταν όμως γίνεται καθημερινή συνήθεια ενός ενήλικου σκύλου, συνήθως κάτι τη συντηρεί. Η PDSA γράφει ότι οι περισσότεροι σκύλοι τρώνε κόπρανα από συνήθεια, πείνα, άγχος ή βαρεμάρα, και πολύ λίγοι λόγω ασθένειας ή επειδή κάτι λείπει από τη διατροφή τους. Ψάξε ποιο ταιριάζει στον δικό σου:

• Μένει πολλές ώρες κλεισμένος, με λίγα ερεθίσματα; Κατά το MSD, σκύλοι που έζησαν με υπερβολικό περιορισμό και λίγη απασχόληση μπορεί να μάθουν να τρώνε κόπρανα. Σκέψου το κουτάβι που μεγάλωσε σε βιτρίνα ή τον σκύλο που περνά όλη τη μέρα στην αυλή. Αν χρησιμοποιείς κλουβί, δες πόσες ώρες μπορεί να μείνει ο σκύλος στο κλουβί.
• Του αρέσει; Κατά την PDSA, κάποιοι σκύλοι το ξεκινούν μικροί και, αν τους αρέσει η γεύση, η συνήθεια γίνεται ανταμοιβή από μόνη της.
• Πεινάει ή είναι φαγανός; Ρώτα τον κτηνίατρο αν τρώει όσο χρειάζεται, πριν αλλάξεις μόνος σου ποσότητα ή τροφή.
• Κερδίζει προσοχή; Αν κάθε φορά που πλησιάζει ένα κακό το σπίτι αναστατώνεται, μπορεί να έμαθε ότι έτσι γίνεται το κέντρο του ενδιαφέροντος, κάτι που αναφέρει επίσης η PDSA.

Δικά του, άλλου σκύλου ή άλλων ζώων: τι κάνεις σε κάθε περίπτωση

Η βάση είναι ίδια παντού: να μη βρίσκει κόπρανα μπροστά του και να κερδίζει κάτι όταν έρχεται σε σένα. Αλλάζει όμως το πού και το πώς:

Είναι επικίνδυνο; Πότε πας στον κτηνίατρο

Κατά την PDSA, η κοπροφαγία είναι δυσάρεστη αλλά συνήθως δεν προκαλεί προβλήματα υγείας στον σκύλο. Μπορεί όμως να μπερδέψει την εξέταση κοπράνων: αυγά παρασίτων από κόπρανα που έφαγε περνούν καμιά φορά απλώς από το έντερό του και βγαίνουν στα δικά του, σαν να είχε ο ίδιος παράσιτα. Σε μια μελέτη του 2014 στο περιοδικό Veterinary Parasitology, από 246 δείγματα κοπράνων σκύλων που βγήκαν θετικά για αυγά Toxocara, ενός σκουληκιού του εντέρου, τα 120 βγήκαν αρνητικά στη δεύτερη εξέταση, αφού οι ιδιοκτήτες εμπόδισαν τους σκύλους να φάνε κόπρανα για τρεις μέρες. Οι ερευνητές σημειώνουν ότι ο σκύλος μπορεί να λειτουργεί ως «μεταφορέας» αυγών παρασίτων.

Στην πράξη: μάζευε πάντα τα κακά του σκύλου σου, και πριν από μια εξέταση κοπράνων πες στον κτηνίατρο ότι τρώει κόπρανα. Ρώτα τον επίσης ποιο πρόγραμμα αποπαρασίτωσης ταιριάζει σε σκύλο με αυτή τη συνήθεια.

Κτηνίατρος πρώτα, αν…

Το MSD σημειώνει ότι η κοπροφαγία πού και πού έχει ιατρική αιτία, και ότι στα προβλήματα με το φαγητό οι ιατρικές αιτίες αποκλείονται πρώτες. Κλείσε ραντεβού πριν δοκιμάσεις οτιδήποτε άλλο, αν:

• άρχισε ξαφνικά να τρώει κόπρανα, ενώ δεν το έκανε ποτέ· η PDSA συμβουλεύει να πάρεις τηλέφωνο τον κτηνίατρο·
• δείχνει άρρωστος: εμετοί, διάρροια ή μαλακά κόπρανα, νωθρότητα·
• χάνει βάρος, ενώ τρώει κανονικά ή και περισσότερο·
• πεινάει συνεχώς ή πίνει πολύ περισσότερο νερό απ' ό,τι πριν· κατά το MSD, μεταβολικές ασθένειες όπως η νόσος του Cushing μπορεί να προκαλέσουν μεγάλη πείνα ή δίψα·
• είναι μεγάλος σε ηλικία και η συνήθεια ήρθε μαζί με άλλες αλλαγές στη συμπεριφορά του.

Κοπροφαγία σκύλου: αντιμετώπιση βήμα-βήμα

Αν κάνεις μόνο ένα πράγμα, φρόντισε να μη βρίσκει κόπρανα: αυτό κάνουν τα τρία πρώτα βήματα. Κάθε φορά που τρώει ένα, η συνήθεια «πληρώνει»· κάθε φορά που δεν έχει την ευκαιρία, απλώς δεν εξασκείται. Τα υπόλοιπα βήματα του μαθαίνουν τι να κάνει αντί γι' αυτό.

1. Μάζευε αμέσως. Το σακουλάκι είναι στο χέρι σου πριν τελειώσει, όχι στην τσέπη για «μετά». Αφού οι περισσότεροι σκύλοι τρώνε φρέσκα κόπρανα, όσο πιο γρήγορα μαζεύεις, τόσο λιγότερες ευκαιρίες του αφήνεις. Αν έχετε αυλή ή ταράτσα, κάνε κάθε πρωί και απόγευμα έναν γύρο για ό,τι σου ξέφυγε.
2. Πήγαινε μαζί του στην τουαλέτα. Η PDSA προτείνει επίβλεψη ακόμα και για μια γρήγορη τουαλέτα στον κήπο. Στην αυλή της πολυκατοικίας ή στο πεζοδρόμιο είσαι δίπλα του, με τα μάτια στον σκύλο και όχι στο κινητό.
3. Λουρί όπου υπάρχουν κόπρανα. Στην πλατεία, στο πάρκο ή στον χωματόδρομο του χωριού, κοντό λουρί ώσπου να περάσετε.
4. Μετά την τουαλέτα, φώναξέ τον κοντά σου. Μόλις τελειώσει, ή μόλις πλησιάσει κόπρανα, πες το όνομά του και «έλα» με χαρούμενη φωνή και κάνε δυο βήματα πίσω. Όταν φτάσει, η PDSA προτείνει κάτι πιο ενδιαφέρον από τα κόπρανα: λιχουδιά, παιχνίδι, χάδια ή και τα τρία. Είναι η ίδια επιβράβευση επιτόπου που χρησιμοποιείς και στην εκπαίδευση κουταβιού για τουαλέτα.
5. Μάθε του το «άσ' το». Πρώτα στο σπίτι με λιχουδιές, μετά στη βόλτα με άλλα αντικείμενα, και μόνο στο τέλος κοντά σε κόπρανα. Τα στάδια είναι στον οδηγό για τις βασικές εντολές σκύλου. Στη μεγάλη έρευνα ήταν ο τρόπος με το καλύτερο αποτέλεσμα, αν και σπάνια αρκούσε μόνος του.
6. Γέμισε τη μέρα του. Περισσότερη δουλειά για τη μύτη και τα δόντια: λιχουδιές σκορπισμένες στο γρασίδι, ένα παιχνίδι γεμισμένο με την τροφή του, μια βόλτα με μυρίσματα αντί για έναν γρήγορο γύρο του τετραγώνου. Αν είναι λαίμαργος, μέρος του φαγητού του μπορεί να το «δουλεύει» έτσι.

Τι λες και τι κάνεις τα πρώτα λεπτά

Πρωινή βόλτα, κάνει τα κακά του δίπλα σε ένα δέντρο του πεζοδρομίου. Όσο τελειώνει, κρατάς ήδη σακουλάκι και λιχουδιά. Μόλις σηκωθεί: «Μπόμπη, έλα!», δυο βήματα πίσω, λιχουδιά όταν φτάσει. Μετά ρίχνεις τρεις-τέσσερις λιχουδιές ένα μέτρο πιο πέρα και μαζεύεις όσο τις ψάχνει. Κι αν κάποια μέρα γυρίσει μόνος του το κεφάλι από τα κόπρανα προς εσένα, αυτή είναι η στιγμή για ένα «ναι» ή ένα κλικ (υπάρχει και κλίκερ στο κινητό, μέσα στην εφαρμογή μας) και διπλή λιχουδιά.

Χάπι για κοπροφαγία, πιπέρι, κολάρο: τι δεν έπιασε

Στο δεύτερο ερωτηματολόγιο της μεγάλης έρευνας απάντησαν μόνο ιδιοκτήτες σκύλων που τρώνε κόπρανα. Για ό,τι είχαν δοκιμάσει, είπαν αν η συνήθεια σταμάτησε:

Τα νούμερα είναι απαντήσεις ιδιοκτητών και όχι πείραμα, οπότε θέλουν προσοχή. Λένε όμως κάτι καθαρά: κανένα κόλπο δεν σβήνει μόνο του μια συνήθεια που ο σκύλος βρίσκει ευχάριστη. Γι' αυτό η αντιμετώπιση ξεκινά από τη διαχείριση και όχι από ένα προϊόν. Για το κολάρο με ρεύμα γενικά και τον νόμο, δες τον οδηγό για το κολάρο εκπαίδευσης σκύλου. Ούτε το φίμωτρο είναι λύση: κατά την PDSA, δεν του κόβει την επιθυμία, απλώς τον εμποδίζει.

Δύο μύθοι

• «Κάτι του λείπει από τη διατροφή.» Σπάνια, κατά την PDSA, και καμία από τις δύο μελέτες του 2018 δεν βρήκε διαφορά στην τροφή. Αλλαγή τροφής κάνεις μόνο με τη γνώμη του κτηνιάτρου.
• «Θα του περάσει όταν μεγαλώσει.» Στο κουτάβι που δοκιμάζει από περιέργεια, συνήθως περνά, κατά την PDSA. Σε ενήλικο σκύλο όμως η μεγάλη έρευνα δεν τη βρήκε «κουταβίσια» συνήθεια: οι περισσότεροι που έτρωγαν συχνά κόπρανα ήταν πάνω από τεσσάρων ετών. Εκεί μην περιμένεις· ξεκίνα από τώρα τη διαχείριση.

Σκύλος τρώει κόπρανα γάτας: η άμμος σε ασφαλές σημείο

Αν ο σκύλος σου ψάχνει στην άμμο της γάτας, εδώ τουλάχιστον ελέγχεις εσύ πού βρίσκεται η τουαλέτα. Και αξίζει να το λύσεις νωρίς: στη μεγάλη έρευνα, όσοι σκύλοι έτρωγαν κόπρανα γάτας ήταν πιο πιθανό να τρώνε και κόπρανα σκύλων. Η PDSA προτείνει την άμμο σε σημείο όπου δεν φτάνει ο σκύλος, σε δωμάτιο όπου δεν μπαίνει ή σε τουαλέτα με καπάκι. Στην πράξη:

• Πορτάκι ασφαλείας με μικρό άνοιγμα για τη γάτα, ή μια πόρτα στερεωμένη μισάνοιχτη, όσο να περνά μόνο εκείνη. Αν χωράει κι ο σκύλος, η PDSA αναφέρει πορτάκι που ανοίγει μόνο με το μικροτσίπ της γάτας.
• Τουαλέτα με καπάκι, με την είσοδο γυρισμένη προς τον τοίχο, ώστε να μη χωράει εύκολα η μουσούδα του.
• Η άμμος ψηλότερα, σε σταθερό έπιπλο ή ράφι, αν η γάτα σου ανεβαίνει άνετα εκεί.
• Καθάρισμα αρκετές φορές τη μέρα, για να μένει λιγότερος «πειρασμός».

Κάνε μία αλλαγή τη φορά και βεβαιώσου ότι η γάτα συνεχίζει να χρησιμοποιεί την τουαλέτα της άνετα. Αν αρχίσει να λερώνει αλλού, γύρνα στην προηγούμενη λύση και μίλα με τον κτηνίατρό της.

Κουτάβι τρώει τα κακά του: τι κάνεις από την αρχή

Ένα κουτάβι που δοκιμάζει τα κακά του δεν θα γίνει οπωσδήποτε σκύλος με κοπροφαγία. Εξερευνά τα πάντα με το στόμα, και η PDSA σημειώνει ότι κάποια κουτάβια τρώνε τα δικά τους κόπρανα ή των αδερφών τους από περιέργεια. Αυτό που θέλεις είναι να μην προλάβει να γίνει συνήθεια:

• Καθάρισε αμέσως ό,τι γίνει στο πάρκο κουταβιού, στην πάνα ή στο κλουβί. Αν το βρίσκεις συχνά λερωμένο, πύκνωσε τις εξόδους.
• Βγάλ' το έξω μετά το φαγητό, τον ύπνο και το παιχνίδι, και μείνε δίπλα του ώσπου να τελειώσει.
• Μόλις τελειώσει, κάλεσέ το κοντά σου για λιχουδιά. Έτσι μαθαίνει από τις πρώτες εβδομάδες ότι μετά την τουαλέτα έρχεται σε σένα.
• Αν το πιάσεις πάνω στην πράξη, μην το μαλώσεις: σήκωσέ το ήρεμα, δώσ' του ένα μασητικό και καθάρισε.

Αύριο το πρωί, πριν βγείτε, βάλε στην τσέπη σακουλάκι και πέντε-έξι λιχουδιές· μόλις τελειώσει την τουαλέτα, ένα χαρούμενο «έλα». Αν παρά τη σταθερή διαχείριση δεν βλέπεις καμία αλλαγή, ή αν η συνήθεια σε έχει κουράσει πολύ, μίλα με τον κτηνίατρο και με έναν εκπαιδευτή που δουλεύει μόνο με επιβράβευση.

Συχνές ερωτήσεις

Τι σημαίνει όταν ο σκύλος τρώει τα κόπρανά του;

Τις περισσότερες φορές ότι έχει μάθει μια συνήθεια που του αρέσει, συχνά μαζί με λαιμαργία, βαρεμάρα ή πολλές ώρες περιορισμού. Η PDSA σημειώνει ότι πολύ λίγοι σκύλοι το κάνουν λόγω ασθένειας ή έλλειψης στη διατροφή. Αν όμως άρχισε ξαφνικά ή τον βλέπεις άρρωστο, μίλα πρώτα με τον κτηνίατρο.

Ο σκύλος μου έφαγε κακά άλλου σκύλου. Τι κάνω;

Μην τον μαλώσεις και μην πανικοβληθείς. Αν είναι καλά, συνέχισε κανονικά και πρόσεχε τις επόμενες μέρες για εμετό, διάρροια ή νωθρότητα· αν εμφανιστούν, πάρε τηλέφωνο τον κτηνίατρο. Αν το κάνει συχνά, ρώτα τον και για το πρόγραμμα αποπαρασίτωσης.

Υπάρχει χάπι για την κοπροφαγία;

Κυκλοφορούν ταμπλέτες και σκόνες που πωλούνται γι' αυτό, αλλά σε μεγάλη έρευνα του 2018 έντεκα τέτοια σκευάσματα σταμάτησαν τη συνήθεια σε 0–2 σκύλους στους 100, κατά τους ιδιοκτήτες. Αν θέλεις να δοκιμάσεις κάποιο, ρώτα πρώτα τον κτηνίατρο και μην αφήσεις τη διαχείριση: μάζεμα, λουρί και ανταμοιβή μετά την τουαλέτα.

Βοηθούν ο ανανάς, η κολοκύθα ή το ξίδι;

Δεν βρήκαμε έρευνα που να δείχνει ότι βοηθούν. Στη μεγάλη έρευνα του 2018, όσα μοιάζουν περισσότερο, τα πρόσθετα τροφής και το πιπέρι πάνω στα κόπρανα, σταμάτησαν τη συνήθεια σε 0–2 σκύλους στους 100. Πριν προσθέσεις οτιδήποτε στο φαγητό του, ρώτα τον κτηνίατρο.

Γιατί τρώει κόπρανα μόνο όταν μένει μόνος;

Μπορεί να βαριέται ή να αγχώνεται, δύο αιτίες που αναφέρει η PDSA. Βγάλ' τον για τουαλέτα λίγο πριν φύγεις, καθάρισε και άφησέ του κάτι να μασάει. Αν όταν λείπεις κλαίει, γαβγίζει ή καταστρέφει πράγματα, ίσως πρόκειται για άγχος αποχωρισμού· εκεί χρειάζεσαι ξεχωριστό πρόγραμμα και, συχνά, βοήθεια από ειδικό.

Πηγές

• Veterinary Medicine and Science: Έρευνα με περίπου 3.000 απαντήσεις ιδιοκτητών για το γιατί οι σκύλοι τρώνε κόπρανα και τι σταματά τη συνήθεια (2018, στα αγγλικά)
• Journal of Veterinary Behavior: Μελέτη σε 70 σκύλους για τη διατροφή, τις συνήθειες και τον «συγκάτοικο» που τρώει κόπρανα (2018, στα αγγλικά)
• Veterinary Parasitology: Μελέτη για το πώς η κοπροφαγία μπερδεύει την εξέταση κοπράνων για παράσιτα (2014, στα αγγλικά)
• MSD Veterinary Manual: Προβλήματα συμπεριφοράς των σκύλων, για κτηνιάτρους (2025, στα αγγλικά)
• PDSA: Κοπροφαγία στους σκύλους, οδηγός για ιδιοκτήτες (2021, στα αγγλικά)

Οι συμβουλές είναι γενικές και δεν αντικαθιστούν τον κτηνίατρο ή τον εκπαιδευτή που βλέπει τον σκύλο σου από κοντά. Για επιθετικότητα ή θέματα υγείας, ξεκίνα από εκεί.