Εκπαίδευση σκύλου να μην τρώει κότες: το ένστικτο θήρας στην αυλή και στο χωριό

Γιατί ο σκύλος σκοτώνει κότες χωρίς να πεινάει: το ένστικτο θήρας

Η αυλόπορτα έμεινε ανοιχτή μισή ώρα. Στο κοτέτσι βρίσκεις πούπουλα και δύο κότες νεκρές, σχεδόν ανέγγιχτες, ενώ ο σκύλος σε υποδέχεται κουνώντας την ουρά. Πείνα δεν ήταν, αφού δεν τις έφαγε· ούτε κακία. Ο οδηγός του Πανεπιστημίου Ohio State για τους θηρευτές των πουλερικών σημειώνει ότι οι σκύλοι συχνά δεν τρώνε τα πουλιά, που μένουν νεκρά κοντά στο σημείο της επίθεσης.

Για το MSD Veterinary Manual, το εγχειρίδιο που συμβουλεύονται οι κτηνίατροι, το κυνήγι είναι φυσιολογική συμπεριφορά του σκύλου, αλλά μπορεί να γίνει επικίνδυνο. Η σειρά του μπορεί να περιλαμβάνει παραμόνεμα, κυνηγητό, δάγκωμα και θανάτωση. Η κότα είναι μικρή, τρέχει, φτερουγίζει και κακαρίζει: ό,τι χρειάζεται για να ξεκινήσει αυτή η σειρά. Και το κυνηγητό, εξηγεί η βρετανική φιλοζωική οργάνωση Dogs Trust, είναι συχνά διασκεδαστικό και συναρπαστικό για τον σκύλο, οπότε μπορεί να ανταμείβει μόνο του. Γι' αυτό το γεμάτο μπολ δεν προστατεύει τις κότες.

Κατά τον οδηγό του Ohio State, το αν θα επιτεθεί σε μεγάλες κότες, σε κοτοπουλάκια ή και στα δύο εξαρτάται από τη ράτσα ή τον χαρακτήρα του σκύλου. Η ράτσα όμως, θυμίζει η Dogs Trust, δεν εγγυάται πώς θα φερθεί ένας σκύλος· περισσότερα σου λέει το σώμα του.

Από το βλέμμα ως το δάγκωμα: πού φτάνει ο δικός σου

Ο σκύλος σκότωσε κότα: τι κάνεις εκείνη τη στιγμή και τι όχι

Τον βρίσκεις με την κότα στο στόμα και θέλεις να φωνάξεις και να τρέξεις πάνω του. Τότε όμως μπορεί να το σκάσει με την κότα, και το κυνηγητό συνεχίζεται με σένα από πίσω. Κάνε αυτό:

1. Σταμάτα και ανάσανε. Κατά τη Dogs Trust, οι φωνές, το μάλωμα και η τιμωρία μπορεί να τρομάξουν ή να μπερδέψουν τον σκύλο και να κάνουν το κυνηγητό πιο πιθανό στο μέλλον.
2. Ανταλλαγή, όχι τράβηγμα. Ρίξε στο χώμα, λίγο πιο πέρα, μια χούφτα από ό,τι πιο νόστιμο έχεις και, όταν αφήσει την κότα για να φάει, πέρασε το λουρί και μάζεψε την κότα. Αν γρυλίζει πάνω της, μην απλώσεις χέρι· ρίξε κι άλλες λιχουδιές πιο μακριά.
3. Ο σκύλος μέσα, οι κότες στο κοτέτσι. Όσες κότες τραυματίστηκαν τις βλέπει κτηνίατρος. Κοίτα και τον σκύλο για τσιμπήματα ή γρατζουνιές, κι αν έφαγε κομμάτια με κόκαλα, τηλεφώνησε στον κτηνίατρό του.
4. Βρες από πού πέρασε, πριν νυχτώσει. Τρύπα στο πλέγμα, λάκκος κάτω από τον φράχτη, πορτάκι που ανοίγει με μια σπρωξιά. Ώσπου να φτιαχτεί, βγαίνει στην αυλή μόνο με λουρί.

Η κότα στον λαιμό και οι άλλες «συνταγές» του χωριού

Στο καφενείο θα σου πουν να του δέσεις τη νεκρή κότα στον λαιμό ή να τον δείρεις πάνω από το κουφάρι, «για να μάθει». Η τιμωρία όμως έρχεται αφού το κυνηγητό τον έχει ήδη ανταμείψει. Για τα προβλήματα επιθετικότητας, το MSD γράφει ότι πρέπει να αποφεύγεται, γιατί μπορεί να φέρει φόβο και άγχος απέναντι στον ιδιοκτήτη. Και η AVSAB, η εταιρεία των Αμερικανών κτηνιάτρων συμπεριφοράς, συστήνει μόνο μεθόδους με ανταμοιβή: δεν υπάρχουν στοιχεία, γράφει, ότι οι δυσάρεστες χρειάζονται, ενώ φέρνουν περισσότερο άγχος και επιθετικότητα από φόβο, και το ζώο μπορεί να ασχολείται λιγότερο με τους ανθρώπους του σπιτιού. Δίπλα στο κοτέτσι θα χρειαστείς το αντίθετο: έναν σκύλο που γυρίζει πρόθυμα σε σένα.

Σκύλος και κότες στην ίδια αυλή: κοτέτσι, φράχτης, λουρί

Ο οδηγός του Ohio State το λέει απλά: ο βασικός τρόπος να προλάβεις τις επιθέσεις είναι να οχυρώσεις το κοτέτσι. Γερή περίφραξη, σκέπαστρο από πάνω και κλείσιμο κάθε τρύπας μειώνουν πολύ τον κίνδυνο, όχι μόνο από τον σκύλο αλλά και από αλεπούδες και γεράκια.

• Πόρτα κοτετσιού με μάνταλο ή λουκέτο, όχι με ένα σύρμα που ανοίγει με τη μουσούδα.
• Φράχτης γερός, αρκετά ψηλός και χωρίς αδύνατα σημεία, όπως συστήνει η Dogs Trust. Κάνε τον γύρο του κάθε εβδομάδα και κοίτα και χαμηλά, μήπως έχει σκάψει από κάτω.
• Χωριστός χώρος για σκύλο και κότες. Όταν οι κότες βόσκουν ελεύθερες, ο σκύλος είναι μέσα ή στο λουρί, και η γιαγιά που τις ταΐζει το πρωί τον κλείνει πρώτα στο σπίτι.
• Όχι δεμένος όλη μέρα με θέα στο κοτέτσι. Για σκύλους με έντονο κυνήγι, το MSD ζητά προσεκτική διαχείριση, ώστε να μη βρίσκονται καθόλου μπροστά σε ό,τι το ξυπνά.
• Όχι βόλτες μόνος του στο χωριό. Οι κότες του γείτονα δεν έχουν τον δικό σου φράχτη, κι εσύ είσαι υπεύθυνος για ό,τι κάνει ο σκύλος σου· δες τι ζητά ο νόμος για τα σκυλιά.

Με δύο σκυλιά, πρόσεχε διπλά: κατά το MSD, το κυνήγι μπορεί να δυναμώνει όταν σκυλιά που κυνηγούν είναι μαζί σε ομάδα. Μαθήματα με το καθένα χωριστά, και κοντά στις κότες ποτέ και τα δύο μαζί.

Ο σκύλος της πόλης στο χωριό

Τον Αύγουστο ή το Πάσχα στο χωριό, ο σκύλος της πολυκατοικίας ίσως βλέπει πρώτη φορά κότες να τρέχουν ελεύθερες. Σαμαράκι και λουρί από το αυτοκίνητο ως την πόρτα, και καθόλου «να ξεμουδιάσει λυτός στην αυλή». Συμφώνησε με τους δικούς σου από την πρώτη μέρα πότε βγαίνουν οι κότες και πότε ο σκύλος.

Κουτάβι που μεγαλώνει δίπλα στις κότες

Κατά το MSD, η πολλή κοινωνικοποίηση με ένα είδος ζώου μπορεί να μειώσει το κυνήγι προς αυτό. Μπορεί, όχι σίγουρα. Δείχνε στο κουτάβι τις κότες κάθε μέρα πίσω από το πλέγμα, με λιχουδιά όποτε μένει ήρεμο, και μην το αφήσεις να τις κυνηγήσει «για πλάκα».

Πριν από το κοτέτσι: «κοίτα με», «πάμε» και «άσ' το»

Αν ο σκύλος δεν σε κοιτάζει όταν τον φωνάζεις στο σαλόνι, δεν θα σε κοιτάξει δίπλα σε δέκα κότες που κακαρίζουν. Τρία πράγματα δουλεύονται πρώτα μακριά από το κοτέτσι, σε μαθήματα 5–10 λεπτών, με τις πιο νόστιμες λιχουδιές, όπως κομματάκια τυρί ή βραστό κρέας:

1. «Κοίτα με». Λες μία φορά το όνομά του· μόλις σε κοιτάξει, «μπράβο» και λιχουδιά. Πρώτα στο σπίτι, μετά στην αυλή, μετά στον δρόμο.
2. «Πάμε» και στροφή. Λες «πάμε», κάνεις μεταβολή και κρατάς μια λιχουδιά στο ύψος της μύτης του για τα πρώτα βήματα, ώσπου να σε ακολουθεί μόνο με τη λέξη. Αυτή η στροφή θα σας βγάζει από κάθε δύσκολη στιγμή.
3. «Άσ' το». Γυρίζει τη μύτη από κάτι που θέλει και κερδίζει κάτι καλύτερο από σένα. Η σκάλα του, μαζί με το «δώσ' το» για όταν κρατά ήδη κάτι στο στόμα, είναι στον οδηγό για τον σκύλο που τρώει ό,τι βρει στη βόλτα.

Για τη μέρα που θα ξεφύγει, χρειάζεσαι και ένα «έλα» δουλεμένο από πριν. Πρόγραμμα με τέτοια μαθήματα βγάζει και το κουίζ της αρχικής: όποια ηλικία κι αν διαλέξεις, η πρώτη εβδομάδα έχει «Όνομα και προσοχή» και η τρίτη «Έλα όταν σε φωνάζω».

Εκπαίδευση σκύλου να μην τρώει κότες: το πρόγραμμα σε στάδια

Ο σκύλος βλέπει τις κότες από τόσο μακριά που μπορεί ακόμα να τρώει και να σε ακούει, και κάθε ματιά του προς τα εκεί φέρνει λιχουδιά. Με τις επαναλήψεις, η κότα γίνεται σήμα να γυρίσει σε σένα· από εκεί και πέρα πληρώνεις αυτή τη στροφή του κεφαλιού. Πάντα με σαμαράκι και λουρί ή μακρύ λουρί, όπως προτείνει η Dogs Trust.

Για τον σκύλο που έχει ήδη πιάσει κότα, εδώ σταματάς. Αν ο δικός σου δεν έκανε ποτέ κάτι παραπάνω από ένα βλέμμα και μένει χαλαρός στο πέμπτο στάδιο για εβδομάδες, δοκίμασε λίγη ελευθερία με επίβλεψη και ένα ελαφρύ λουρί που σέρνεται. Μόνος του με τις κότες, όχι: κατά τη Dogs Trust, η εκπαίδευση μπορεί να λιγοστέψει το κυνηγητό χωρίς να το σταματήσει εντελώς, και σκύλο με δυνατό ένστικτο θήρας δύσκολα τον μαθαίνεις να μην κυνηγά καθόλου.

Αν «κλειδώσει»

Κοκάλωσε, κοιτάζει καρφωτά, τρέμει ή κλαψουρίζει και δεν βλέπει τη λιχουδιά: είστε πολύ κοντά, δεν φταίει εκείνος. Χωρίς φωνές και απότομα τραβήγματα, φέρε μια λιχουδιά κολλητά στη μύτη του και απομακρυνθείτε μαζί, ώσπου να μπορεί να τη φάει. Ζήτα κάτι εύκολο, ένα «κάτσε», πλήρωσε και τελειώστε. Την επόμενη φορά ξεκινάτε από πιο μακριά.

Ο σκύλος κυνηγάει πουλιά, γάτες του δρόμου ή πρόβατα

Πουλιά

Περιστέρια στην πλατεία, γλάροι στην παραλία, σπουργίτια στην αυλή: πολλοί αφήνουν τον σκύλο να τα κυνηγά, αφού σπάνια πιάνει κανένα. Κάθε τέτοιο κυνηγητό όμως είναι εξάσκηση. Και δεν κινδυνεύουν μόνο οι κότες: μια ανασκόπηση του 2013 στο Biological Conservation συγκέντρωσε 69 μελέτες για σκύλους που κυκλοφορούν ελεύθεροι και άγρια ζώα, και η κύρια αλληλεπίδραση που κατέγραφαν ήταν η θήρευση άγριων ζώων από σκύλους. Με τα περιστέρια παίζετε το ίδιο παιχνίδι της ματιάς, από απόσταση.

Γάτες του δρόμου

Οι περισσότερες γάτες, γράφει η Dogs Trust, προτιμούν να μένουν μακριά από άγνωστα σκυλιά, και το κυνηγητό τις αγχώνει. Για σκύλο που ορμά σε γάτες: λουρί σε κάθε βόλτα, απόσταση από τα σημεία όπου ταΐζουν τις γάτες, το ίδιο πρόγραμμα της ματιάς. Αν έχει ήδη τραυματίσει γάτα, φίμωτρο-καλάθι που το συνηθίζει με λιχουδιές, και ειδικός. Για τη γάτα του σπιτιού δες τον οδηγό σκύλος και γάτα στο ίδιο σπίτι· κράτα όμως και την προειδοποίηση του MSD: όταν το κυνήγι ενός σκύλου στρέφεται σε γάτες, μερικές φορές δεν μπορεί να ζήσει με ασφάλεια μαζί τους.

Πρόβατα, κατσίκια, άλογα

Το κυνηγητό, σημειώνει η Dogs Trust, είναι επικίνδυνο για τα ζώα της φάρμας: ακόμα κι αν ο σκύλος δεν τα αγγίξει, όταν πλησιάζει πολύ μπορεί να πανικοβληθούν, να τραυματιστούν ή να αποβάλουν. Μόλις ακούσεις κουδούνια στο μονοπάτι, μάζεψε το λουρί και περάστε από μακριά.

Διέξοδος για το ένστικτο θήρας: κυνηγητό με παιχνίδι και δουλειά για τη μύτη

Κλείνοντας τις κότες, δεν κλείνεις και την ανάγκη του να κυνηγά και να ψάχνει. Η Dogs Trust προτείνει να του δώσεις έναν ασφαλή, διασκεδαστικό τρόπο να την καλύπτει, με παιχνίδια κυνηγητού και λιχουδιές για ψάξιμο. Πάντα μακριά από το κοτέτσι:

• Κυνηγητό με παιχνίδι, σε περιφραγμένο χώρο: μπαλάκι με χερούλι ή παιχνίδι με λουράκι.
• Ψάξιμο: λιχουδιές κρυμμένες στο γρασίδι, για την ίδια αίσθηση του «ψάχνω και βρίσκω».
• Βόλτα για μύρισμα, στο χωράφι ή στο μονοπάτι, με μακρύ λουρί και χωρίς βιασύνη.

Το κυνηγητό γίνεται με παιχνίδι, ποτέ με ζώο. Το «πιάσ' τη!» στη γάτα του γείτονα για πλάκα του μαθαίνει ακριβώς αυτό που προσπαθείς να ελέγξεις.

Ρεύμα και τιμωρίες: γιατί όχι, και πότε θέλει ειδικό

Για τον σκύλο που κυνηγά ζώα, κάποιοι προτείνουν κολάρο με ρεύμα. Μια βρετανική μελέτη του 2014 στο PLOS ONE το δοκίμασε σε 63 σκύλους· οι 51 είχαν ως κύριο πρόβλημα το κυνηγητό (πρόβατα, άλογα, κουνέλια, δρομείς ή αυτοκίνητα), και τα μαθήματα γίνονταν με πρόβατα, πουλερικά και άλλα σκυλιά κοντά. Μετά από 4–5 μέρες, η βελτίωση που ανέφεραν οι ιδιοκτήτες δεν διέφερε σημαντικά με ρεύμα ή χωρίς. Οι σκύλοι με το κολάρο όμως περνούσαν περισσότερη ώρα σφιγμένοι, χασμουριούνταν συχνότερα και ασχολούνταν λιγότερο με το περιβάλλον τους, σε σύγκριση με μία από τις ομάδες χωρίς κολάρο. Περισσότερα, στο άρθρο για τον πνίχτη και το κολάρο με ρεύμα.

Πότε θέλει ειδικό

Κτηνίατρο ειδικό στη συμπεριφορά ή πιστοποιημένο εκπαιδευτή που δουλεύει μόνο με επιβράβευση ζήτα αν:

• έχει ήδη πιάσει ή σκοτώσει κότα, ή περνά φράχτες για να φτάσει στις κότες·
• δεν βρίσκεις απόσταση όπου να τρώει λιχουδιά βλέποντας τις κότες·
• κυνηγά γάτες ή μικρά σκυλιά·
• καρφώνει το βλέμμα με τον ίδιο τρόπο σε μωρά ή μικρά παιδιά. Κατά το MSD, μωρά και μικρά παιδιά μπορεί να κινδυνεύουν, γιατί το μέγεθος και οι κινήσεις τους θυμίζουν θήραμα, και όταν το κυνήγι στρέφεται σε ανθρώπους, ειδικά σε παιδιά, συστήνεται πιστοποιημένος κτηνίατρος ειδικός στη συμπεριφορά. Ώσπου να τον δει, σκύλος και παιδί δεν μένουν στον ίδιο χώρο χωρίς πόρτα ή καγκελάκι ανάμεσά τους·
• άλλαξε ξαφνικά, ή μαζί άλλαξαν ο ύπνος, η όρεξη ή η διάθεσή του: εκεί ξεκινάς από τον κτηνίατρο.

Για αρχή, σήμερα: γύρος του φράχτη, λουκέτο στο κοτέτσι, και βρες στην αυλή το σημείο του πρώτου σταδίου, εκεί που οι κότες μόλις φαίνονται.

Συχνές ερωτήσεις

Γιατί ο σκύλος σκοτώνει κότες και δεν τις τρώει;

Γιατί δεν το κάνει απαραίτητα για να φάει. Το κυνήγι είναι φυσιολογική συμπεριφορά του σκύλου, κατά το MSD Veterinary Manual, και ο οδηγός του Πανεπιστημίου Ohio State για τα πουλερικά σημειώνει ότι οι σκύλοι συχνά δεν τρώνε τα πουλιά που σκοτώνουν.

Αν ο σκύλος φάει μία κότα, θα το ξανακάνει;

Είναι πιθανό, γιατί το κυνηγητό, κατά τη Dogs Trust, είναι συχνά διασκεδαστικό για τον σκύλο και μπορεί να ανταμείβει μόνο του. Από εκεί και πέρα τον προσέχεις σαν σκύλο που θα ξαναδοκιμάσει: κλειδωμένο κοτέτσι, λουρί κοντά στις κότες και εκπαίδευση από απόσταση.

Μπορούν σκύλος και κότες να ζουν στην ίδια αυλή;

Ναι, αν έχουν χωριστό χώρο και οι κότες κλείνονται σε κοτέτσι που ο σκύλος δεν ανοίγει. Βγαίνουν όταν ο σκύλος είναι μέσα ή στο λουρί, και μαζί χωρίς επίβλεψη δεν μένουν ποτέ, ακόμα κι αν ο σκύλος μεγάλωσε δίπλα τους.

Υπάρχει σκύλος φύλακας για κότες;

Κατά τον οδηγό του Πανεπιστημίου Ohio State, σκύλοι-φύλακες ζώων έχουν προστατέψει με επιτυχία κοτέτσια και κότες ελεύθερης βοσκής από θηρευτές, εφόσον είχαν εκπαιδευτεί γι' αυτή τη δουλειά. Η πρώτη προστασία πάντως, κατά τον ίδιο οδηγό, είναι ένα οχυρωμένο κοτέτσι.

Γιατί ο σκύλος σκοτώνει γάτες;

Για τον ίδιο λόγο που κυνηγά κότες: κατά το MSD, τα μικρά ζώα μπορεί να κινδυνεύουν από την επιθετικότητα κυνηγιού, γιατί το μέγεθος και οι κινήσεις τους θυμίζουν θήραμα. Αν ο σκύλος σου έχει τραυματίσει ή σκοτώσει γάτα, βγαίνει μόνο με λουρί και φίμωτρο-καλάθι, και ζητάς βοήθεια από κτηνίατρο ειδικό στη συμπεριφορά.

Πηγές

1. Επιστημονική δημοσίευσηPLOS ONE: Μελέτη σε 63 σκύλους που κυνηγούσαν ζώα ή δεν γύριζαν όταν τους φώναζαν, με εκπαίδευση με ηλεκτρικό κολάρο ή χωρίς (2014, στα αγγλικά)
2. Επιστημονική δημοσίευσηBiological Conservation: Ανασκόπηση 69 μελετών για τους σκύλους που κυκλοφορούν ελεύθεροι και τα άγρια ζώα (2013, στα αγγλικά)
3. Κτηνιατρικό εγχειρίδιοMSD Veterinary Manual: Προβλήματα συμπεριφοράς του σκύλου, για κτηνιάτρους, με την ενότητα για την επιθετικότητα κυνηγιού (2025, στα αγγλικά)
4. Κτηνιατρική σχολήOhio State University (Ohioline): Οι θηρευτές των πουλερικών και πώς προστατεύεις το κοτέτσι (2024, στα αγγλικά)
5. Κτηνιατρικός φορέαςAVSAB: Θέση για τις μεθόδους εκπαίδευσης σκύλων (2021, στα αγγλικά)
6. Φιλοζωική οργάνωσηDogs Trust: Πώς σταματάς τον σκύλο που κυνηγά ζώα, αυτοκίνητα και ποδήλατα (στα αγγλικά)

Οι συμβουλές είναι γενικές και δεν αντικαθιστούν τον κτηνίατρο ή τον εκπαιδευτή που βλέπει τον σκύλο σου από κοντά. Για επιθετικότητα ή θέματα υγείας, ξεκίνα από εκεί.