Υιοθεσία αδέσποτου σκύλου: τι κάνεις πριν έρθει και τους πρώτους 3 μήνες

Υιοθεσία αδέσποτου σκύλου: από πού και πώς γίνεται

Σκύλους για υιοθεσία δίνουν οι δήμοι, τα φιλοζωικά σωματεία και τα καταφύγια. Σύμφωνα με την κρατική πύλη pet.gov.gr, όλα τα αδέσποτα που είναι διαθέσιμα για υιοθεσία καταχωρίζονται στην Πανελλήνια Πλατφόρμα Υιοθεσίας, που λειτουργεί στο Εθνικό Μητρώο Ζώων Συντροφιάς. Όταν βρεις τον σκύλο που θέλεις, πατάς «Με ενδιαφέρει», μπαίνεις με τους κωδικούς σου στο Taxisnet και το ενδιαφέρον σου πηγαίνει στον φορέα που τον φροντίζει.

Η ίδια σελίδα αναφέρει τρεις προϋποθέσεις: να έχεις κλείσει τα 18, να μην είσαι γραμμένος στο μητρώο παραβατών για ζώα συντροφιάς και να μην έχεις παραδώσει ζώο σε δήμο τα τρία τελευταία χρόνια.

Από εκεί και πέρα συνεννοείστε έξω από την πλατφόρμα. Αν ενδιαφερθούν κι άλλοι, ο φορέας αποφασίζει σε ποιον θα δώσει τον σκύλο, και η παράδοση γίνεται με υπογραφή σύμβασης υιοθεσίας. Πριν από αυτό μπορεί να σου ζητήσουν ερωτηματολόγιο ή δεύτερη γνωριμία, για να σιγουρευτούν ότι δεν θα ξαναβρεθεί στον δρόμο.

Όπως γράφει και το pet.gov.gr, η σήμανση με τσιπάκι και η καταγραφή στο Εθνικό Μητρώο είναι υποχρεωτικές και τις κάνει κτηνίατρος. Αν ο σκύλος έχει ήδη τσιπάκι, βεβαιώσου ότι στο Μητρώο θα γραφτείς εσύ ως νέος ιδιοκτήτης.

Τι ρωτάς πριν πεις «ναι»

Όσοι τον φροντίζουν τον ξέρουν καλύτερα από κάθε φωτογραφία. Ρώτα τους:

• Ζούσε στον δρόμο ή τον παρέδωσε κάποιος από σπίτι;
• Έχει τσιπάκι, στείρωση, εμβόλια και βιβλιάριο υγείας;
• Πώς τα πάει με σκύλους, γάτες και παιδιά; Το έχουν δει ή το υποθέτουν;
• Έχει μείνει ποτέ μόνος σε σπίτι; Κάνει την τουαλέτα του έξω;
• Τι τον φοβίζει: αυτοκίνητα, σκάλες, ομπρέλες, κάποιος που σκύβει από πάνω του;
• Μπορείτε να πάτε μια βόλτα μαζί πριν αποφασίσεις, και ποιον παίρνεις τηλέφωνο αν κάτι δεν πάει καλά;

Πριν έρθει: τι ετοιμάζεις στο σπίτι

Η πρώτη μέρα κυλά πιο ήρεμα όταν τα βασικά είναι έτοιμα πριν χτυπήσει το κουδούνι:

• Σαμαράκι και λουρί 1,5–2 μέτρων. Ρώτα το καταφύγιο για το μέγεθος και, αν γίνεται, φόρεσέ του το πριν φύγετε· από ένα φαρδύ κολάρο ένας τρομαγμένος σκύλος γλιστράει εύκολα.
• Κολάρο με ταμπελάκι που γράφει το τηλέφωνό σου. Το τσιπάκι το διαβάζει μόνο ειδικός σαρωτής, το ταμπελάκι ο πρώτος περαστικός.
• Η τροφή που έτρωγε στο καταφύγιο. Αν θέλεις να την αλλάξεις, κάν' το σταδιακά.
• Κρεβατάκι σε ήσυχη γωνία, μακριά από την εξώπορτα. Σε κάποιους σκύλους αρέσει και ένα κλουβί εκπαίδευσης (crate) με ανοιχτή πόρτα, σαν φωλιά.
• Μπολ, κάτι για μάσημα, μικρές μαλακές λιχουδιές και ενζυμικό καθαριστικό για τα ατυχήματα.
• Ραντεβού με κτηνίατρο μέσα στην πρώτη εβδομάδα.
• Οι κανόνες του σπιτιού σε ένα χαρτί: καναπές ναι ή όχι, ποιος τον βγάζει και πότε, ποιες λέξεις λέτε όλοι.

Μπαλκόνι, πόρτες, αυτοκίνητο: για να μην το σκάσει

Τις πρώτες εβδομάδες δεν ξέρει ακόμα ότι αυτό είναι το σπίτι του. Αν τρομάξει και βρει πόρτα ανοιχτή, θα τρέξει χωρίς να ξέρει πώς να γυρίσει.

• Έλεγξε το μπαλκόνι: κενά στα κάγκελα, χαμηλό στηθαίο, γλάστρες ή καρέκλες που γίνονται σκαλοπάτι. Στην αρχή βγαίνει εκεί μόνο μαζί σου.
• Το λουρί μπαίνει πριν ανοίξει η πόρτα του διαμερίσματος ή της πολυκατοικίας.
• Στο αυτοκίνητο ταξιδεύει σε κλουβί μεταφοράς ή με ζώνη για σκύλους, και κατεβαίνει μόνο όταν κρατάς ήδη το λουρί.
• Στις βόλτες, μόνο με λουρί. Ελεύθερος, και μόνο σε περιφραγμένο χώρο, αφού μάθει να έρχεται σταθερά στο κάλεσμά σου.

Η πρώτη μέρα στο σπίτι, βήμα-βήμα

Αν γίνεται, φέρ' τον πρωί και σε μέρα που δεν δουλεύεις, για να έχει όλη τη μέρα να συνηθίσει τον χώρο.

1. Πρώτα τουαλέτα, μετά σπίτι. Πριν ανεβείτε, σταθείτε λίγα λεπτά σε ένα ήσυχο σημείο κοντά στην είσοδο. Αν κάνει, ήρεμο «μπράβο» και λιχουδιά επιτόπου.
2. Μπείτε με το λουρί. Άφησέ τον να μυρίσει ένα-δυο δωμάτια, όχι όλο το σπίτι μαζί. Δείξ' του το νερό και το κρεβατάκι και άσ' τον να διαλέξει πού θα καθίσει.
3. Λίγος κόσμος, χαμηλές φωνές. Οι επισκέψεις φίλων και συγγενών περιμένουν μερικές εβδομάδες.
4. Άσ' τον να κρυφτεί, αν θέλει. Αν χωθεί κάτω από το τραπέζι, μην τον τραβήξεις έξω. Κάθισε κοντά με ένα βιβλίο και πέτα πότε-πότε μια λιχουδιά προς το μέρος του, χωρίς να τον κοιτάς επίμονα.
5. Φαγητό χωρίς θεατές. Άφησε το μπολ σε ήσυχο σημείο και απομακρύνσου. Αν φάει λίγο ή καθόλου την πρώτη μέρα, δεν είναι παράξενο.
6. Συχνές έξοδοι για τουαλέτα, μετά τον ύπνο, το φαγητό και το παιχνίδι.
7. Μπάνιο και μεγάλες βόλτες αργότερα. Μια ήσυχη βόλτα στο τετράγωνο φτάνει. Το μπάνιο περιμένει μερικές μέρες, εκτός αν ο κτηνίατρος πει κάτι άλλο.
8. Το βράδυ, κοντά σας. Βάλε το κρεβατάκι εκεί που σας ακούει, στον διάδρομο ή στην κρεβατοκάμαρα. Αν την πρώτη νύχτα σηκώνεται συχνά, κάνε υπομονή: στην ολλανδική μελέτη που θα δεις παρακάτω, οι σκύλοι ήταν πιο ήσυχοι τη δεύτερη νύχτα απ' ό,τι την πρώτη.

Η μέθοδος για βόλτες με σαμαράκι και χαλαρό λουρί είναι στον οδηγό για τον σκύλο που τραβάει το λουρί. Τις πρώτες μέρες όμως μη ζητάς τίποτα: η βόλτα είναι μυρωδιές και ησυχία.

Ο κανόνας 3-3-3 για σκύλο από καταφύγιο: τι ισχύει

Στα καταφύγια θα ακούσεις συχνά τον «κανόνα 3-3-3», που χωρίζει την προσαρμογή σε τρία στάδια:

Ο κανόνας σού θυμίζει ότι ο σκύλος της πρώτης μέρας δεν είναι ο σκύλος που θα έχεις σε τρεις μήνες. Είναι όμως πρόχειρος οδηγός των καταφυγίων, όχι επιστημονικό εύρημα. Δύο πρόσφατες μελέτες δίνουν πιο ρεαλιστική εικόνα.

Στην Ολλανδία, ερευνητές παρακολούθησαν 31 σκύλους από το μεγαλύτερο καταφύγιο της χώρας, με μετρητή κίνησης στο κολάρο και δείγματα ούρων για την κορτιζόλη, την ορμόνη του στρες (Scientific Reports, 2023). Στο νέο σπίτι οι σκύλοι είχαν από τις πρώτες μέρες λιγότερη κορτιζόλη και ησυχότερες νύχτες απ' ό,τι στο καταφύγιο, και μετά από 3 μέρες η κορτιζόλη τους είχε πέσει στα επίπεδα σκύλων που ζούσαν ήδη σε σπίτι. Την τρίτη νύχτα όμως κινούνταν ακόμα περισσότερο από εκείνους, οπότε οι ερευνητές εκτιμούν ότι χρειάστηκαν περισσότερες από 3 μέρες για να προσαρμοστούν. Σημειώνουν επίσης διαφορές από σκύλο σε σκύλο και ότι η διάρκεια της προσαρμογής θέλει ακόμα έρευνα.

Στη Βρετανία, μια μελέτη σε 5.068 υιοθεσίες σκύλων από 20 καταφύγια ρώτησε τηλεφωνικά τους νέους ιδιοκτήτες 2 μέρες, 2 εβδομάδες και 4 μήνες μετά (Applied Animal Behaviour Science, 2026). Κάθε φορά, πάνω από τους μισούς ανέφεραν τουλάχιστον μία συμπεριφορά που τους ανησυχούσε, με τις περισσότερες αναφορές στις 2 εβδομάδες.

Η πρώτη ηρεμία έρχεται συχνά σε λίγες μέρες, αλλά οι δυσκολίες δεν τελειώνουν εκεί. Μην απογοητευτείς αν στη δεύτερη εβδομάδα, εκεί που όλα έμοιαζαν ήσυχα, αρχίσει να γαβγίζει στο κουδούνι ή να σου κλέβει τις κάλτσες. Κράτα το 3-3-3 σαν πυξίδα, όχι σαν χρονόμετρο. Αν ο δικός σου θέλει περισσότερο χρόνο, δεν φταις εσύ.

Από την πρώτη μέρα ως τον τρίτο μήνα: το πρόγραμμα

Ένα παράδειγμα για ενήλικο σκύλο. Με θαρραλέο σκύλο θα προχωρήσετε πιο γρήγορα, με φοβισμένο θα μείνετε περισσότερο σε κάθε στάδιο.

Δυσκολίες των πρώτων εβδομάδων και τι κάνεις

Όσα ακολουθούν είναι αναμενόμενα για σκύλο που άλλαξε μέσα σε μια μέρα σπίτι, ανθρώπους και ήχους, και δεν σημαίνουν ότι διάλεξες «λάθος» σκύλο.

Ατυχήματα μέσα στο σπίτι

Ακόμα και σκύλος που στο καταφύγιο τα έκανε έξω μπορεί να λερώσει τις πρώτες μέρες, από άγχος ή επειδή δεν ξέρει ακόμα από ποια πόρτα βγαίνετε. Ξεκίνα σαν να ήταν κουτάβι, με τις αρχές του οδηγού για την εκπαίδευση κουταβιού για τουαλέτα: συχνές έξοδοι, μπράβο και λιχουδιά επιτόπου, καθάρισμα χωρίς μάλωμα. Αν λερώνει ξαφνικά ενώ είχε μάθει, ή κάνει συχνά και λίγο-λίγο, μίλησε με τον κτηνίατρο.

Φοβάται σκάλες, ασανσέρ ή θορύβους

Ένας σκύλος που ζούσε έξω μπορεί να παγώσει μπροστά στο ασανσέρ ή στη σκάλα με τα κενά ανάμεσα στα σκαλιά. Μην τον τραβάς με το λουρί «για να συνηθίσει». Άσ' τον να κοιτάξει από απόσταση, άφησε μια λιχουδιά λίγο πιο κοντά και προχώρα μόνο όσο τρώει χαλαρά. Αν το κουδούνι τον κάνει να γαβγίζει, δες πώς το δουλεύεις στον οδηγό για το γάβγισμα σκύλου.

Κλαίει ή γαβγίζει όταν μένει μόνος

Τις πρώτες μέρες πολλοί σκύλοι σε ακολουθούν από δωμάτιο σε δωμάτιο. Αν μπορείς, μην τον αφήσεις μόνο για ώρες την πρώτη εβδομάδα. Ξεκίνα από λίγα δευτερόλεπτα έξω από το δωμάτιο και ανέβαινε σιγά-σιγά σε λίγα λεπτά έξω από το σπίτι. Αν ουρλιάζει, καταστρέφει την πόρτα ή λερώνει κάθε φορά που φεύγεις, μπορεί να είναι άγχος αποχωρισμού, που θέλει δικό του πρόγραμμα και βοήθεια από ειδικό.

Φυλάει το φαγητό ή τα πράγματά του

Αν στο καταφύγιο σού είπαν ότι «φυλάει το μπολ», δεν σημαίνει ότι θα το κάνει και στο σπίτι. Σε μια αμερικανική μελέτη (Animals, 2012), 96 σκύλοι που είχαν φυλάξει το μπολ τους σε αξιολόγηση καταφυγίου υιοθετήθηκαν μαζί με ένα πρόγραμμα τροποποίησης συμπεριφοράς, και οι νέοι ιδιοκτήτες ανέφεραν ελάχιστα περιστατικά φύλαξης στο σπίτι. Οι ερευνητές σημειώνουν ότι δεν ξέρουν ακριβώς γιατί. Οι προφυλάξεις πάντως ισχύουν για κάθε σκύλο:

• Τρώει σε ήσυχη γωνία και κανείς δεν «δοκιμάζει» να του πάρει το μπολ.
• Αν αρπάξει κάτι που δεν πρέπει, κάνε ανταλλαγή: μια πολύ νόστιμη λιχουδιά στο πάτωμα, λίγο πιο πέρα, και μαζεύεις το αντικείμενο όσο τρώει.
• Το γρύλισμα είναι προειδοποίηση, όχι αυθάδεια. Μην το τιμωρείς· κάνε πίσω και, αν επαναλαμβάνεται, ζήτα βοήθεια από ειδικό.

Γνωριμία με παιδιά, άλλον σκύλο ή γάτα

Σε ανάλυση σχεδόν 24.000 υιοθεσιών από ένα αμερικανικό καταφύγιο (Scientific Reports, 2021), ο συχνότερος λόγος επιστροφής των σκύλων ήταν τα θέματα συμπεριφοράς και ο δεύτερος η ασυμβατότητα με τα άλλα κατοικίδια του σπιτιού. Γι' αυτό οι γνωριμίες δεν βιάζονται:

• Παιδιά: κάθονται κάτω και αφήνουν τον σκύλο να πλησιάσει. Χωρίς αγκαλιές και κυνηγητό, κανείς δεν τον ενοχλεί όταν τρώει ή κοιμάται, και πάντα με έναν ενήλικα δίπλα.
• Άλλος σκύλος: πρώτη γνωριμία σε ουδέτερο μέρος, με χαλαρά λουριά και βόλτα παράλληλα, σε απόσταση. Στο σπίτι, χωριστά μπολ, κρεβάτια και παιχνίδια για τις πρώτες εβδομάδες.
• Γάτα: χωριστά δωμάτια στην αρχή και ανταλλαγή μυρωδιών με μια κουβέρτα. Μετά σύντομες γνωριμίες, με τον σκύλο στο λουρί και τη γάτα να έχει ψηλό σημείο και δρόμο διαφυγής.

Αν κοκαλώνει, γρυλίζει ή κυνηγά τη γάτα, σταμάτα, κράτα τα ζώα χωριστά και ζήτα βοήθεια από ειδικό πριν ξαναδοκιμάσετε.

Πότε ζητάς βοήθεια και από ποιον

Κάποια θέματα θέλουν κι άλλον άνθρωπο δίπλα σου:

• Κτηνίατρο, αν δεν τρώει τίποτα μετά τη δεύτερη μέρα, δεν πίνει νερό, έχει εμετούς ή διάρροια που δεν περνούν, κουτσαίνει ή πονάει όταν τον αγγίζεις. Και για κάθε ξαφνική αλλαγή συμπεριφοράς.
• Ειδικό συμπεριφοράς ή πιστοποιημένο εκπαιδευτή που δουλεύει μόνο με επιβράβευση, αν γρυλίζει ή δαγκώνει, αν κοκαλώνει από φόβο και δεν θέλει να βγει, ή αν πανικοβάλλεται όταν μένει μόνος.
• Τον φορέα που σου τον έδωσε, για ό,τι σε προβληματίζει. Ξέρουν τον σκύλο και μπορεί να σου πουν αν το έκανε κι εκεί.

Αν νιώθεις ότι δεν τα βγάζεις πέρα, πες το νωρίς, πριν φτάσεις στο «δεν γίνεται». Κι αν τελικά ο σκύλος δεν ταιριάζει στο σπίτι σας, μίλα πρώτα με τον φορέα της υιοθεσίας, όχι με αγνώστους από αγγελίες, και ποτέ μην τον αφήσεις στον δρόμο.

Όταν δεις ότι χαλάρωσε, ότι σε περιμένει στην πόρτα και κοιμάται βαθιά, είναι η ώρα για τα πρώτα κανονικά μαθήματα. Ξεκίνα από τη σειρά και το πρόγραμμα 4 εβδομάδων του οδηγού εκπαίδευσης σκύλου για αρχάριους, ή διάλεξε «Υιοθετημένος από τον δρόμο» στο κουίζ της αρχικής και δες πώς αλλάζει το πρόγραμμα.

Συχνές ερωτήσεις

Πώς γίνεται η υιοθεσία σκύλου από την επίσημη πλατφόρμα;

Στην Πανελλήνια Πλατφόρμα Υιοθεσίας του pet.gov.gr διαλέγεις τον σκύλο και πατάς «Με ενδιαφέρει», με τους κωδικούς σου στο Taxisnet. Το ενδιαφέρον σου πηγαίνει στον φορέα που τον φροντίζει, συνεννοείστε έξω από την πλατφόρμα και η παράδοση γίνεται με σύμβαση υιοθεσίας. Χρειάζεται να είσαι τουλάχιστον 18 ετών, να μην είσαι στο μητρώο παραβατών για ζώα συντροφιάς και να μην έχεις παραδώσει ζώο σε δήμο τα τρία τελευταία χρόνια.

Κοστίζει η υιοθεσία σκύλου;

Κάθε δήμος ή σωματείο έχει τη δική του πολιτική. Ρώτα από την αρχή αν ζητά κάποιο ποσό ή δωρεά και τι καλύπτει, για παράδειγμα στείρωση, εμβόλια ή τσιπάκι. Υπολόγισε και τα έξοδα που ακολουθούν: τροφή, κτηνίατρος, εξοπλισμός.

Τι είναι ο κανόνας 3-3-3 στους σκύλους;

Πρόχειρος οδηγός των καταφυγίων: περίπου 3 μέρες για να συνέλθει ο σκύλος από την αλλαγή, 3 εβδομάδες για να μάθει το πρόγραμμα του σπιτιού και 3 μήνες για να νιώσει σπίτι του. Δεν είναι επιστημονικός κανόνας ούτε προθεσμία· κάθε σκύλος έχει τον ρυθμό του.

Σε πόσο καιρό προσαρμόζεται ένας σκύλος από καταφύγιο;

Τα πρώτα σημάδια ηρεμίας φαίνονται συχνά από τις πρώτες μέρες. Για να νιώσει εντελώς σπίτι του, υπολόγιζε εβδομάδες έως μήνες· ένας πολύ φοβισμένος σκύλος μπορεί να θέλει και περισσότερο από τρεις μήνες.

Ο σκύλος που υιοθέτησα δεν τρώει. Είναι φυσιολογικό;

Τις πρώτες μία-δύο μέρες πολλοί σκύλοι τρώνε λίγο από το άγχος της αλλαγής. Δώσε του την τροφή που έτρωγε στο καταφύγιο, σε ήσυχο σημείο, χωρίς πίεση. Αν δεν τρώει τίποτα μετά τη δεύτερη μέρα, δεν πίνει νερό ή έχει εμετούς ή διάρροια, πάρε τηλέφωνο τον κτηνίατρο.

Πηγές

• Scientific Reports: Μελέτη για την προσαρμογή σκύλων καταφυγίου στο νέο σπίτι μετά την υιοθεσία (2023, στα αγγλικά)
• Applied Animal Behaviour Science: Μελέτη για τις συμπεριφορές που ανησυχούν τους ιδιοκτήτες τους πρώτους 4 μήνες μετά την υιοθεσία (2026, στα αγγλικά)
• Animals: Μελέτη για σκύλους καταφυγίου που φύλαγαν το μπολ τους, πριν και μετά την υιοθεσία (2012, στα αγγλικά)
• Scientific Reports: Μελέτη για τις υιοθεσίες που δεν πέτυχαν και τους λόγους επιστροφής στο καταφύγιο (2021, στα αγγλικά)
• pet.gov.gr: Πανελλήνια Πλατφόρμα Υιοθεσίας Αδέσποτων Ζώων Συντροφιάς (προϋποθέσεις και διαδικασία)
• pet.gov.gr: Υπομητρώο καταγραφής και παρακολούθησης ζώων συντροφιάς (σήμανση και καταγραφή)

Οι συμβουλές είναι γενικές και δεν αντικαθιστούν τον κτηνίατρο ή τον εκπαιδευτή που βλέπει τον σκύλο σου από κοντά. Για επιθετικότητα ή θέματα υγείας, ξεκίνα από εκεί.