Τσιπάκι σκύλου: πώς μπαίνει, πώς βοηθά να βρεθεί, πώς μένει ήρεμος στον σαρωτή

Τσιπάκι σκύλου: τι είναι και τι δεν κάνει

Ο νόμος το περιγράφει ως παθητική συσκευή αναγνώρισης ραδιοσυχνότητας «μόνο για ανάγνωση», σύμφωνη με το πρότυπο ISO 11784 (ν. 4830/2021, άρθρο 4 παρ. 14). Στην πράξη είναι ένας γυάλινος κύλινδρος στο μέγεθος ενός μεγάλου κόκκου ρυζιού, όπως τον περιγράφει η Αμερικανική Κτηνιατρική Ένωση (AVMA), με έναν μοναδικό αριθμό μέσα. Μπαταρία δεν έχει: μένει ανενεργός ώσπου να περάσει από πάνω του σαρωτής, που με τα ραδιοκύματά του τον κάνει να στείλει τον αριθμό. Γι' αυτό, κατά την AVMA, συνήθως δεν φθείρεται ούτε χρειάζεται αλλαγή.

Το όνομα και το τηλέφωνό σου δεν είναι πάνω στο τσιπάκι, αλλά στο Εθνικό Μητρώο Ζώων Συντροφιάς (ΕΜΖΣ), δεμένα με τον αριθμό του.

Τσιπάκι σκύλου με GPS; Όχι

Αφού δεν στέλνει σήμα μόνο του, δεν μπορεί να δείξει πού είναι ο σκύλος, ούτε σε χάρτη ούτε σε εφαρμογή. Η AVMA το γράφει καθαρά: δεν είναι GPS και δεν εντοπίζει το ζώο. Οι συσκευές εντοπισμού στο κολάρο είναι άλλο πράγμα και δεν αντικαθιστούν το τσιπάκι που ζητά ο νόμος. Το τσιπάκι κάνει μία δουλειά: όταν κάποιος βρει τον σκύλο, λέει σε ποιον ανήκει.

Σε ποια ηλικία μπαίνει το τσιπάκι και πότε είναι υποχρεωτικό

Η σήμανση κάθε σκύλου και γάτας, η καταγραφή στο ΕΜΖΣ και η καταχώριση κάθε αλλαγής είναι υποχρεωτικές (άρθρο 4 παρ. 12). Το πότε εξαρτάται από το πώς ήρθε ο σκύλος σε σένα:

• Κουτάβι της δικής σου σκυλίτσας: πριν φύγει από το σπίτι όπου γεννήθηκε, και το αργότερο 2 μήνες μετά τη γέννηση (άρθρο 9 παρ. 1β). Άρα ένα κουτάβι που σου δίνουν στους 2–3 μήνες πρέπει να έχει ήδη τσιπάκι· για τη μεταβίβαση, δες τον οδηγό για το νέο κουτάβι στο σπίτι.
• Σκύλος που τον αγόρασες, τον υιοθέτησες ή σου τον χάρισαν: μέσα σε 10 εργάσιμες από την απόκτηση (άρθρο 9 παρ. 1β και άρθρο 4 παρ. 12). Αν έχει ήδη τσιπάκι, στο ίδιο διάστημα γράφεσαι εσύ ιδιοκτήτης.
• Σκύλος από τρίτη χώρα (εκτός ΕΕ) με τσιπάκι που δεν είναι συμβατό με το ISO 11784: παίρνει και δεύτερο, συμβατό, αν μείνει στην Ελλάδα μόνιμα ή πάνω από 90 μέρες (άρθρο 4 παρ. 14).

Τα πρόστιμα και τις υπόλοιπες υποχρεώσεις τα έχουμε στον οδηγό για τον νόμο για τα σκυλιά. Τις διατάξεις του νόμου τις γράφουμε όπως ισχύουν τον Οκτώβριο του 2026 και τις ξανακοιτάμε κάθε Σεπτέμβριο· στις «Πηγές» είναι το ΦΕΚ του 2021.

Δωρεάν τσιπάρισμα σκύλου: ποιοι μπορούν

Το κόστος της σήμανσης και της καταγραφής το πληρώνει ο ιδιοκτήτης (άρθρο 4 παρ. 13). Ορισμένοι όμως μπορούν, αν το θέλουν, να κάνουν δωρεάν σήμανση, καταγραφή, στείρωση και εμβόλια στα ζώα τους, στα κτηνιατρεία των δήμων, σε ειδικούς χώρους δήμων, διαδημοτικών κέντρων και κτηνιατρικών υπηρεσιών των περιφερειών, ή σε κτηνιάτρους συμβεβλημένους με τον δήμο:

• φιλοζωικά σωματεία και μη κερδοσκοπικές φιλοζωικές οργανώσεις·
• ιδιοκτήτες ή ανάδοχοι από ευαίσθητες και ευπαθείς κοινωνικές ομάδες, ιδίως άτομα με αναπηρία, πολύτεκνοι, τρίτεκνοι, μονογονεϊκές οικογένειες, άνεργοι εγγεγραμμένοι στη ΔΥΠΑ (πρώην ΟΑΕΔ) και όσοι ζουν με το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα·
• ιδιοκτήτες σκύλων που φυλάνε αποκλειστικά κοπάδια.

Αν και πώς γίνεται στην περιοχή σου, ρώτα τον δήμο σου.

Πώς μπαίνει το τσιπάκι: τι γίνεται στο ιατρείο

Σήμανση και καταγραφή τις κάνει πιστοποιημένος κτηνίατρος (άρθρο 4 παρ. 6), σε μια συνηθισμένη επίσκεψη, χωρίς νάρκωση και χειρουργείο, όπως σημειώνει η AVMA.

1. Πάρε μαζί την ταυτότητά σου. Ή διαβατήριο ή άλλο ισοδύναμο δημόσιο έγγραφο, για να επαληθευτούν τα στοιχεία σου (άρθρο 4 παρ. 9). Ιδιοκτήτης γράφεται μόνο όποιος έχει κλείσει τα 18· ο σκύλος «του παιδιού» γράφεται σε έναν ενήλικα.
2. Έλεγχος πριν μπει. Ο κτηνίατρος οφείλει να βεβαιωθεί ότι το τσιπάκι λειτουργεί πριν το τοποθετήσει (άρθρο 4 παρ. 15).
3. Η ένεση. Το τσιπάκι είναι ήδη μέσα σε σύριγγα με αποστειρωμένη βελόνα και μπαίνει ακριβώς κάτω από το δέρμα, στην αριστερή πλευρά του λαιμού (άρθρο 4 παρ. 14). Αν ο κτηνίατρος το επιτρέπει, δίνε λιχουδιές εκείνη τη στιγμή, για να έρθει το τσίμπημα μαζί με κάτι καλό.
4. Η βεβαίωση. Ο κτηνίατρος περνά τα στοιχεία στο ΕΜΖΣ, πλήρη και ακριβή (άρθρο 4 παρ. 6), και σου δίνει χωρίς χρέωση τη βεβαίωση ηλεκτρονικής σήμανσης και καταγραφής (παρ. 10), με τον αριθμό του τσιπ, τα χαρακτηριστικά του σκύλου και τα στοιχεία σου, μαζί με το τηλέφωνο. Διάβασέ τη πριν φύγεις και φωτογράφισέ τη.

Το τσίμπημα κρατά μια στιγμή· αυτό που θα θυμάται ο σκύλος είναι πώς ένιωσε στο ιατρείο. Αν ήδη φοβάται εκεί, ξεκίνα πρώτα τις ασκήσεις που ακολουθούν.

Πού βρίσκεται το τσιπάκι και πώς το βρίσκει ο σαρωτής

Στην Ελλάδα το τσιπάκι μπαίνει στην αριστερή πλευρά του λαιμού (άρθρο 4 παρ. 14), περίπου στη μέση του, όπως προτείνει για την ηπειρωτική Ευρώπη και η Παγκόσμια Ένωση Κτηνιάτρων Μικρών Ζώων (WSAVA). Το «ανάμεσα στις ωμοπλάτες» που ίσως διάβασες είναι το σημείο σε άλλες χώρες, όπως η Βρετανία: στη μέση της ράχης, λίγο μπροστά από τις ωμοπλάτες. Γι' αυτό η WSAVA συστήνει, αν δεν βρεθεί τσιπάκι στο σημείο της χώρας, να σκαναριστεί και το άλλο.

Το τσιπάκι μπορεί και να μετακινηθεί, και τότε, σημειώνει η AVMA, βρίσκεται πιο δύσκολα αν το σκανάρισμα δεν είναι πλήρες.

Τσιπ σκύλου: πώς γίνεται σωστά το σκανάρισμα

Κατά την WSAVA, ο σαρωτής ακουμπά ή «χτενίζει» το τρίχωμα, ξεκινά από το σημείο του τσιπ και, αν δεν το βρει αμέσως, απλώνεται σε αργούς κύκλους που μεγαλώνουν. Για να θεωρηθεί ένας σκύλος «χωρίς τσιπάκι», θέλει σάρωση τουλάχιστον 10 δευτερολέπτων, δύο φορές, κι αν γίνεται με δεύτερο σαρωτή.

Η AVMA απαριθμεί τι δυσκολεύει τον σαρωτή: ο σκύλος που δεν μένει ακίνητος, το μακρύ και μπερδεμένο τρίχωμα πάνω από το σημείο, το πολύ λίπος εκεί και το μεταλλικό κολάρο. Το μεταλλικό κολάρο το βγάζεις πριν από τον έλεγχο και το τρίχωμα το βουρτσίζεις· την ακινησία τη μαθαίνει στο σπίτι.

Πώς θα μένει ήρεμος στο σκανάρισμα: βήμα-βήμα με λιχουδιές

Ένας σκύλος που αφήνει να του αγγίξουν τον λαιμό και μένει ακίνητος 10–20 δευτερόλεπτα κάνει κάθε έλεγχο γρήγορο και σίγουρο: στο εμβόλιο, στον δήμο ή, αν χαθεί, σε ξένα χέρια. Το μαθαίνει όπως κάθε κόλπο, με μικρά βήματα και λιχουδιά σε καθένα, σταματώντας πριν ζοριστεί. Πέντε με δέκα λεπτά, δύο φορές την εβδομάδα, φτάνουν για αρχή.

1. Χέρι στον ώμο. Με λιχουδιές που τρώει σπάνια, κομμένες πολύ μικρά: ακουμπάς την παλάμη στον ώμο ένα δευτερόλεπτο, τη σηκώνεις, λιχουδιά. Πέντε-έξι φορές και διάλειμμα. Όταν σε περιμένει χαλαρός, περνάς στο αριστερό πλάι του λαιμού.
2. Κύκλοι στον λαιμό. Τα δάχτυλα κάνουν αργούς κύκλους στο σημείο του τσιπ, σαν να ψάχνουν κάτι κάτω από το τρίχωμα: δύο δευτερόλεπτα και λιχουδιά, μετά πέντε. Αν δουλεύετε με κλίκερ, το «κλικ» πέφτει όσο μένει χαλαρός· η εφαρμογή μας έχει κλίκερ μέσα στο κινητό.
3. Ο «σαρωτής» του σπιτιού. Ένα αντικείμενο στο μέγεθος του σαρωτή, όπως το τηλεχειριστήριο: το μυρίζει, λιχουδιά· ακουμπά στον ώμο, λιχουδιά. Μετά κύκλοι στον λαιμό και στη ράχη, ώσπου να φτάσετε τα 10–20 δευτερόλεπτα, με λιχουδιές πυκνές στην αρχή και πιο αραιές αργότερα.
4. Άλλα χέρια. Την ίδια άσκηση την κάνει άλλο μέλος της οικογένειας, όσο εσύ δίνεις λιχουδιές, με τον σκύλο πάνω σε ένα αντιολισθητικό πατάκι, που το παίρνεις μετά και στο γλιστερό τραπέζι του ιατρείου.
5. Επισκέψεις μόνο για λιχουδιές. Ρώτα το ιατρείο αν μπορείτε να περνάτε που και που χωρίς ραντεβού, για λιχουδιές στην αναμονή και, αν είναι ήρεμος, λίγο στην αίθουσα εξέτασης. Σε μια τέτοια επίσκεψη ζήτα να περάσει ο κτηνίατρος τον σαρωτή, όσο εσύ ταΐζεις.

Γυρίζεις ένα βήμα πίσω όταν γλείφει τα χείλη, στρέφει το κεφάλι αλλού, σφίγγεται ή κάνει να φύγει· αυτά τα σημάδια τα εξηγούμε στον οδηγό για τη γλώσσα σώματος του σκύλου. Ποτέ με το ζόρι ή με μάλωμα. Αν γρυλίζει, δείχνει δόντια ή παγώνει στο άγγιγμα του λαιμού, μίλα πρώτα με τον κτηνίατρο, γιατί μπορεί να πονά, και μετά με πιστοποιημένο εκπαιδευτή που δουλεύει μόνο με επιβράβευση. Με την ίδια λογική μαθαίνει να δίνει και τα πόδια του για το κόψιμο νυχιών.

Τι λέει η έρευνα

Σε μελέτη του 2019 στο περιοδικό Animals, 37 σκύλοι που φοβούνταν τον κτηνίατρο χωρίστηκαν με κλήρωση σε δύο ομάδες. Στη μία, οι ιδιοκτήτες έκαναν στο σπίτι, δύο φορές την εβδομάδα επί τέσσερις εβδομάδες, 5–10 λεπτά άγγιγμα «σαν εξέταση» με λιχουδιές, και μια σύντομη επίσκεψη στο ιατρείο κάθε εβδομάδα. Στη δεύτερη εξέταση οι σκύλοι αυτοί έδειχναν λιγότερο φόβο από τους άλλους, αλλά οι σφυγμοί, το τρέμουλο, η αποφυγή και άλλα σημάδια δεν επηρεάστηκαν, και περισσότεροι από τέσσερις στους δέκα ιδιοκτήτες δεν τήρησαν το πρόγραμμα. Οι ερευνητές το έκριναν ήπια αποτελεσματικό και προτείνουν να συνεχίσουν να το συστήνουν οι κτηνίατροι. Εμείς κρατάμε δύο πράγματα: ασκήσεις τόσο μικρές που θα τις κάνεις στ' αλήθεια, και αρχή πριν ο σκύλος μάθει να φοβάται.

Πώς βοηθά το τσιπάκι να βρεθεί ένας χαμένος σκύλος

Το τσιπάκι δεν ψάχνει τον σκύλο· τον αναγνωρίζει όταν κάποιος τον βρει και τον πάει σε κτηνίατρο ή στον δήμο. Για να γυρίσει σπίτι, πρέπει να κρατήσουν τρεις κρίκοι:

• Να σκαναριστεί. Εκτός από τους κτηνιάτρους, σαρωτές πρέπει να έχουν οι δήμοι, οι περιφέρειες και τα όργανα ελέγχου, «για την αναγνώριση των ιδιοκτητών» (άρθρο 4 παρ. 17).
• Να διαβαστεί. Το ίδιο το τσιπάκι σπάνια χαλάει, λέει η AVMA· το αν θα βρεθεί κρίνεται από τη σωστή τεχνική σάρωσης και από άλλα πράγματα, όπως το αν ο σκύλος μένει ακίνητος.
• Να βρεθεί ο άνθρωπός του. Ο αριθμός οδηγεί στο Μητρώο και από εκεί στο τηλέφωνό σου. Αν το τηλέφωνο είναι παλιό, ο κρίκος σπάει· γι' αυτό η AVMA επιμένει να είναι σωστά όλα τα στοιχεία, κυρίως τα τηλέφωνα.

Ο περαστικός που θα βρει τον σκύλο σου δεν έχει σαρωτή, βλέπει όμως το κολάρο: κατά την AVMA, τίποτα δεν αντικαθιστά ένα κολάρο με ενημερωμένο ταμπελάκι, που επιτρέπει σε όποιον βρει τον σκύλο να σε πάρει εύκολα τηλέφωνο. Στο pet.gov.gr μπορείς επίσης να φτιάξεις, με κωδικούς TAXISnet, έναν κωδικό QR για το κολάρο· όποιος τον σαρώσει βλέπει τον αριθμό του τσιπ.

Αν χαθεί

Δηλώνεις την απώλεια μέσα σε 2 εργάσιμες και, όταν τον βρεις, την εύρεση στο ίδιο διάστημα (άρθρο 4 παρ. 12). Πώς γίνεται η δήλωση, και τι έδειξε μια μεγάλη μελέτη για τα λάθος τηλέφωνα στα μητρώα, θα τα βρεις στον οδηγό για τον νόμο για τα σκυλιά.

Αλλαγή στοιχείων τσιπ σκύλου και έλεγχος στο pet.gov.gr

Τα στοιχεία αλλάζουν στο Μητρώο, όχι στο τσιπάκι. Ό,τι έγραψε ο κτηνίατρος τη μέρα της σήμανσης το βλέπεις και μόνος σου: στο «Ηλεκτρονικό βιβλιάριο υγείας ζώου συντροφιάς» του pet.gov.gr μπαίνεις με κωδικούς TAXISnet, διαλέγεις τον σκύλο σου και βλέπεις τα στοιχεία του και τα δικά σου, όπως είναι καταχωρισμένα: ονοματεπώνυμο, ΑΦΜ, στοιχεία επικοινωνίας και διαμονής. Το βιβλιάριο αποθηκεύεται και ως PDF.

Αν άλλαξε κάτι (κινητό, διεύθυνση, ταυτότητα ή στοιχεία του σκύλου), ενημερώνεις τον κτηνίατρο ή τον αρμόδιο υπάλληλο του δήμου το αργότερο σε 10 εργάσιμες (άρθρο 4 παρ. 12 και άρθρο 9 παρ. 1γ). Το ίδιο κάνεις αν δεις λάθος. Όταν αλλάζει ιδιοκτήτης, ο κτηνίατρος ενημερώνει το Μητρώο και το διαβατήριο του σκύλου (άρθρο 4 παρ. 12).

Παρενέργειες από το τσιπάκι: τι είναι σπάνιο και πότε πας στον κτηνίατρο

Κατά την AVMA, το τσιπάκι έχει εξαιρετικό ιστορικό ασφάλειας και οι επιπλοκές είναι ασυνήθιστες. Αυτές που αναφέρει:

• Μετακίνηση από το σημείο όπου μπήκε: η πιο συχνή, χωρίς συνέπειες για την υγεία τις περισσότερες φορές.
• Βλάβη του ίδιου του τσιπ, σπάνια.
• Τριχόπτωση, μόλυνση ή πρήξιμο γύρω από το σημείο, επίσης ασυνήθιστα.
• Όγκοι κοντά στο σημείο έχουν αναφερθεί, αλλά είναι εξαιρετικά σπάνιοι, και στους σκύλους και τις γάτες δεν έχει αποδειχθεί ότι τους προκαλεί το τσιπάκι.

Αν δεις υγρό να τρέχει από το σημείο ή πρήξιμο, τηλεφώνησε αμέσως στον κτηνίατρο, όπως συμβουλεύει η AVMA. Μην προσπαθήσεις να το βγάλεις μόνος σου: η αφαίρεση απαγορεύεται χωρίς κτηνιατρική γνωμάτευση που τη θεωρεί αναγκαία και εντολή εισαγγελέα (άρθρο 9 παρ. 5).

Σε κάθε επίσκεψη για επαναληπτικό εμβόλιο ελέγχεται αν το τσιπάκι λειτουργεί, και αν έχει πάψει, μπαίνει νέο (άρθρο 9 παρ. 5). Η AVMA προτείνει κι αυτή σκανάρισμα τουλάχιστον μία φορά τον χρόνο.

Λίστα ελέγχου: τσιπάκι που φέρνει πίσω τον σκύλο

Τα περισσότερα γίνονται μία φορά· τα υπόλοιπα δένονται με στιγμές που έρχονται έτσι κι αλλιώς.

Αν ο σκύλος είναι δίπλα σου, ξεκίνα από το πιο εύκολο: ένα χέρι στον ώμο του και μια λιχουδιά. Κι απόψε, μια ματιά στο τηλέφωνο που γράφει το βιβλιάριό του.

Συχνές ερωτήσεις

Πονάει το τσιπάκι τον σκύλο;

Κατά την Αμερικανική Κτηνιατρική Ένωση (AVMA), δεν πονά περισσότερο από μια συνηθισμένη ένεση, αν και η βελόνα είναι λίγο πιο χοντρή. Δεν χρειάζεται νάρκωση ούτε χειρουργείο. Αν ο κτηνίατρος το επιτρέπει, δώσ' του λιχουδιές τη στιγμή της ένεσης.

Έχει GPS το τσιπάκι; Μπορώ να βρω τον σκύλο με μια εφαρμογή;

Όχι. Είναι παθητική συσκευή χωρίς μπαταρία, που δίνει τον αριθμό της μόνο όταν περάσει από πάνω της σαρωτής, και η AVMA γράφει ότι δεν είναι GPS και δεν εντοπίζει το ζώο. Τον σκύλο τον φέρνει πίσω όποιος τον βρει και τον σκανάρει, αρκεί τα στοιχεία σου στο Μητρώο να είναι σωστά.

Είναι υποχρεωτικό το τσιπάκι και σε ποια ηλικία μπαίνει;

Ναι, για κάθε σκύλο και γάτα, μαζί με την καταγραφή στο Εθνικό Μητρώο Ζώων Συντροφιάς (νόμος 4830/2021, άρθρα 4 και 9). Το κουτάβι το παίρνει πριν φύγει από εκεί όπου γεννήθηκε και το αργότερο 2 μήνες μετά τη γέννηση, ενώ ο σκύλος που τον απέκτησες αλλιώς μέσα σε 10 εργάσιμες. Τα πρόστιμα θα τα βρεις στον οδηγό μας για τον νόμο για τα σκυλιά.

Πού βρίσκω τον αριθμό του τσιπ του σκύλου μου;

Στη βεβαίωση ηλεκτρονικής σήμανσης και καταγραφής που σου έδωσε ο κτηνίατρος όταν μπήκε το τσιπάκι (άρθρο 4 παρ. 10). Αν τη χάσεις, ο κτηνίατρος διαβάζει τον αριθμό με τον σαρωτή. Κράτα μια φωτογραφία της βεβαίωσης στο κινητό σου.

Μπορεί το τσιπάκι να μετακινηθεί ή να χαλάσει;

Η μετακίνηση είναι η πιο συχνή επιπλοκή κατά την AVMA, και συνήθως δεν πειράζει την υγεία του σκύλου· απλώς θέλει πλήρες σκανάρισμα για να βρεθεί. Βλάβη συμβαίνει σπάνια, και σε κάθε επίσκεψη για επαναληπτικό εμβόλιο ελέγχεται αν το τσιπάκι λειτουργεί (άρθρο 9 παρ. 5).

Πηγές

1. Επιστημονική δημοσίευσηAnimals: Μελέτη σε 37 σκύλους που φοβούνταν τον κτηνίατρο, για ένα τετράβδομο πρόγραμμα εξοικείωσης με άγγιγμα, επισκέψεις και λιχουδιές (2019, στα αγγλικά)
2. Κτηνιατρικός φορέαςWSAVA: Οδηγίες για την ηλεκτρονική σήμανση με μικροτσίπ, το σημείο τοποθέτησης και το σκανάρισμα (2024, στα αγγλικά)
3. Κτηνιατρικός φορέαςAVMA: Συχνές ερωτήσεις των ιδιοκτητών για το μικροτσίπ, από την τοποθέτηση ως τις επιπλοκές (στα αγγλικά)
4. Επίσημο κείμενοΝ. 4830/2021 (ΦΕΚ Α' 169/18.9.2021): Νέο πλαίσιο για την ευζωία των ζώων συντροφιάς, άρθρα 4 και 9, pet.gov.gr
5. Επίσημο κείμενοpet.gov.gr: Ηλεκτρονικό βιβλιάριο υγείας ζώου συντροφιάς, τι δείχνει στον ιδιοκτήτη και πώς μπαίνεις
6. Επίσημο κείμενοpet.gov.gr: Αίτημα παροχής QR ταυτοποίησης για το κολάρο του ζώου

Οι συμβουλές είναι γενικές και δεν αντικαθιστούν τον κτηνίατρο ή τον εκπαιδευτή που βλέπει τον σκύλο σου από κοντά. Για επιθετικότητα ή θέματα υγείας, ξεκίνα από εκεί.