Σκύλος τα Χριστούγεννα: δέντρο, στολίδια, επισκέπτες και ήρεμες γιορτές

Σκύλος τα Χριστούγεννα: το ημερολόγιο ως τα Φώτα

Για τον σκύλο, οι γιορτές κρατούν σχεδόν έναν μήνα: δέντρο στο σαλόνι, κουδούνι που χτυπά συνέχεια, μυρωδιές από την κουζίνα, άλλες ώρες για όλα. Οι περισσότεροι κίνδυνοι όμως έχουν ημερομηνία, άρα μπορείς να ετοιμαστείς από πριν:

Αν προλάβεις ένα μόνο πράγμα, ας είναι το ήσυχο δωμάτιο: σε αυτό στηρίζονται οι λύσεις για τα κάλαντα, τις επισκέψεις, το τραπέζι και τα βεγγαλικά. Για τον σκύλο που τρέμει στους κρότους, η Πρωτοχρονιά θέλει προετοιμασία από εβδομάδες πριν, και τη βρίσκεις βήμα-βήμα στον οδηγό για τον σκύλο που φοβάται τα βεγγαλικά. Κι αν σκέφτεσαι να χαρίσεις σκύλο τα Χριστούγεννα, διάβασε πρώτα τον οδηγό για την υιοθεσία αδέσποτου σκύλου: εξηγούμε γιατί αποφασίζει όλη η οικογένεια.

Χριστουγεννιάτικο δέντρο και σκύλος: πώς το στήνεις

Ένα καινούργιο έπιπλο που γυαλίζει και, αν είναι αληθινό, μυρίζει δάσος: έτσι βλέπει ο σκύλος το δέντρο. Δύο πράγματα μετράνε: να μην πέσει, και να μη φτάνει η μουσούδα του τίποτα που σπάει ή καταπίνεται.

Διάλεξε γωνία μακριά από τον καναπέ και από τον δρόμο του σκύλου προς την πόρτα και το μπολ. Βαριά βάση, και την κορυφή δέσ' τη με πετονιά στο ταβάνι ή στην κάσα της πόρτας, όπως προτείνει η AVMA, η Αμερικανική Κτηνιατρική Ένωση.

1. Πρώτη βραδιά, μόνο το δέντρο. Το μυρίζει με λουρί ή δίπλα σου, και κάθε φορά που απομακρύνεται μόνος του παίρνει ένα ήρεμο «μπράβο» και λιχουδιά. Αν πιάσει κλαδί στο στόμα ή σηκώσει πόδι, τον φωνάζεις χαρούμενα κοντά σου, χωρίς μάλωμα.
2. Δεύτερη βραδιά, τα λαμπάκια. Μόνο στο πάνω μισό, με το καλώδιο κολλητά στον τοίχο και το πολύπριζο ψηλά. Κατά την AVMA, ένα ζώο που μασάει το καλώδιο μπορεί να πάθει εγκαύματα· όταν κοιμάστε ή λείπετε, τα λαμπάκια βγαίνουν από την πρίζα.
3. Τρίτη βραδιά, τα στολίδια. Χαμηλά, ως εκεί που φτάνει όρθιος στα πίσω πόδια, μόνο άθραυστα και μεγάλα, που δεν χωρούν στο στόμα του. Τα γυάλινα και τα μικρά ψηλά, με τα γαντζάκια σφιγμένα γύρω από το κλαδί.
4. Τις επόμενες μέρες, «άσ' το». Όταν κοιτάζει επίμονα ένα στολίδι, πες «άσ' το» μία φορά και πλήρωσε με λιχουδιά μόλις γυρίσει σε σένα. Πιάνει πιο γρήγορα αν το έχετε δουλέψει με τη σκάλα του οδηγού για το «άσ' το» και το «δώσ' το».

Ο Michael Biehl, κτηνίατρος τοξικολόγος της Κτηνιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Illinois, συστήνει να μην μπαίνουν τα ζώα στους στολισμένους χώρους όταν μένουν μόνα στο σπίτι· γι' αυτό βολεύει ένα πορτάκι ασφαλείας για παιδιά.

Αληθινό έλατο: το νερό της βάσης

Στο νερό δεν ρίχνεις τίποτα, όπως ζητά η AVMA. Και σκέτο να είναι, συμπληρώνεται όλες τις γιορτές χωρίς να αδειάσει ποτέ, και κατά τον Biehl γίνεται ιδανικό μέρος για βακτήρια και μούχλα που αρρωσταίνουν το ζώο. Σκέπασε τη βάση και γέμιζε συχνά με φρέσκο νερό το δικό του μπολ.

Στολίδια, γιρλάντες, φυτά και δώρα: τι μένει ψηλά

Ό,τι γυαλίζει, κρέμεται ή μυρίζει φαγητό, ο σκύλος το περνά για παιχνίδι. Αυτά πάνε ψηλά ή σε δωμάτιο όπου δεν μπαίνει:

• Τα λαμπάκια, ειδικά όσα αναβοσβήνουν. Κατά τη σχολή του Illinois τραβούν τα ζώα να τα ψάξουν με το στόμα, και ένα σπασμένο μπορεί να κόψει το στόμα ή, αν καταποθούν τα κομμάτια, τον λαιμό. Τέτοιο τραύμα, όπως και ένα μασημένο καλώδιο, θέλει κτηνίατρο αμέσως.
• Γυάλινες μπάλες και μικρά στολίδια που χωρούν στο στόμα του.
• Γιρλάντες, κορδέλες και σπάγκοι. Αν καταποθούν, ολόκληρα ή κομμάτι τους, μπορεί να προκαλέσουν πνιγμό ή απόφραξη στο έντερο, γράφει η AVMA.
• Στολίδια από αλατοζύμη ή μπισκότο, σαν αυτά που φτιάχνουν τα παιδιά στο σχολείο· η AVMA τα θέλει κι αυτά μακριά από τα ζώα.
• Αναμμένα κεριά σε χαμηλό τραπεζάκι ή πάνω σε τραπεζομάντιλο που κρέμεται και τραβιέται εύκολα. Και ποτέ ζώο μόνο του σε δωμάτιο με αναμμένο κερί.
• Τα φυτά των γιορτών: αλεξανδρινό, αμάρυλλις, γκι, λιόπρινο (holly) και κλαδιά από έλατο, πεύκο ή κέδρο. Η AVMA τα βάζει όλα σε όσα μπορεί να βλάψουν ένα ζώο αν τα φάει.
• Δώρα με σοκολατάκια ή άλλα φαγώσιμα: ο σκύλος τα βρίσκει με τη μύτη μέσα από το περιτύλιγμα. Κι όταν ανοιχτούν τα δώρα, κορδέλες και χαρτιά στη σακούλα, πριν γίνουν παιχνίδι.

Επισκέπτες τις γιορτές: πόρτα, κάλαντα και ήσυχο δωμάτιο

Την ώρα που υποδέχεσαι τους καλεσμένους και μαζεύεις τα παλτά τους, γράφει η AVMA, ο σκύλος μπορεί να βγει από την πόρτα και να χαθεί.

Στην πόρτα

• Πριν χτυπήσει το κουδούνι, ο σκύλος είναι ήδη με λουρί ή πίσω από πορτάκι.
• Ένας ενήλικας ανοίγει και ένας άλλος έχει τον σκύλο, όχι ο ίδιος με τα χέρια γεμάτα.
• Ταμπελάκι με το τηλέφωνό σου στο κολάρο και σωστά στοιχεία στο τσιπάκι: αυτά φέρνουν πίσω έναν σκύλο που χάθηκε.
• Παλτά και τσάντες σε κλειστό δωμάτιο: μια τσίχλα χωρίς ζάχαρη ή ένα κουτί με φάρμακα στην τσέπη τα βρίσκει εύκολα μια περίεργη μύτη.

Αν πηδάει πάνω στον κόσμο, δες τα βήματα για τον σκύλο που πηδάει πάνω στους επισκέπτες.

Τα πρωινά των καλάντων

Την παραμονή των Χριστουγέννων, της Πρωτοχρονιάς και των Φώτων, το κουδούνι χτυπά από νωρίς το πρωί ξανά και ξανά. Διάλεξε από πριν: είτε ο σκύλος περνά το πρωί στο ήσυχο δωμάτιο με ένα γεμιστό παιχνίδι και το ραδιόφωνο χαμηλά, είτε ανοίγεις μόλις ακούσεις τα τρίγωνα στη σκάλα, πριν χτυπήσουν, με τον σκύλο πίσω από το πορτάκι. Αν γαβγίζει σε κάθε κουδούνι όλο τον χρόνο, πάτησε «Γαβγίζει πολύ» στο κουίζ της αρχικής και δες ένα παράδειγμα προγράμματος με μάθημα 5–10 λεπτών τη μέρα.

Το ήσυχο δωμάτιο

Η AVMA προτείνει για τον σκύλο ένα δωμάτιο ή κλουβί μακριά από τη φασαρία, όπου δεν τον ακολουθούν οι καλεσμένοι και όπου πηγαίνει όποτε θέλει. Βάλε εκεί το κρεβάτι του, νερό, ένα μασητικό και ένα φορεμένο μπλουζάκι σου, κλείσε τα παντζούρια, άφησε χαμηλή μουσική. Δεν είναι τιμωρία: από τα μέσα Δεκεμβρίου τρώει εκεί μερικά γεύματα, για να γίνει το αγαπημένο του δωμάτιο. Το κλουβί, μόνο αν το έχει ήδη συνηθίσει.

Χασμουρητό, γλείψιμο των χειλιών, κεφάλι που γυρίζει αλλού ή σώμα που παγώνει σημαίνουν «φτάνει για τώρα»· τα υπόλοιπα σημάδια θα τα βρεις στον οδηγό για τη γλώσσα σώματος του σκύλου.

Το γιορτινό τραπέζι: «άσ' το», στρωματάκι και κλειστά σκουπίδια

Σε μελέτη του 2008 στο JAVMA, το περιοδικό της AVMA, ερευνητές ενός πανεπιστημιακού κτηνιατρείου στο Τέξας σύγκριναν σκύλους με παγκρεατίτιδα, δηλαδή φλεγμονή του παγκρέατος, με σκύλους που νοσηλεύτηκαν εκεί για νεφρική ανεπάρκεια. Κατά τους ιδιοκτήτες, την εβδομάδα πριν από τη νοσηλεία περίπου 22 στους 100 σκύλους με παγκρεατίτιδα είχαν φάει κάτι που δεν έτρωγαν συνήθως, έναντι 4 στους 100 στους άλλους. Επτά σκύλοι με παγκρεατίτιδα είχαν ανοίξει τα σκουπίδια, από τους άλλους κανένας. Η γιορτή μόνη της, ως ημερομηνία, δεν συνδέθηκε με την παγκρεατίτιδα. Είναι συσχέτιση, όχι απόδειξη, αλλά δείχνει πού να κοιτάς: στο πιάτο και στον κάδο, όχι στο ημερολόγιο.

Πού είναι ο σκύλος όσο τρώτε

Η AVMA ζητά να μένει το ανθρώπινο φαγητό μακριά από τα ζώα και να το λες σε όλους τους υπόλοιπους. Στην πράξη:

• Το γεύμα του όταν κάθεστε εσείς, μέσα σε παιχνίδι που γεμίζει με φαγητό, στο στρωματάκι ή στο δωμάτιό του.
• Στρωματάκι σε απόσταση από το τραπέζι, δουλεμένο από τις αρχές Δεκεμβρίου, με λιχουδιά κάθε τόσο όσο μένει εκεί.
• Ό,τι πέσει κάτω: «άσ' το» αν προλάβεις, ανταλλαγή με λιχουδιά αν πρόλαβε εκείνος, ποτέ κυνηγητό.
• Ένας κανόνας για όλους, και για τη γιαγιά: κανένα κομματάκι κάτω από το τραπέζι.

Τα σκουπίδια μετά το φαγητό

Η AVMA συμβουλεύει να πετάς κόκαλα και ό,τι τύλιγε ή έδενε το κρέας, σπάγκους, σακούλες και συσκευασίες, σε δεμένη σακούλα, μέσα σε κλειστό κάδο έξω από το σπίτι ή πίσω από κλειδωμένη πόρτα. Ο σπάγκος από το ρολό και το αλουμινόχαρτο με το λίπος κατεβαίνουν στον κάδο του δρόμου πριν πιείτε τον καφέ.

Σκύλος και γιορτές: η ρουτίνα μέσα στη φασαρία

Τις γιορτές αλλάζει το πρόγραμμα όλου του σπιτιού: ξυπνάτε αργά, τρώτε στις τέσσερις, γυρίζετε μετά τα μεσάνυχτα. Ο σκύλος ησυχάζει όταν ξέρει τι έρχεται μετά, οπότε κράτα όσες από τις ώρες του μπορείς:

• Η πρωινή βόλτα στην ώρα της· τη μέρα του τραπεζιού, πιο μεγάλη και με πολύ μύρισμα, πριν χτυπήσει το πρώτο κουδούνι.
• Το φαγητό του στις ώρες του, ακόμα κι αν το δικό σας τραπέζι αργήσει.
• Ύπνος: μετά από μερικές ώρες με κόσμο τον πας στο δωμάτιό του, ακόμα κι αν δείχνει να περνά τέλεια. Ένας κουρασμένος σκύλος αντέχει λιγότερο τα χέρια των παιδιών.
• Πέντε λεπτά τη μέρα μόνο για εκείνον, και ύστερα από μια μέρα με πολύ κόσμο, μια ήσυχη μέρα.

Ρεβεγιόν και γιορτές στο χωριό

Αν βγαίνετε την παραμονή της Πρωτοχρονιάς, λογάριασε τα μεσάνυχτα: ο σκύλος μένει μέσα, στο δωμάτιό του, όχι στο μπαλκόνι ή στην αυλή. Στο χωριό ή σε συγγενείς παίρνεις μαζί το κρεβάτι, το φαγητό και τα μπολ του, ρωτάς για άλλα ζώα και ελέγχεις την αυλόπορτα πριν τον αφήσεις ελεύθερο.

Έφαγε σοκολάτα, στολίδι ή κόκαλο: πότε τηλεφωνείς στον κτηνίατρο

Τις γιορτές η σοκολάτα είναι παντού. Σε βρετανική μελέτη του 2017 στο Veterinary Record, με αρχεία από 229 κτηνιατρεία, οι πιθανότητες να καταγραφεί σκύλος που έφαγε σοκολάτα, σε σχέση με τις άλλες μέρες του χρόνου, ήταν σχεδόν πενταπλάσιες γύρω από τα Χριστούγεννα, από μία εβδομάδα πριν ως δύο εβδομάδες μετά, δηλαδή ως λίγο μετά τα Φώτα. Γύρω από το Πάσχα ήταν περίπου διπλάσιες. Ανάμεσα σε όσα έφαγαν ήταν κουτιά με σοκολατάκια, σοκολατένιοι Άγιοι Βασίληδες, ημερολόγια Δεκεμβρίου με σοκολατάκια και στολίδια του δέντρου. Οι περισσότεροι έφτασαν στον κτηνίατρο μέσα σε έξι ώρες, και κανένα σύμπτωμα δεν κρίθηκε απειλητικό για τη ζωή.

Μην περιμένεις συμπτώματα: κατά το MSD, τα σημάδια της δηλητηρίασης από σοκολάτα αρχίζουν συνήθως 6–12 ώρες αφού τη φάει, με πολλή δίψα, εμετό, διάρροια και ανησυχία, και μπορεί να φτάσουν σε τρέμουλο και σπασμούς. Τη στιγμή που το καταλαβαίνεις:

1. Μάζεψε ό,τι έμεινε. Το περιτύλιγμα, το κουτί ή ένα ίδιο στολίδι, για να ξέρει ο κτηνίατρος τι έφαγε.
2. Τηλεφώνησε αμέσως στον κτηνίατρό σου ή, τις αργίες, στο κτηνιατρείο που εφημερεύει. Πες τι έφαγε, πόσο, πότε και πόσα κιλά είναι ο σκύλος.
3. Μην του προκαλέσεις εμετό μόνος σου. Αν χρειάζεται, τον κάνει ο κτηνίατρος· για την ξυλιτόλη, το MSD γράφει ρητά ότι οι προσπάθειες στο σπίτι δεν συνιστώνται, γιατί το σάκχαρο μπορεί να πέσει γρήγορα.
4. Ό,τι κρέμεται, δεν το τραβάς. Για κορδέλα ή σπάγκο που φαίνεται στο στόμα ή στα οπίσθια, η ASPCA, η αμερικανική φιλοζωική εταιρεία, συμβουλεύει να μην τραβήξεις τίποτα και να πας αμέσως στον κτηνίατρο.

Το ίδιο τηλέφωνο, χωρίς αναμονή, θέλουν οι σταφίδες, η τσίχλα χωρίς ζάχαρη, ένα στολίδι, γαντζάκι ή φλουρί, ένα κόκαλο και ένα μασημένο καλώδιο. Κι αν δεν είδες τι έφαγε, η AVMA δίνει τα σημάδια που σε στέλνουν στον κτηνίατρο αμέσως: ξαφνική αλλαγή στη συμπεριφορά, κατάπτωση, πόνος, ανορεξία, εμετός ή διάρροια.

Για σήμερα: γράψε στο ψυγείο το τηλέφωνο του κτηνιάτρου σου και ενός κτηνιατρείου ανοιχτού τις αργίες, και ξεκίνα πέντε λεπτά στρωματάκι κάθε βράδυ, ώστε ως τις 24 Δεκεμβρίου να ξέρει πού πηγαίνει όταν στρώνεται το τραπέζι.

Συχνές ερωτήσεις

Ο σκύλος έφαγε στολίδι: τι κάνω;

Τηλεφώνησε αμέσως στον κτηνίατρο, ακόμα κι αν φαίνεται μια χαρά, και πες του αν ήταν γυάλινο, πόσο μεγάλο και αν είχε γαντζάκι ή κορδόνι. Μην του προκαλέσεις εμετό και μην τραβήξεις ό,τι κρέμεται από το στόμα ή τα οπίσθια· κατά την AVMA, ένα διακοσμητικό που καταπίνεται μπορεί να φέρει πνιγμό ή απόφραξη στο έντερο.

Μπορεί ο σκύλος να φάει μελομακάρονα ή κουραμπιέδες;

Καλύτερα όχι. Είναι γεμάτα λάδι ή βούτυρο και ζάχαρη, και κατά την Κτηνιατρική Σχολή του Illinois τα πολύ λιπαρά μπορεί να φέρουν παγκρεατίτιδα σε ζώο που δεν τα έχει συνηθίσει. Αν είχαν σοκολάτα ή ήταν «χωρίς ζάχαρη» (μπορεί να έχουν ξυλιτόλη), αν έφαγε πολλά ή αν μετά κάνει εμετό ή διάρροια, τηλεφώνησε στον κτηνίατρο.

Το αλεξανδρινό είναι δηλητηριώδες για τον σκύλο;

Λιγότερο απ' όσο λέγεται: κατά την Κτηνιατρική Σχολή του Illinois δεν είναι θανατηφόρο, συνήθως φέρνει μόνο στομαχική ενόχληση, και ο χυμός του μπορεί να προκαλέσει σάλια και ερεθισμό στο δέρμα. Κράτα το ψηλά, και αν μετά κάνει εμετό ή είναι νωθρός, ρώτα τον κτηνίατρο.

Να του φορέσω χριστουγεννιάτικο ρούχο ή σκουφάκι;

Μόνο αν δεν τον ενοχλεί, και για λίγο, όσο να βγει μια φωτογραφία. Αν γλείφει τα χείλη, χασμουριέται, προσπαθεί να το βγάλει ή μένει ακίνητος, βγάλ' το. Και ποτέ μόνος του με ρούχο που έχει κουδουνάκια ή φούντες: μασιούνται και καταπίνονται.

Τι δώρο να πάρω στον σκύλο μου για τα Χριστούγεννα;

Ένα ανθεκτικό μασητικό στο μέγεθός του ή ένα παιχνίδι που γεμίζει με φαγητό, για τις ώρες του τραπεζιού, χωρίς μικρά κομμάτια που ξεκολλάνε. Όχι πολλές καινούργιες λιχουδιές μονομιάς: στη μελέτη του JAVMA, το φαγητό που ο σκύλος δεν έτρωγε συνήθως συνδέθηκε με παγκρεατίτιδα. Και μια μεγάλη βόλτα σε μέρος που δεν έχει ξαναμυρίσει.

Πηγές

1. Επιστημονική δημοσίευσηVeterinary Record: Μελέτη με αρχεία 229 βρετανικών κτηνιατρείων για τη σοκολάτα που τρώνε οι σκύλοι τα Χριστούγεννα και το Πάσχα (2017, στα αγγλικά)
2. Επιστημονική δημοσίευσηJAVMA: Μελέτη για το τι είχαν φάει σκύλοι με παγκρεατίτιδα, από αποφάγια ως σκουπίδια, σε σύγκριση με σκύλους που νοσηλεύτηκαν για άλλη αιτία (2008, στα αγγλικά)
3. Κτηνιατρικός φορέαςAVMA: Ασφάλεια των κατοικίδιων στις χειμωνιάτικες γιορτές, από το τραπέζι και το δέντρο ως τους επισκέπτες (στα αγγλικά)
4. Κτηνιατρικό εγχειρίδιοMSD Veterinary Manual: Τροφές επικίνδυνες για τα ζώα, από τη σοκολάτα ως τις σταφίδες και την ξυλιτόλη, για ιδιοκτήτες (2026, στα αγγλικά)
5. Κτηνιατρική σχολήUniversity of Illinois, Κτηνιατρική Σχολή: Λαμπάκια, στολίδια και φυτά των γιορτών, με τις συμβουλές κτηνιάτρου τοξικολόγου (2018, στα αγγλικά)
6. Φιλοζωική οργάνωσηASPCA: Η γάτα που κατάπιε κορδέλα δώρου και γιατί δεν τραβάς ό,τι κρέμεται από το σώμα του ζώου (2017, στα αγγλικά)

Οι συμβουλές είναι γενικές και δεν αντικαθιστούν τον κτηνίατρο ή τον εκπαιδευτή που βλέπει τον σκύλο σου από κοντά. Για επιθετικότητα ή θέματα υγείας, ξεκίνα από εκεί.