Γιατί ουρλιάζουν τα σκυλιά; Σειρήνες, μοναξιά, πόνος και μύθοι που δεν ισχύουν

Γιατί ουρλιάζουν τα σκυλιά: ένα κάλεσμα από μακριά

Το ουρλιαχτό είναι φτιαγμένο για να ακούγεται μακριά. Σύμφωνα με μια μελέτη του 2023 στο περιοδικό Communications Biology, στους λύκους κάνει δύο δουλειές: βοηθά τα μέλη της αγέλης να βρίσκονται και να μένουν μαζί, και «κρατά» την περιοχή τους, ώστε να αποφεύγουν τους ξένους λύκους. Ουρλιάζουν όταν δύο κομμάτια της αγέλης ψάχνονται πριν ξανασμίξουν, όταν όσοι έμειναν στη φωλιά, όπως τα κουτάβια, μιλούν με τους υπόλοιπους από απόσταση, και πριν ξεκινήσουν για κυνήγι.

Ο σκύλος το κληρονόμησε, αλλά το χρησιμοποιεί πολύ λιγότερο. Στην ίδια μελέτη, 68 καθαρόαιμοι σκύλοι άκουσαν ηχογραφημένα ουρλιαχτά λύκων, σε ένα δωμάτιο του εργαστηρίου μαζί με τον άνθρωπό τους, και οι 39 απάντησαν με κάποια φωνή. Για περισσότερη ώρα ούρλιαξαν οι μεγαλύτεροι σε ηλικία σκύλοι από τις λεγόμενες αρχαίες φυλές, που είναι γενετικά πιο κοντά στον λύκο, όπως το χάσκι, το μαλαμούτ, το σίμπα ίνου και, ίσως απρόσμενα, το πεκινουά. Οι ίδιοι έδειξαν και περισσότερα σημάδια στρες, όπως χασμουρητά και γλείψιμο των χειλιών. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι, στη ζωή δίπλα στον άνθρωπο, το ουρλιαχτό έχασε τον ρόλο του και τη θέση του πήρε μάλλον το γάβγισμα, με τις πολλές παραλλαγές του.

Γι' αυτό δεν ουρλιάζουν όλα τα σκυλιά το ίδιο: ένας σκύλος μπορεί να ζήσει μια ολόκληρη ζωή χωρίς να ουρλιάξει, ενώ ένας άλλος απαντά σε κάθε ασθενοφόρο. Και πολλά κυνηγόσκυλα που ακολουθούν ίχνη έχουν μακρόσυρτη, δυνατή φωνή, που ο κυνηγός την ακούει από μακριά. Αν ο δικός σου ουρλιάζει σαν λύκος, αυτό από μόνο του δεν σημαίνει ότι κάτι πάει στραβά· σημασία έχει πότε και πόσο συχνά το κάνει.

Ουρλιαχτό, κλάμα, γάβγισμα ή γρύλισμα;

Πολλοί λέμε «κλαίει» για κάθε ήχο του σκύλου, αλλά κάθε ήχος λέει άλλο πράγμα:

• Ουρλιαχτό: μακρύς, συνεχής ήχος που ανεβοκατεβαίνει, συχνά με το κεφάλι ψηλά. Απευθύνεται σε κάποιον που είναι μακριά.
• Κλάμα ή κλαψούρισμα: λεπτό, πιο σύντομο, συχνά από τη μύτη. Συνήθως ζητά κάτι από κοντά (να βγει, να έρθεις, να φτάσει αυτό που βλέπει) ή δείχνει άγχος.
• Γάβγισμα: σύντομα, επαναλαμβανόμενα «γαβ», για να ειδοποιήσει, να παίξει ή να ζητήσει κάτι.
• Γρύλισμα ή «μουγκρητό»: χαμηλό, από τον λαιμό. Είναι προειδοποίηση· το σέβεσαι και κάνεις πίσω.

Τι σημαίνει όταν ουρλιάζουν τα σκυλιά: πότε και τι κάνεις

Το ίδιο ουρλιαχτό λέει άλλο πράγμα όταν περνά ασθενοφόρο και άλλο όταν ακούγεται μόλις κλείσει η εξώπορτα. Για να καταλάβεις γιατί ουρλιάζει ο σκύλος σου, ξεκίνα από το πότε ακούγεται:

Αν μαζί με το ουρλιαχτό τρέμει, κρύβεται, λαχανιάζει χωρίς να ζεσταίνεται ή ψάχνει να χωθεί κάπου, ο ήχος τον τρομάζει. Αυτό δεν είναι «τραγούδι» και θέλει άλλη δουλειά, όπως για τον σκύλο που φοβάται τα βεγγαλικά.

Γιατί ουρλιάζει το σκυλί στη σειρήνα του ασθενοφόρου

Μια δημοσίευση του 2021 στο περιοδικό Acta Biotheoretica ανέλυσε τον ήχο του ουρλιαχτού των λύκων και τον βρήκε εντυπωσιακά όμοιο με τον ήχο των σειρήνων. Κατά τους συγγραφείς, λύκοι και σκύλοι αντιλαμβάνονται τη σειρήνα σαν ένα «υπερ-ουρλιαχτό», πιο έντονο από το αληθινό, και της απαντούν ουρλιάζοντας. Είναι υπόθεση των ερευνητών, όχι πείραμα με σκύλους· ταιριάζει όμως με όσα ζουν πολλά σπίτια κάθε φορά που περνά ασθενοφόρο.

Αν ο δικός σου ουρλιάζει λίγα δευτερόλεπτα και μετά γυρίζει στο κρεβατάκι του, άφησέ τον. Αν κρατά πολύ ή ξυπνά το σπίτι, κάνε τη σειρήνα σήμα για κάτι καλό:

• Με τις πρώτες νότες, πριν ξεκινήσει, φώναξέ τον χαρούμενα και δώσ' του μια λιχουδιά ή ένα μασητικό στη γωνιά του.
• Αν πρόλαβε να ξεκινήσει, περίμενε την πρώτη ανάσα, φώναξέ τον και επιβράβευσέ τον που ήρθε.
• Για εξάσκηση με την ησυχία σου, ξεκίνα από ηχογράφηση σε πολύ χαμηλή ένταση, όπως στο πρόγραμμα για τους ήχους του σπιτιού στον οδηγό για το γάβγισμα.

Ο στόχος είναι, με τον καιρό, η σειρήνα να σημαίνει «τρέχω στον άνθρωπό μου» και όχι «απαντώ».

Γιατί ουρλιάζουν τα σκυλιά το βράδυ

Τη νύχτα η γειτονιά ησυχάζει και κάθε ήχος φτάνει από μακριά: ένα ασθενοφόρο στη λεωφόρο, ένα σκυλί σε μια αυλή τρία τετράγωνα πιο κάτω. Είναι και η ώρα που το σπίτι κοιμάται. Ο σκύλος που έμεινε μόνος στην αυλή, στο μπαλκόνι ή σε άλλον όροφο κάνει ό,τι κάνει ο λύκος όταν η ομάδα του σκορπίσει: καλεί.

Πριν αλλάξεις οτιδήποτε, βρες ποια από αυτές τις περιπτώσεις έχεις:

• Ξεκινά μετά από μια σειρήνα ή ένα άλλο σκυλί και σταματά σε λίγο. Δεν χρειάζεται να κάνεις κάτι.
• Ουρλιάζει ή κλαίει στην πόρτα, ώρες μετά την τελευταία έξοδο. Ίσως απλώς θέλει τουαλέτα: βγάλ' τον, σύντομα και χωρίς παιχνίδι, και από την επόμενη μέρα κάντε την τελευταία έξοδο λίγο πιο αργά.
• Κοιμάται έξω ή μακριά από εσάς. Φέρε το κρεβατάκι του μέσα, σε ένα δωμάτιο όπου σας ακούει και σας μυρίζει.
• Είναι κουτάβι που μόλις ήρθε στο σπίτι. Δες τι κάνεις όταν το κουτάβι κλαίει το βράδυ.
• Είναι μεγάλος σε ηλικία και το νυχτερινό ουρλιαχτό είναι καινούργιο. Κτηνίατρος, όπως εξηγούμε στο τέλος.

Όσο για το φεγγάρι, δεν βρήκαμε καμία μελέτη που να δείχνει ότι τα σκυλιά ουρλιάζουν περισσότερο τις νύχτες με πανσέληνο.

Ουρλιαχτό σκύλου, θάνατος και σεισμός: τι ισχύει

«Ουρλιάζει ο σκύλος, κάποιος θα πεθάνει»

Η πρόληψη είναι παλιά και τη συναντάς σε πολλά μέρη. Δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι το ουρλιαχτό του σκύλου προλέγει θάνατο. Θυμόμαστε τη μία νύχτα που «βγήκε» και ξεχνάμε τις εκατοντάδες που ο σκύλος της γειτονιάς ούρλιαξε στο ασθενοφόρο και δεν έγινε τίποτα.

Σε ένα σπίτι όπου κάποιος είναι βαριά άρρωστος, πάντως, αλλάζουν πολλά και για τον σκύλο: ένας άνθρωπος λείπει στο νοσοκομείο, οι βόλτες λιγοστεύουν, έρχεται κόσμος, όλοι είναι ανήσυχοι. Ένας σκύλος που χάνει ξαφνικά τη ρουτίνα και την παρέα του έχει δικούς του λόγους να καλέσει. Αν περνάτε κάτι τέτοιο, μια βόλτα την ίδια ώρα κάθε μέρα και λίγα λεπτά ήσυχης παρέας τον βοηθούν περισσότερο από κάθε σκέψη για το τι «προμηνύει».

Καταλαβαίνουν τα σκυλιά τον σεισμό;

Σε μια χώρα με τόσους σεισμούς, όλοι έχουμε ακούσει για το σκυλί που ούρλιαζε λίγο πριν «κουνήσει». Μια ανασκόπηση του 2018 στο Bulletin of the Seismological Society of America, το περιοδικό της αμερικανικής σεισμολογικής εταιρείας, ξεκινά ακριβώς από εκεί: στον κόσμο η ιδέα είναι πολύ διαδεδομένη, στις φυσικές επιστήμες όχι. Οι ερευνητές εξέτασαν 180 δημοσιεύσεις με περισσότερες από 700 αναφορές για ασυνήθιστη συμπεριφορά σε περισσότερα από 130 είδη ζώων, πριν από 160 σεισμούς. Βρήκαν ότι:

• μόνο 14 ήταν συνεχείς καταγραφές στον χρόνο· οι υπόλοιπες ήταν μεμονωμένες παρατηρήσεις, συχνά ιστορίες που ειπώθηκαν αφού έγινε ο σεισμός·
• η «προειδοποίηση» ερχόταν από μήνες ως δευτερόλεπτα πριν, και σε απόσταση από λίγα ως εκατοντάδες χιλιόμετρα από τον σεισμό·
• ο χρόνος των αναφορών έμοιαζε εντυπωσιακά με τον χρόνο των προσεισμών, των μικρών δονήσεων που μερικές φορές έρχονται πριν από τον μεγάλο σεισμό. Γι' αυτό οι ερευνητές εκτιμούν ότι τουλάχιστον ένα μέρος όσων είδαν οι άνθρωποι σχετίζεται με προσεισμούς: τα ζώα ίσως ένιωσαν έναν σεισμό που είχε ήδη αρχίσει.

Καταλήγουν ότι πολλές δημοσιευμένες αναφορές έχουν σοβαρές αδυναμίες. Το ουρλιαχτό του σκύλου δεν είναι λοιπόν σεισμογράφος, και δεν χρειάζεται να χάνεις τον ύπνο σου κάθε φορά που ουρλιάζει. Αν πάλι ήταν ανήσυχος λίγο πριν από έναν σεισμό, ίσως απλώς ένιωσε έναν μικρό προσεισμό.

Πώς μειώνεις το ουρλιαχτό χωρίς φωνές και κολάρα

Πρώτα αποφάσισε αν χρειάζεται να μειωθεί. Είκοσι δευτερόλεπτα «τραγούδι» όταν περνά ασθενοφόρο δεν είναι πρόβλημα. Αξίζει να το δουλέψεις όταν κρατά πολύ, όταν ακούγεται κάθε βράδυ ή κάθε φορά που φεύγεις, ή όταν ξυπνά την πολυκατοικία.

1. Βρες τι το ξεκινά. Για μια εβδομάδα, σημείωνε στο κινητό την ώρα κάθε ουρλιαχτού, τι ακούστηκε λίγο πριν, αν ήσουν στο σπίτι και αν ήταν χαλαρός ή σφιγμένος. Ψάχνεις ένα μοτίβο: η σειρήνα από τη λεωφόρο κάθε βράδυ, το σκυλί του απέναντι, η εξώπορτα που κλείνει το πρωί.
2. Κάλυψε την ανάγκη πίσω του. Αν καλεί επειδή μένει μόνος, του λείπει η παρέα σας, και αυτήν δεν την αναπληρώνει καμία λιχουδιά. Αν βαριέται, βάλε στη μέρα του βόλτα με πολύ μύρισμα, ένα μασητικό και λίγα λεπτά παιχνίδι ή μάθημα. Αν ζητά να βγει για τουαλέτα, βγάλ' τον.
3. Απάντα στην ησυχία, όχι στο ουρλιαχτό. Αν ουρλιάζει για να έρθεις, μην έρχεσαι όσο ουρλιάζει, ούτε για να τον μαλώσεις: κι αυτό, για εκείνον, είναι απάντηση. Μόλις σωπάσει για λίγα δευτερόλεπτα, πήγαινε κοντά του, χάιδεψέ τον, δώσ' του λιχουδιά. Αν θέλεις και μια λέξη για την ησυχία, τη χτίζεις όπως το «ήσυχα» στον οδηγό για το γάβγισμα.
4. Μην το κάνεις παιχνίδι, αν δεν το θέλεις. Αν ουρλιάζετε μαζί του για πλάκα, μαθαίνει ότι το ουρλιαχτό φέρνει παρέα και γέλια. Αν σας αρέσει, κρατήστε το για ώρες που σας βολεύουν και κλείστε το με ένα ήρεμο «τέλος» και ένα μασητικό.

Ένα όριο: αν ουρλιάζει από φόβο ή πόνο, δεν τον αγνοείς. Τον βοηθάς, και αν δεν ξέρεις τι φταίει, ξεκινάς από τον κτηνίατρο.

Πότε το ουρλιαχτό θέλει κτηνίατρο ή ειδικό

Το ουρλιαχτό μπορεί να είναι και φωνή πόνου. Η AAHA, η ένωση κτηνιατρικών νοσοκομείων των ΗΠΑ, βάζει το κλαψούρισμα, το ουρλιαχτό και τα σύντομα τσιρίγματα ανάμεσα στα σημάδια ότι ένας σκύλος πονά, μαζί με αλλαγές στις συνήθειες, στη διάθεση για κίνηση και στη στάση του σώματος. Αν τα βλέπεις και υποψιάζεσαι πόνο, συστήνει να ειδοποιήσεις αμέσως τον κτηνίατρο. Πάρε του λοιπόν τηλέφωνο αν:

• ουρλιάζει ή κλαίει όταν σηκώνεται από το ξάπλωμα, όταν τον σηκώνεις αγκαλιά ή όταν τον αγγίζεις σε ένα σημείο·
• κουτσαίνει, δεν πατά ένα πόδι, γλείφει ή δαγκώνει επίμονα ένα σημείο, σηκώνεται και ξαπλώνει ξανά και ξανά·
• το ουρλιαχτό άρχισε μετά από πτώση, χτύπημα ή καβγά με άλλο σκυλί·
• είναι καινούργιο και ξαφνικό, και δεν το εξηγεί κανένας ήχος ή αλλαγή στο σπίτι·
• είναι μεγάλος σε ηλικία και ουρλιάζει ή κλαίει τη νύχτα, ενώ τη μέρα κοιμάται περισσότερο ή μοιάζει χαμένος μέσα στο σπίτι.

Στον ηλικιωμένο σκύλο, μην το χρεώσεις αμέσως στα γεράματα. Κατά τις οδηγίες της AAHA για τα ζώα τρίτης ηλικίας (2023), η ανησυχία τη νύχτα είναι από τα πιο συχνά σημάδια της γνωστικής δυσλειτουργίας, μιας πάθησης του εγκεφάλου που έρχεται με την ηλικία και μοιάζει στον μηχανισμό της με το Αλτσχάιμερ των ανθρώπων. Την ίδια εικόνα όμως μπορεί να δώσουν ο πόνος ή ένα πρόβλημα σε κάποιο όργανο. Γι' αυτό ο κτηνίατρος θα θελήσει ιστορικό, κλινική και νευρολογική εξέταση, εξετάσεις αίματος και ούρων, για να αποκλείσει άλλες αιτίες.

Μην του δώσεις μόνος σου παυσίπονο, ούτε από το δικό σου ντουλάπι· η AAHA γράφει ότι κανένα παυσίπονο δεν δίνεται σε ζώο χωρίς τη γνώμη του κτηνιάτρου. Κι αν ο κτηνίατρος δεν βρει κάτι και το ουρλιαχτό συνεχίζει, ιδίως όταν μένει μόνος ή με σημάδια φόβου, ζήτα βοήθεια από κτηνίατρο με ειδίκευση στη συμπεριφορά ή από εκπαιδευτή που δουλεύει μόνο με επιβράβευση.

Αν φταίει η μοναξιά ή οι θόρυβοι, διάλεξε «Κλαίει όταν μένει μόνος» ή «Φοβάται βεγγαλικά και θορύβους» στο κουίζ της αρχικής και δες ένα πρόγραμμα με μαθήματα 5–10 λεπτών για τον δικό σου σκύλο.

Συχνές ερωτήσεις

Ισχύει ότι όταν ουρλιάζει ο σκύλος θα πεθάνει κάποιος;

Όχι. Είναι παλιά λαϊκή πρόληψη και καμία έρευνα δεν έχει δείξει ότι το ουρλιαχτό του σκύλου προλέγει θάνατο. Τα σκυλιά ουρλιάζουν για να απαντήσουν σε έναν ήχο, για να καλέσουν κάποιον που λείπει ή επειδή κάτι τα ανησυχεί ή τα πονά.

Τα σκυλιά καταλαβαίνουν τον σεισμό πριν γίνει;

Δεν υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις. Μια ανασκόπηση του 2018 βρήκε ότι οι περισσότερες αναφορές για ζώα που «προειδοποίησαν» είναι μεμονωμένες παρατηρήσεις, συχνά ειπωμένες μετά τον σεισμό, και ότι ένα μέρος τους σχετίζεται μάλλον με προσεισμούς, δηλαδή με έναν σεισμό που είχε ήδη αρχίσει. Το ουρλιαχτό του σκύλου δεν είναι τρόπος να προβλέψεις σεισμό.

Γιατί ουρλιάζουν τα χάσκι;

Το χάσκι ανήκει στις λεγόμενες αρχαίες φυλές, που είναι γενετικά πιο κοντά στον λύκο. Σε μια μελέτη του 2023, οι μεγαλύτεροι σε ηλικία σκύλοι τέτοιων φυλών απαντούσαν σε ηχογραφημένα ουρλιαχτά λύκων ουρλιάζοντας για περισσότερη ώρα. Δεν ουρλιάζουν όμως όλα τα χάσκι, κι ένα χάσκι που ουρλιάζει συνέχεια όταν μένει μόνο ή βαριέται χρειάζεται παρέα, κίνηση και απασχόληση.

Αν ουρλιάξω μαζί του για πλάκα, τον αγχώνω;

Για το «ουρλιαχτό» των ανθρώπων δεν βρήκαμε έρευνα. Ο σκύλος πάντως δεν ουρλιάζει πάντα από χαρά: σε μια μελέτη του 2023, μεγαλύτεροι σκύλοι αρχαίων φυλών που άκουσαν ηχογραφημένα ουρλιαχτά λύκων έδειξαν περισσότερα σημάδια στρες, όπως χασμουρητά και γλείψιμο των χειλιών. Αν ο δικός σου «μπαίνει» με χαλαρό σώμα, είναι παιχνίδι· αν χασμουριέται, γλείφεται ή απομακρύνεται, σταμάτα.

Πώς σταματάω το σκυλί να ουρλιάζει;

Πρώτα βρες τι το ξεκινά: σειρήνα, άλλο σκυλί, μοναξιά, προσοχή ή πόνος. Μετά καλύπτεις την ανάγκη, πληρώνεις την ησυχία και κάνεις τη σειρήνα σήμα για λιχουδιά. Φωνές, τιμωρία και κολάρα δεν βοηθούν, και αν το ουρλιαχτό είναι καινούργιο ή έρχεται με σημάδια πόνου, ξεκινάς από τον κτηνίατρο.

Πηγές

• Communications Biology: Μελέτη για το πώς αντιδρούν οι σκύλοι σε ουρλιαχτά λύκων, ανάλογα με τη φυλή και την ηλικία (2023, στα αγγλικά)
• Acta Biotheoretica: Το ουρλιαχτό του λύκου και ο ήχος της σειρήνας, υπόθεση για την ομοιότητά τους (2021, στα αγγλικά)
• Bulletin of the Seismological Society of America: Ανασκόπηση για το αν τα ζώα προβλέπουν σεισμούς (2018, στα αγγλικά)
• AVSAB: Θέση για τις μεθόδους εκπαίδευσης σκύλων (2021, στα αγγλικά)
• AAHA: Οδηγίες για ηλικιωμένους σκύλους και γάτες, γνωστική δυσλειτουργία και άγχος (2023, στα αγγλικά)
• AAHA: Πώς καταλαβαίνεις αν ο σκύλος σου πονά, φυλλάδιο για ιδιοκτήτες (2007, στα αγγλικά)

Οι συμβουλές είναι γενικές και δεν αντικαθιστούν τον κτηνίατρο ή τον εκπαιδευτή που βλέπει τον σκύλο σου από κοντά. Για επιθετικότητα ή θέματα υγείας, ξεκίνα από εκεί.