Όταν το κουτάβι κλαίει το βράδυ: τι του λείπει και πώς θα κοιμηθείτε όλοι

Γιατί κλαίει το κουτάβι το βράδυ;

Μέχρι πριν από λίγες μέρες κοιμόταν κουλουριασμένο ανάμεσα στα αδελφάκια του, δίπλα στη μητέρα του, με ζέστη και γνώριμες μυρωδιές. Απόψε είναι μόνο του, σε ένα σπίτι που μυρίζει αλλιώς, με ήχους που δεν ξέρει: το ψυγείο, το ασανσέρ, ένα μηχανάκι στον δρόμο. Οι κτηνίατροι της PDSA, βρετανικής κτηνιατρικής φιλανθρωπικής οργάνωσης, το λένε απλά: το να μην έχει ξαφνικά κανέναν δίπλα του τη νύχτα μπορεί να είναι πραγματικό σοκ, και είναι κατανοητό να κλαίει.

Είναι και πολύ συνηθισμένο. Σε μια μελέτη του 2007 με 60 καθαρόαιμα κουτάβια 6–10 εβδομάδων, πάνω από 7 στα 10 από όσα κοιμήθηκαν μόνα τους έκλαψαν ή έκαναν φασαρία την πρώτη νύχτα στο νέο τους σπίτι. Η ίδια μελέτη έχει και καλά νέα: μέσα στους δύο πρώτους μήνες, οι νύχτες με κλάμα ήταν κατά μέσο όρο πέντε με έξι, οι περισσότερες μέσα στην πρώτη εβδομάδα.

Υπάρχει κι ένας πιο πρακτικός λόγος. Πολλά μικρά κουτάβια δεν μπορούν ακόμα να κρατηθούν όλη τη νύχτα: ξυπνούν επειδή πρέπει να κάνουν τσίσα και κλαίνε για να τα βγάλεις.

Τι μπορεί να του λείπει

Πριν αποφασίσεις ότι «απλώς θέλει προσοχή», έλεγξε γρήγορα τα παρακάτω:

Πού πρέπει να κοιμάται το κουτάβι τις πρώτες νύχτες;

Κοντά σου. Αν κάνεις μόνο ένα πράγμα απόψε, κάνε αυτό. Η AAHA, η αμερικανική ένωση κτηνιατρικών νοσοκομείων για ζώα συντροφιάς, συστήνει, αν χρησιμοποιείς κλουβί τη νύχτα, να το βάζεις κοντά στο κρεβάτι σου: έτσι το κουτάβι νιώθει την παρουσία σου κι εσύ ακούς πότε χρειάζεται τουαλέτα. Τα κουτάβια, όπως σημειώνει, είναι κοινωνικά ζώα και νιώθουν πιο ασφαλή όταν έχουν συντροφιά.

Δεν χρειάζεται να μείνει εκεί για πάντα. Η βρετανική φιλοζωική οργάνωση Dogs Trust προτείνει δύο δρόμους. Ή ξεκινάς με το κρεβατάκι του στην κρεβατοκάμαρα και το απομακρύνεις σταδιακά, κάθε λίγες νύχτες, ώσπου να φτάσει στο σημείο όπου θα κοιμάται μόνιμα. Ή το βάζεις από την αρχή στη θέση του και κοιμάσαι εσύ για λίγο δίπλα του, στον καναπέ ή σε ένα στρώμα, και απομακρύνεσαι σιγά-σιγά, ώσπου να γυρίσεις στο δωμάτιό σου.

Κρεβατάκι ή κλουβί (crate);

Και τα δύο γίνονται. Ο οδηγός της AAHA σημειώνει ότι το κλουβί τη νύχτα δεν είναι απολύτως απαραίτητο. Είναι όμως πολύ διαδεδομένο: σε μια μεγάλη μελέτη του 2020 με κουτάβια στη Βρετανία και την Ιρλανδία, ήταν το πιο συνηθισμένο σημείο ύπνου στις 16 εβδομάδες. Και στη μελέτη με τα 60 κουτάβια, όσα κοιμούνταν σε κλουβί τη νύχτα είχαν λιγότερα «ατυχήματα» στο σπίτι τους δύο πρώτους μήνες.

Αν διαλέξεις κλουβί, η AAHA συμβουλεύει να μην κλείνεις την πόρτα πριν το κουτάβι αρχίσει να μπαίνει μόνο του, με χαρά, για να ξαπλώσει. Το κλουβί δεν είναι ποτέ τιμωρία. Για τις πρώτες νύχτες αρκεί να είναι δίπλα σου, ζεστό και με ανοιχτή πόρτα.

Αν έχετε ήδη σκύλο

Στη μελέτη με τα 60 κουτάβια, όσα κοιμούνταν μαζί με άλλον σκύλο σχεδόν δεν έκλαιγαν καθόλου τη νύχτα. Αν ο σκύλος σου είναι ήρεμος και δέχεται με χαρά το μικρό, το να κοιμούνται στο ίδιο δωμάτιο μπορεί να βοηθήσει. Μην το επιβάλεις όμως. Αν ο μεγάλος απομακρύνεται, γρυλίζει ή δείχνει ενοχλημένος, δώσε σε καθέναν τον χώρο του και ζήτα συμβουλή από πιστοποιημένο εκπαιδευτή.

Πώς να κοιμίσω το κουτάβι μου: η βραδινή ρουτίνα

1. Βραδινό φαγητό, όχι την τελευταία στιγμή. Τάισέ το αρκετή ώρα πριν τον ύπνο, για να προλάβει να χωνέψει και να βγει. Το νερό δεν το κόβεις· προσαρμόζεις τις εξόδους.
2. Τουαλέτα και ένα τελευταίο παιχνίδι. Αυτή τη σειρά προτείνουν οι κτηνίατροι της PDSA: μετά το βραδινό φαγητό, έξοδος για τουαλέτα και λίγο παιχνίδι. Λιχουδιές κρυμμένες σε μια τυλιγμένη πετσέτα ή λίγο ήπιο τράβηγμα με ένα σχοινάκι· όχι κυνηγητό και πάλη.
3. Μετά, ησυχία. Χαμήλωσε φωνές, τηλεόραση και φώτα. Κάτσε στο πάτωμα δίπλα στο κρεβατάκι του ή δώσ' του κάτι να μασήσει εκεί.
4. Τελευταία έξοδος, λίγο πριν ξαπλώσεις. Όχι βόλτα, μόνο τουαλέτα. Ένα ήσυχο «μπράβο» και κατευθείαν μέσα.
5. Ζεστό, μαλακό κρεβατάκι. Μια κουβέρτα και ένα λούτρινο: η PDSA σημειώνει ότι τα λούτρινα βοηθούν επειδή είναι μαλακά και ογκώδη. Αν σου έδωσαν ένα πανάκι με τη μυρωδιά της μητέρας του, βάλ' το κι αυτό μέσα. Τίποτα με κουμπιά, κορδόνια ή κομματάκια που μπορεί να καταπιεί.
6. Φως κλειστό, εσύ κοντά. Αν κλαψουρίσει στην αρχή, μίλα του σιγανά ή κατέβασε το χέρι σου ως το κρεβατάκι του. Συχνά φτάνει αυτό για να αποκοιμηθεί.

Η σειρά μετράει περισσότερο από την ακριβή ώρα. Όταν τα ίδια πράγματα γίνονται κάθε βράδυ με τον ίδιο τρόπο, το κουτάβι σύντομα αρχίζει να καταλαβαίνει τι ακολουθεί.

Το κουτάβι μου ξυπνάει το βράδυ και κλαίει: τι κάνεις

Είναι τρεις τα ξημερώματα και ακούς κλαψούρισμα. Κάνε τα εξής, με αυτή τη σειρά:

1. Άναψε μόνο ένα μικρό φως. Το φως του κινητού ή ένα φωτάκι νυκτός, όχι τη λάμπα του δωματίου.
2. Σκέψου πρώτα την τουαλέτα. Αν έχουν περάσει μερικές ώρες από την τελευταία έξοδο, υπόθεσε ότι πρέπει να βγει. Έτσι το περιγράφει και η PDSA: πρώτα βεβαιώνεσαι ότι δεν χρειάζεται τουαλέτα και μετά το ξαναβάζεις απαλά στο κρεβατάκι του, χωρίς πολλή φασαρία και προσοχή.
3. Κάνε την έξοδο βαρετή. Σήκωσέ το αγκαλιά ή πάρ' το με το λουρί ως το σημείο της τουαλέτας ή την πάνα του. Χωρίς κουβέντα και χωρίς παιχνίδι. Μόλις τελειώσει, ένα σιγανό «μπράβο».
4. Πίσω στο κρεβατάκι, με λίγα λόγια. Ένα χάδι, ένα «καληνύχτα» με χαμηλή φωνή και ξαπλώνεις. Αν κλαψουρίσει λίγο ακόμα, μείνε ήσυχος δίπλα του.

Αν δεν χρειάζεται τουαλέτα και απλώς ξύπνησε και δεν σε βλέπει, συνήθως αρκούν η φωνή σου και ένα χέρι κοντά του. Θέλεις να μάθει δύο πράγματα: ότι είσαι εκεί και ότι η νύχτα είναι για ύπνο.

Η AAHA το λέει καθαρά: αν θέλεις να μάθει τουαλέτα, θα σηκώνεσαι τη νύχτα για εξόδους. Πόσες ώρες μπορεί να κρατηθεί ανάλογα με την ηλικία του και πώς στήνεις το πρόγραμμα της μέρας θα τα βρεις στον οδηγό για την εκπαίδευση κουταβιού για τουαλέτα.

Ξυπνάει στις 5 το πρωί και δεν ξανακοιμάται

Βγάλ' το για τουαλέτα με τον ίδιο βαρετό τρόπο και ξαναβάλ' το στο κρεβατάκι με κάτι να μασήσει. Μην ξεκινάτε τη μέρα με φαγητό και παιχνίδι στις 5. Ό,τι του φέρνει κάτι καλό το επαναλαμβάνει, και δεν θέλεις να γίνει συνήθεια το ξύπνημα στις 5.

Οι πρώτες νύχτες μία-μία: πλάνο δύο εβδομάδων

Η Dogs Trust τονίζει ότι κάθε κουτάβι χρειάζεται τον δικό του χρόνο μέχρι να κοιμάται άνετα μόνο του. Δες λοιπόν τον πίνακα σαν οδηγό, όχι σαν προθεσμία. Αν μια φάση θέλει περισσότερες νύχτες, μένετε εκεί.

Μέσα στη μέρα, κάνε το κρεβατάκι ωραίο μέρος: μια λιχουδιά όταν ξαπλώνει εκεί, ένα μασητικό, λίγα λεπτά ησυχίας με εσένα στο ίδιο δωμάτιο. Είναι η ίδια άσκηση με την «ηρεμία στο στρωματάκι» του οδηγού εκπαίδευσης σκύλου και κάνει το κρεβατάκι οικείο πριν έρθει η νύχτα.

Να το αφήσω να κλαίει; Τέσσερις μύθοι για τις πρώτες νύχτες

«Άσ' το να κλάψει, θα συνηθίσει»

Αυτή τη συμβουλή θα την ακούσεις συχνά. Οι κτηνίατροι της PDSA τη λένε συνηθισμένο λάθος και γράφουν ότι δεν θα σύστηναν ποτέ να αγνοείς ένα κουτάβι που κλαίει τη νύχτα, ιδίως τις πρώτες νύχτες. Η παρουσία σου, προσθέτουν, πιθανότατα θα το βοηθήσει να ηρεμήσει αν ανησυχεί. Και η AAHA, για το κλουβί, γράφει ότι το κουτάβι το συνηθίζει με ευχάριστες εμπειρίες και όχι αφήνοντάς το να κλαίει.

«Αν πας, θα το κακομάθεις»

Άλλο να καλύψεις μια ανάγκη και άλλο να κάνεις το κλάμα αφορμή για παιχνίδι. Αυτό που μετράει είναι ο τρόπος: ήρεμα, σύντομα, με λίγο φως. Αν κάθε κλάμα φέρνει αγκαλιά στον καναπέ και τηλεόραση, θα το ξαναζητήσει. Αν φέρνει μόνο ένα ήσυχο «εδώ είμαι» και μετά ύπνο, το ξύπνημα δεν γίνεται διασκέδαση.

«Κούρασέ το και θα πέσει ξερό»

Λίγο παιχνίδι μετά το φαγητό βοηθά. Ώρες τρέξιμο και πάλη ως τα μεσάνυχτα συχνά φέρνουν το αντίθετο: ένα υπερδιεγερμένο κουτάβι που δεν μπορεί να ησυχάσει και δαγκώνει ό,τι βρει, όπως εξηγεί ο οδηγός για το κουτάβι που δαγκώνει συνέχεια. Το κουτάβι χρειάζεται πολύ ύπνο και μέσα στη μέρα, όχι έναν μαραθώνιο το βράδυ.

«Ένας διαχύτης φερομόνης θα το λύσει»

Στα καταστήματα θα βρεις διαχύτες με συνθετική «καθησυχαστική φερομόνη» για κουτάβια. Η μελέτη με τα 60 κουτάβια δοκίμασε ακριβώς αυτό, με εικονικό διαχύτη για σύγκριση. Διαφορά στο νυχτερινό κλάμα φάνηκε μόνο στα κουτάβια κυνηγετικών φυλών της ομάδας gundogs, όπως τα ρετρίβερ και τα σπάνιελ. Αν σκέφτεσαι να το δοκιμάσεις, ρώτα τον κτηνίατρό σου· σε καμία περίπτωση δεν αντικαθιστά τη ρουτίνα και την παρουσία σου.

Πόσο κοιμούνται τα κουτάβια και γιατί ξυπνούν τη νύχτα

Πολλές ώρες συνολικά, λιγότερες απ' όσες θα ήθελες τη νύχτα. Στη μεγάλη μελέτη του 2020, με πάνω από 2.300 κουτάβια στη Βρετανία και την Ιρλανδία, οι ιδιοκτήτες κουταβιών 16 εβδομάδων, δηλαδή περίπου 4 μηνών, ανέφεραν ότι τα κουτάβια τους κοιμούνταν περισσότερο μέσα στη μέρα και στο σύνολο του 24ώρου, αλλά λιγότερο τη νύχτα απ' ό,τι στους 12 μήνες. Ο νυχτερινός ύπνος στις 16 εβδομάδες ήταν κατά μέσο όρο περίπου 7 ώρες.

Οι ερευνητές σημειώνουν ότι αρκετοί ιδιοκτήτες έγραψαν πως το κουτάβι τους χρειαζόταν ακόμα πάνα για τουαλέτα μέσα στη νύχτα. Έτσι, ένα κουτάβι 4 μηνών που ξυπνά μία φορά τη νύχτα είναι μέσα στα φυσιολογικά, αρκεί να ξανακοιμάται εύκολα και να είναι ζωηρό και με όρεξη τη μέρα. Για ένα κουτάβι 2 μηνών που μόλις ήρθε, τα ξυπνήματα είναι ακόμα πιο αναμενόμενα.

Μέσα στη μέρα, άφηνέ το να κοιμάται. Τα κουτάβια συχνά αποκοιμιούνται εκεί που παίζουν· μην τα ξυπνάς για να είναι «κουρασμένα» το βράδυ.

Κουτάβι κλαίει συνέχεια: πότε χρειάζεται κτηνίατρος

Το κλάμα των πρώτων νυχτών έχει μια λογική: ησυχάζει όταν είσαι κοντά ή όταν βγει για τουαλέτα. Μίλα με κτηνίατρο αν:

• κλαίει και έχει εμετό, διάρροια ή αίμα στα κόπρανα·
• δεν τρώει, είναι νωθρό και δεν ενδιαφέρεται για παιχνίδι·
• κλαίει όταν το σηκώνεις ή όταν το αγγίζεις σε κάποιο σημείο, κουτσαίνει ή η κοιλιά του φαίνεται φουσκωμένη·
• ζορίζεται ή κλαίει όταν κάνει τσίσα, ή κάνει πολύ συχνά και λίγο-λίγο·
• βήχει, φτερνίζεται συνέχεια ή έχει εκκρίσεις από τη μύτη ή τα μάτια·
• είχε ηρεμήσει και ξαφνικά ξανάρχισε να κλαίει κάθε νύχτα, χωρίς να έχει αλλάξει κάτι στο σπίτι.

Σε ένα κουτάβι λίγων εβδομάδων, ο εμετός ή η διάρροια που κρατά δεν περιμένει ως το πρωί της Δευτέρας: τα μικρά κουτάβια αφυδατώνονται εύκολα.

Αν κλαίει κυρίως όταν φεύγεις από το σπίτι μέσα στη μέρα, αυτό είναι άλλο θέμα, το άγχος αποχωρισμού, και θέλει δική του, σταδιακή δουλειά. Για έντονο φόβο ή πανικό, ζήτα βοήθεια από κτηνίατρο ή πιστοποιημένο ειδικό συμπεριφοράς.

Κι όταν οι νύχτες ηρεμήσουν, η μέρα έχει πολλά να του μάθει: το όνομά του, την τουαλέτα, το απαλό στόμα. Αν θέλεις ένα πρόγραμμα με μαθήματα 5–10 λεπτών, διάλεξε «Κουτάβι, ως 6 μηνών» στο κουίζ της αρχικής.

Συχνές ερωτήσεις

Πόσες νύχτες κλαίει ένα κουτάβι;

Διαφέρει από κουτάβι σε κουτάβι. Σε μια μελέτη με 60 κουτάβια 6–10 εβδομάδων, οι νύχτες με κλάμα ήταν κατά μέσο όρο πέντε με έξι στους δύο πρώτους μήνες, οι περισσότερες στην πρώτη εβδομάδα. Αν μετά από δύο εβδομάδες κλαίει ακόμα κάθε νύχτα, ξαναδές τη ρουτίνα και μίλα με τον κτηνίατρο.

Να αφήσω το κουτάβι να κλαίει μέχρι να σταματήσει;

Όχι, ειδικά τις πρώτες νύχτες. Οι κτηνίατροι της βρετανικής οργάνωσης PDSA δεν συστήνουν να αγνοείς ένα κουτάβι που κλαίει τη νύχτα. Πήγαινε ήρεμα, έλεγξε αν χρειάζεται τουαλέτα και ξαναβάλ' το απαλά στο κρεβατάκι του, χωρίς παιχνίδι και πολλή φασαρία.

Το κουτάβι κλαίει στο κλουβί (crate). Τι κάνω;

Βάλε το κλουβί δίπλα στο κρεβάτι σου και άφηνε την πόρτα ανοιχτή μέχρι να μπαίνει μόνο του για να ξεκουραστεί, όπως συστήνει η AAHA. Όταν κλαίει, έλεγξε πρώτα την τουαλέτα. Αν δεν ηρεμεί με κλειστή πόρτα, κράτα το για λίγο σε κρεβατάκι δίπλα σου και δούλεψε το κλουβί σιγά-σιγά μέσα στη μέρα.

Μπορεί το κουτάβι να κοιμάται στο κρεβάτι μου;

Είναι δική σου επιλογή. Σκέψου αν θα το θέλεις εκεί και όταν μεγαλώσει, ότι ένα μικρό κουτάβι μπορεί να πέσει από ψηλό κρεβάτι και ότι δεν ειδοποιεί πάντα πριν κάνει τσίσα. Ένα κρεβατάκι στο πάτωμα, στο ύψος του χεριού σου, του επιτρέπει να σε νιώθει κοντά χωρίς αυτά τα ρίσκα.

Κουτάβι 4 μηνών ξυπνάει ακόμα το βράδυ. Είναι φυσιολογικό;

Συνήθως ναι. Σε μεγάλη μελέτη, οι ιδιοκτήτες κουταβιών 16 εβδομάδων ανέφεραν κατά μέσο όρο περίπου 7 ώρες ύπνου τη νύχτα και αρκετοί σημείωσαν ότι το κουτάβι χρειαζόταν ακόμα πάνα. Κράτα την έξοδο σύντομη και βαρετή· αν ξυπνά ξαφνικά πιο συχνά ή κλαίει σαν να πονάει, μίλα με τον κτηνίατρο.

Πηγές

• Applied Animal Behaviour Science: Μελέτη για το νυχτερινό κλάμα και την τουαλέτα σε κουτάβια που μόλις ήρθαν στο νέο τους σπίτι (2007, στα αγγλικά)
• Animals: Μελέτη για τον ύπνο κουταβιών 16 εβδομάδων και σκύλων 12 μηνών (2020, στα αγγλικά)
• AAHA: Τι κάνεις όταν φέρνεις στο σπίτι νέο κουτάβι (2026, στα αγγλικά)
• PDSA: Ερωτήσεις σε κτηνίατρο, γιατί κλαίνε τα κουτάβια τη νύχτα (2021, στα αγγλικά)
• Dogs Trust: Οι πρώτες νύχτες με νέο κουτάβι (στα αγγλικά)

Οι συμβουλές είναι γενικές και δεν αντικαθιστούν τον κτηνίατρο ή τον εκπαιδευτή που βλέπει τον σκύλο σου από κοντά. Για επιθετικότητα ή θέματα υγείας, ξεκίνα από εκεί.