Βόλτα σκύλου: πόσες φορές τη μέρα και πόση ώρα, ανάλογα με τον σκύλο σου

Βόλτα σκύλου: πόσες φορές τη μέρα χρειάζεται;

Η βρετανική κτηνιατρική φιλανθρωπική οργάνωση PDSA γράφει ότι οι περισσότεροι σκύλοι χρειάζονται τουλάχιστον μία με δύο βόλτες τη μέρα, εκτός αν ο κτηνίατρος πει κάτι άλλο. Στο διαμέρισμα όμως οι έξοδοι είναι περισσότερες από τις βόλτες, γιατί γίνονται για δύο διαφορετικούς λόγους:

• Τουαλέτα. Σύντομες έξοδοι, όσες χρειάζονται για να μην κρατιέται ώρες ολόκληρες. Κάθε πότε, ανάλογα με την ηλικία, το βρίσκεις στον πίνακα του οδηγού για την εκπαίδευση τουαλέτας, από το κουτάβι ως τον ενήλικο.
• Κίνηση και μύτη. Οι κανονικές βόλτες, όπου περπατά, μυρίζει και μαθαίνει τα νέα της γειτονιάς. Σε αυτές αναφέρεται η PDSA, και πόσο κρατούν εξαρτάται από τον σκύλο.

Ένα παράδειγμα για υγιή ενήλικο σε πολυκατοικία: δύο κανονικές βόλτες, πρωί και απόγευμα, και μία-δύο μικρές έξοδοι για τουαλέτα, η τελευταία πριν τον ύπνο. Δηλαδή τρεις με τέσσερις έξοδοι τη μέρα, αλλά μόνο οι δύο είναι αληθινές βόλτες.

Τι κάνουν στην πράξη οι άλλοι

Σε έρευνα του 2015 στο περιοδικό BMC Veterinary Research, ιδιοκτήτες 276 σκύλων από μια ημιαγροτική περιοχή της Αγγλίας συμπλήρωσαν ερωτηματολόγιο. Περίπου ένας στους τρεις σκύλους έβγαινε βόλτα δύο φορές τη μέρα και σχεδόν άλλοι τόσοι μία, ενώ περίπου ένας στους πέντε έβγαινε λιγότερο από μία φορά τη μέρα. Οι βόλτες κρατούσαν συνήθως από ένα τέταρτο ως μία ώρα.

Πιο σπάνια έβγαιναν καθημερινά οι μικρόσωμοι, όσοι είχαν κι άλλον σκύλο στο σπίτι και όσοι ζούσαν με πολλούς ανθρώπους. Το τελευταίο ακούγεται παράξενο· οι ερευνητές υποθέτουν ότι ίσως πρόκειται για σπίτια με παιδιά. Πάντως, σε σπίτι με πολλούς ένα πρόγραμμα στο ψυγείο, με ένα όνομα δίπλα σε κάθε βόλτα, δεν αφήνει καμία βόλτα «για τον άλλον».

Πόση ώρα βόλτα θέλει ο σκύλος: οι τρεις κατηγορίες του Kennel Club

Εδώ οι σκύλοι διαφέρουν πολύ. Ο βρετανικός κυνολογικός σύλλογος, ο Kennel Club, δίνει για τις φυλές που αναγνωρίζει μια οδηγία άσκησης σε μία από τρεις κατηγορίες: έως μισή ώρα, έως μία ώρα ή πάνω από δύο ώρες τη μέρα. Σε μια διαδικτυακή έρευνα του 2017 στο Journal of Nutritional Science, με 12.314 καθαρόαιμους σκύλους στη Βρετανία, οι κατηγορίες μοιράζονταν έτσι:

• μικρόσωμοι: επτά στους δέκα ανήκαν σε φυλή με οδηγία «έως μία ώρα» και οι υπόλοιποι «έως μισή ώρα»·
• μεσαίοι: έξι στους δέκα «έως μία ώρα» και τέσσερις «πάνω από δύο ώρες»·
• μεγαλόσωμοι: σχεδόν εννιά στους δέκα «πάνω από δύο ώρες».

Οι ιδιοκτήτες απάντησαν και πόση άσκηση κάνει στ' αλήθεια ο σκύλος τους. Την οδηγία της φυλής τους την έφταναν περίπου επτά στους δέκα μικρόσωμους, οι μισοί περίπου μεσαίοι και λιγότεροι από δύο στους δέκα μεγαλόσωμους· από τα λαμπραντόρ, λιγότερα από ένα στα δέκα. Τα κυνηγόσκυλα, όπως τα ριτρίβερ και τα σέτερ, ήταν αυτά που πιο συχνά έβγαιναν τουλάχιστον μία φορά τη μέρα. Είναι δηλώσεις όσων απάντησαν εθελοντικά, όχι μετρήσεις· οι ερευνητές πάντως συμπεραίνουν ότι οι πάνω από δύο ώρες τη μέρα είναι ιδιαίτερα δύσκολος στόχος για τους ιδιοκτήτες.

Κι αν ο δικός σου είναι ημίαιμος;

Η έρευνα αφορά μόνο καθαρόαιμους. Για τον ημίαιμο, ίσως υιοθετημένο από τον δρόμο, κοίτα πρώτα το μέγεθος και σε τι μοιάζει: σε κυνηγόσκυλο, σε τσοπανόσκυλο ή σε μικρό σκυλάκι συντροφιάς. Η PDSA σημειώνει ότι κάποιες φυλές θέλουν τουλάχιστον μία με δύο ώρες άσκηση τη μέρα και οι φυλές εργασίας πολύ περισσότερη. Για έναν υγιή ενήλικο μεσαίου μεγέθους, ένα λογικό ξεκίνημα είναι η μεσαία κατηγορία του Kennel Club, δηλαδή ως μία ώρα τη μέρα, μοιρασμένη σε δύο βόλτες. Μετά από δύο εβδομάδες το διορθώνεις με βάση τα σημάδια που θα βρεις πιο κάτω, και αν έχεις αμφιβολίες, ρωτάς τον κτηνίατρο.

Πόσες βόλτες χρειάζεται ο σκύλος σου ανάλογα με ηλικία, φυλή και υγεία

Βρες τη γραμμή που ταιριάζει στον δικό σου. Αν ταιριάζουν δύο, για παράδειγμα ηλικιωμένος και υπέρβαρος, ακολουθείς την πιο προσεκτική.

Η βόλτα μύτης: το πώς μετράει όσο και το πόσο

Για εμάς, βόλτα σημαίνει χιλιόμετρα. Για τον σκύλο σημαίνει κυρίως μυρωδιές: ποιος πέρασε από την κολόνα, τι έπεσε έξω από τον φούρνο, από πού πέρασε η γάτα της διπλανής πολυκατοικίας. Η PDSA γράφει ότι μια αργή βόλτα χωρίς προορισμό, με μύρισμα και εξερεύνηση, κάνει πολύ καλό στην ψυχική του υγεία. Και η AVMA, ακόμα και για τις βόλτες γυμναστικής, λέει να του αφήνεις στάσεις για μύρισμα, με μέτρο.

Μια καλή μέρα λοιπόν έχει τρία είδη εξόδου:

• Έξοδος για τουαλέτα: σύντομη, στο γνωστό σημείο, χωρίς απαιτήσεις.
• Βόλτα μύτης: αργή, με χαλαρό λουρί, και ο σκύλος διαλέγει πού θα σταθεί και για πόσο. Είναι αυτή που δεν κόβεις όταν βιάζεσαι.
• Βόλτα με «δουλειά»: πιο γρήγορο περπάτημα, μια ανηφόρα, ένα μάθημα πέντε λεπτών στη μέση ή παιχνίδι σε ασφαλή, περιφραγμένο χώρο. Πόση τέτοια χρειάζεται, το λένε η φυλή, η ηλικία και η υγεία του.

Η βόλτα μύτης δεν πάει χαμένη επειδή περπατήσατε λίγα μέτρα. Κι αν οι βόλτες σας είναι μια διαρκής διελκυστίνδα, το μύρισμα μπορεί να γίνει η ανταμοιβή για το χαλαρό λουρί· πώς, το εξηγεί ο οδηγός για τον σκύλο που τραβάει το λουρί.

Βόλτα και άγχος: τι βρήκε μια έρευνα σε 3.264 σκύλους

Το 2015 δημοσιεύτηκε στο PLOS ONE μια έρευνα με ερωτηματολόγια για 3.264 οικογενειακούς σκύλους στη Φινλανδία. Οι ερευνητές έψαξαν τι συνδέεται με τον φόβο, με την ευαισθησία στους δυνατούς θορύβους και με το άγχος αποχωρισμού, και ξαφνιάστηκαν με το αποτέλεσμα: ο μεγαλύτερος παράγοντας από το περιβάλλον του σκύλου, για τους θορύβους και για τον αποχωρισμό, ήταν η καθημερινή άσκηση. Οι σκύλοι με αυτά τα προβλήματα κινούνταν λιγότερο. Λιγότερη άσκηση είχαν και οι σκύλοι που ήταν μόνο φοβικοί, χωρίς άλλο πρόβλημα άγχους.

Αυτό δεν αποδεικνύει ότι η βόλτα κρατά μακριά ή διώχνει το άγχος. Οι συγγραφείς εξετάζουν και το αντίστροφο, ότι ο σκύλος που φοβάται βγαίνει λιγότερο επειδή ο φόβος δυσκολεύει τη βόλτα, και το θεωρούν λιγότερο πιθανό· ζητούν όμως νέες μελέτες για να φανεί αν η άσκηση βοηθά πραγματικά. Η δική τους υπόθεση είναι ότι η άσκηση ίσως κάνει τον σκύλο πιο ανθεκτικό στο στρες. Σημειώνουν επίσης ότι οι σκύλοι που γυμνάζονταν περισσότερο περνούσαν λιγότερο χρόνο μόνοι και έκαναν περισσότερα πράγματα με τον άνθρωπό τους, άρα μαζί με τη βόλτα αλλάζουν κι άλλα στη μέρα του.

Τι κρατάς: αν ο σκύλος σου τρομάζει με τους θορύβους ή δυσκολεύεται όταν μένει μόνος, η βόλτα δεν είναι θεραπεία. Είναι όμως από τα πρώτα πράγματα που κοιτάς, μαζί με τις ώρες που περνά μόνος και τον χρόνο που περνάτε μαζί. Για τον ίδιο τον φόβο ή το άγχος, βοήθεια δίνουν ο κτηνίατρος και ένας εκπαιδευτής ή ειδικός συμπεριφοράς που δουλεύει μόνο με επιβράβευση.

Εβδομαδιαίο πλάνο βόλτας για σκύλο σε διαμέρισμα

Ένα παράδειγμα για ενήλικο, υγιή σκύλο μεσαίου μεγέθους, από φυλή με οδηγία «έως μία ώρα» τη μέρα, και για άνθρωπο που δουλεύει πρωί με απόγευμα. Ο σκελετός μένει ίδιος κάθε μέρα: περίπου 20 λεπτά το πρωί πριν φύγεις, περίπου μισή ώρα το απόγευμα και μια σύντομη έξοδος για τουαλέτα πριν τον ύπνο. Από μέρα σε μέρα αλλάζει το περιεχόμενο, για να μη βαριέστε ούτε εσύ ούτε εκείνος.

Αν λείπεις πολλές ώρες, πρόσθεσε μια μεσημεριανή έξοδο· πόσο αντέχει μόνος και ποιος μπορεί να τον βγάλει, το εξηγούμε στον οδηγό για το άγχος αποχωρισμού. Τις μέρες με μπόρα οι βόλτες μικραίνουν και η «δουλειά» περνά μέσα στο σπίτι, όπως περιγράφουμε για τη βόλτα σκύλου με βροχή.

Του φτάνει η βόλτα; Σημάδια ότι θέλει κι άλλη ή ότι κουράστηκε

Ο ίδιος ο σκύλος σού δείχνει αν το πρόγραμμα του κάνει, αρκεί να ξέρεις τι κοιτάς. Για δύο εβδομάδες, σημείωνε στο κινητό πόσο βγήκε και πώς ήταν μετά.

Μάλλον του φτάνει

• Γυρίζει, πίνει νερό και σε λίγη ώρα ξαπλώνει ή κοιμάται.
• Τις ώρες που δουλεύεις ή λείπεις, ησυχάζει στη γωνιά του.
• Στη βόλτα περπατά με ενδιαφέρον και μυρίζει, χωρίς να μένει πίσω.

Μάλλον θέλει περισσότερη ή άλλου είδους

Βρίσκει μόνος του «δουλειά»: μασάει παπούτσια και πόδια από καρέκλες, γαβγίζει στο μπαλκόνι, σε σκουντάει συνέχεια, τρέχει γύρω-γύρω στο σαλόνι το βράδυ. Η PDSA σημειώνει ότι οι σκύλοι με ενέργεια που περισσεύει συχνά απογοητεύονται, αγχώνονται και δυσκολεύονται να τα βγάλουν πέρα. Πριν προσθέσεις λεπτά, άλλαξε το είδος: περισσότερη μύτη, ένα μάθημα, μια καινούργια διαδρομή. Τα ίδια σημάδια όμως βγαίνουν και από φόβο, μοναξιά ή πόνο· αν δεν βελτιωθούν σε λίγες εβδομάδες, μίλα με τον κτηνίατρο.

Μάλλον ήταν πολλή ή κάτι τον πονά

• Μένει πίσω, κάθεται κάτω στη μέση της διαδρομής ή στρίβει για το σπίτι.
• Λαχανιάζει πολύ περισσότερο απ' ό,τι συνήθως ή ανασαίνει με κόπο.
• Την επόμενη μέρα σηκώνεται δύσκολα, είναι πιασμένος ή κουτσαίνει.
• Ξαφνικά δεν θέλει να βγει, ενώ πριν χαιρόταν.

Μίκρυνε τη βόλτα και, αν τα σημάδια μένουν, πήγαινε στον κτηνίατρο· αν ανασαίνει με κόπο ή κουτσαίνει, πήγαινε αμέσως. Και μην περιμένεις να σου «παραπονεθεί»: όπως σημειώνει η σχολή του Cornell για τους μεγάλους σε ηλικία σκύλους, ένας σκύλος που θέλει να σε ευχαριστήσει μπορεί να ζορίσει το σώμα του περισσότερο απ' όσο του κάνει καλό.

Πρωινή βόλτα σκύλου, καύσωνας και φαγητό

Η πρωινή βόλτα σκύλου είναι η πιο σταθερή της μέρας: εκείνος βγαίνει μετά από ώρες ύπνου κι εσύ προλαβαίνεις πριν φύγεις. Αν το πρωί σε κυνηγάει το ρολόι, κράτα τη μικρή αλλά όχι βιαστική. Καλύτερα ένα δεκάλεπτο με μύτη στο τετράγωνο παρά ένα εικοσάλεπτο τρεχάλα ως το περίπτερο και πίσω.

Στον καύσωνα βγαίνετε μόνο στις δροσερές ώρες, νωρίς το πρωί και μετά τη δύση, με νερό μαζί: κατά την AVMA, η καυτή άσφαλτος και τα πεζοδρόμια μπορεί να κάψουν τα πέλματά του, και όταν ζεσταίνεσαι εσύ, εκείνος μάλλον ζεσταίνεται πολύ περισσότερο.

Για το αν τρώει πριν ή μετά τη βόλτα, ρώτα τον κτηνίατρο, ειδικά αν ο σκύλος σου είναι μεγαλόσωμος.

Από πού ξεκινάς: βρες τη γραμμή του πίνακα που του ταιριάζει, γράψε στο ψυγείο ποιος έχει ποια βόλτα αυτή την εβδομάδα και ξαναδές το πρόγραμμα σε δεκαπέντε μέρες, με τα σημάδια μπροστά σου. Κι αν θέλεις να χωράει στη βόλτα κι ένα μικρό μάθημα, διάλεξε ηλικία και ό,τι σε απασχολεί, για παράδειγμα «Τραβάει το λουρί», στο κουίζ της αρχικής: θα δεις πρόγραμμα με μαθήματα 5–10 λεπτών τη μέρα.

Συχνές ερωτήσεις

Πόση ώρα θέλει ο σκύλος βόλτα;

Εξαρτάται κυρίως από τη φυλή και το μέγεθος. Ο Kennel Club δίνει για τις φυλές που αναγνωρίζει μία από τρεις οδηγίες, έως μισή ώρα, έως μία ώρα ή πάνω από δύο ώρες τη μέρα, και σε μεγάλη βρετανική έρευνα σχεδόν εννιά στους δέκα μεγαλόσωμους ανήκαν σε φυλή της τρίτης. Μοίρασε τον χρόνο σε δύο ή περισσότερες βόλτες και προσάρμοσέ τον στην ηλικία και την υγεία του.

Φτάνει η αυλή ή η ταράτσα αντί για βόλτα;

Όχι. Η PDSA γράφει ότι ακόμα και με μεγάλο κήπο ο σκύλος χρειάζεται τακτικές βόλτες, και ότι το παιχνίδι δεν αντικαθιστά μια καλή βόλτα. Στην αυλή ξέρει ήδη κάθε μυρωδιά, ενώ στον δρόμο τον περιμένουν καινούργιες.

Μία μεγάλη βόλτα ή πολλές μικρές;

Για την τουαλέτα θέλει έτσι κι αλλιώς πάνω από μία έξοδο τη μέρα. Για κάθε σκύλο που ξεκινά άσκηση, και ιδίως για τον υπέρβαρο, η AVMA προτείνει σύντομες, συχνές βόλτες που μεγαλώνουν σιγά-σιγά. Ένας υγιής, δραστήριος ενήλικος μπορεί να έχει και μία μεγάλη βόλτα τη μέρα, αρκεί να μένουν και οι μικρές.

Να ταΐζω τον σκύλο πριν ή μετά τη βόλτα;

Αυτό ρώτα το στον κτηνίατρό σου, ειδικά αν ο σκύλος σου είναι μεγαλόσωμος. Εκείνος ξέρει την υγεία και τη διατροφή του και θα σου πει τι ταιριάζει.

Τι κάνω τις μέρες που δεν προλαβαίνω τη μεγάλη βόλτα;

Οι έξοδοι για τουαλέτα δεν κόβονται· η μεγάλη βόλτα μπορεί να γίνει ένα ήσυχο εικοσάλεπτο με πολλή μύτη. Το κενό το γεμίζουν παιχνίδια για το μυαλό, όπως φαγητό σε παιχνίδι-γρίφο ή σε χαλάκι ψαξίματος, που η PDSA θεωρεί καλή προσθήκη στη ρουτίνα κάθε σκύλου. Αν συμβαίνει συχνά, βρες κάποιον να τον βγάζει εκείνες τις μέρες.

Πηγές

1. Επιστημονική δημοσίευσηJournal of Nutritional Science: Έρευνα σε 12.314 καθαρόαιμους σκύλους στη Βρετανία για το πόση άσκηση κάνει κάθε φυλή και αν φτάνει τις οδηγίες του Kennel Club (2017, στα αγγλικά)
2. Επιστημονική δημοσίευσηPLOS ONE: Έρευνα σε 3.264 οικογενειακούς σκύλους στη Φινλανδία για τις εμπειρίες της πρώτης ηλικίας, την άσκηση και το άγχος (2015, στα αγγλικά)
3. Επιστημονική δημοσίευσηBMC Veterinary Research: Μελέτη σε 276 σκύλους στην Αγγλία για το τι συνδέεται με την καθημερινή βόλτα (2015, στα αγγλικά)
4. Κτηνιατρικός φορέαςAVMA: Περπάτημα και τρέξιμο με τον σκύλο, για ιδιοκτήτες (στα αγγλικά)
5. Κτηνιατρική σχολήCornell University, Κτηνιατρική Σχολή: Δραστηριότητες και βόλτες για τον ηλικιωμένο σκύλο (στα αγγλικά)
6. Φιλοζωική οργάνωσηPDSA: Πόση άσκηση χρειάζεται ο σκύλος σου (στα αγγλικά)

Οι συμβουλές είναι γενικές και δεν αντικαθιστούν τον κτηνίατρο ή τον εκπαιδευτή που βλέπει τον σκύλο σου από κοντά. Για επιθετικότητα ή θέματα υγείας, ξεκίνα από εκεί.