Πώς δείχνουν τα σκυλιά την αγάπη τους και αν θέλουν αγκαλιές και φιλιά

Πώς δείχνουν τα σκυλιά την αγάπη τους: τι έχει μετρήσει η έρευνα

Τι νιώθει ένας σκύλος, δεν μπορούμε να τον ρωτήσουμε· μπορούμε όμως να μετρήσουμε τι κάνει. Γι' αυτό οι ερευνητές σπάνια γράφουν «αγάπη» και μιλούν για δεσμό ή προσκόλληση.

Ο δεσμός μοιάζει με του παιδιού με τον γονιό

Ότι ο σκύλος δένεται με τον άνθρωπό του όπως το παιδί με τον γονιό, το βρήκε μια κλασική μελέτη του 1998 στο Journal of Comparative Psychology, που έβαλε 51 σκύλους και τους ιδιοκτήτες τους σε μια προσαρμογή της «Ξένης Κατάστασης», του τεστ προσκόλλησης των μωρών. Μετράει όμως κι ένα άλλο εύρημά της: οι σκύλοι χωρίστηκαν σε πέντε σαφώς διαφορετικές ομάδες, από τους σίγουρα δεμένους ως τους ανασφαλείς. Δεν δείχνουν δηλαδή όλοι τον δεσμό τους με τον ίδιο τρόπο.

Η μυρωδιά των δικών του ανθρώπων

Σε μια μελέτη του 2015 στο Behavioural Processes, 12 σκύλοι που είχαν μάθει να μένουν ακίνητοι στον μαγνητικό τομογράφο, ξύπνιοι και χωρίς δέσιμο, μύρισαν πέντε μυρωδιές: τη δική τους, ενός οικείου και ενός άγνωστου ανθρώπου, ενός οικείου και ενός άγνωστου σκύλου. Ο κερκοφόρος πυρήνας, μια περιοχή του εγκεφάλου που συνδέεται με τις θετικές προσδοκίες, ενεργοποιήθηκε περισσότερο με τη μυρωδιά του οικείου ανθρώπου. Ήταν κάποιος από το σπίτι, ο σύζυγος ή το παιδί του ανθρώπου που συνόδευε τον σκύλο στο μηχάνημα. Κατά τους ερευνητές, οι σκύλοι όχι μόνο ξεχώριζαν αυτή τη μυρωδιά, αλλά τη συνέδεαν και με κάτι καλό.

Το βλέμμα και η ωκυτοκίνη

Σε πειράματα του 2015 στο Science, σκύλοι και ιδιοκτήτες πέρασαν μισή ώρα μαζί. Στα ζευγάρια όπου σκύλος και άνθρωπος κοιτάζονταν πολλή ώρα, η ωκυτοκίνη στα ούρα, μια ορμόνη που συνδέεται με τους κοινωνικούς δεσμούς, ανέβηκε και στους δύο· όπου οι ματιές ήταν σύντομες, έμεινε σταθερή. Σε ήμερους λύκους με τους ανθρώπους τους δεν φάνηκε το ίδιο. Είναι ένα εντυπωσιακό εύρημα από μία μελέτη, όχι απόδειξη ότι κάθε ματιά σημαίνει «σ' αγαπώ».

Σημάδια ότι ο σκύλος μου με αγαπάει: τι σημαίνουν και πόσο σίγουρα είναι

Οι λίστες με «δέκα σημάδια ότι σε αγαπάει» τα βάζουν όλα στο ίδιο τσουβάλι. Κάποια όμως τα στηρίζει η έρευνα, άλλα είναι λογικές υποθέσεις και μερικά μπορεί να σημαίνουν και το αντίθετο. Γι' αυτό διαβάζεις κάθε σημάδι μαζί με το υπόλοιπο σώμα και τη στιγμή, όπως εξηγεί ο οδηγός για τη γλώσσα σώματος του σκύλου.

Γιατί ο σκύλος μου θέλει να με ακουμπάει ή κάθεται πάνω μου

Ο μεγαλόσωμος που γέρνει όλο του το βάρος στο πόδι σου ενώ περιμένετε στο φανάρι, ο μικρόσωμος που σκαρφαλώνει στα γόνατά σου μόλις κάτσεις: τις περισσότερες φορές ζητούν απλώς επαφή και παρέα, κι αν κάθε φορά τους χαϊδεύεις, θα το κάνουν πιο συχνά. Δεν χρειάζεται να το «διορθώσεις»· αρκεί να ξέρεις τι βλέπεις:

• Παρέα: σώμα χαλαρό, βλέμμα μαλακό, ίσως κι ένας αναστεναγμός, και μένει εκεί.
• Θέλει κάτι: σε σκουντά με τη μουσούδα, βάζει την πατούσα στο γόνατό σου, κοιτάζει την πόρτα ή το ντουλάπι με τις λιχουδιές.
• Ψάχνει καταφύγιο: χώνεται στα πόδια σου στην αίθουσα αναμονής του κτηνιάτρου ή όταν σκάνε βεγγαλικά, με τα αυτιά πίσω και την ουρά χαμηλά. Μην τον διώξεις.

Γιατί ο σκύλος κοιμάται στα πόδια μου

Τα πόδια σου είναι μια ζεστή, ήσυχη θέση δίπλα στον άνθρωπό του, κι από εκεί καταλαβαίνει αμέσως αν σηκωθείς. Υπάρχει όμως μία περίπτωση που δεν είναι τρυφερότητα. Ο οδηγός της Πενσυλβάνια περιγράφει τον σκύλο που κάθεται ή ξαπλώνει μπροστά σε κάποιον με την πλάτη γυρισμένη, κάποτε ακουμπώντας τον ή πάνω στα πόδια του: μπορεί να τον κρατά «υπό παρακολούθηση» και να γίνει επιθετικός αν εκείνος κουνηθεί ή πάει να ασχοληθεί μαζί του.

Τη διαφορά τη βλέπεις τη στιγμή που κινείσαι. Ο σκύλος που απλώς σε θέλει κοντά του τεντώνεται, σε ακολουθεί ή ξανακοιμάται. Αν αντίθετα παγώνει, σφίγγεται, κοιτάζει καρφωτά ή γρυλίζει όταν σηκώνεσαι ή όταν πλησιάζει κάποιος άλλος, μην το πεις «αγάπη που προστατεύει». Ξεκίνα από τον κτηνίατρο και μετά μίλα με ειδικό συμπεριφοράς.

Αρέσουν στα σκυλιά οι αγκαλιές;

Σε πολλούς σκύλους, όχι ιδιαίτερα. Η αγκαλιά είναι ο δικός μας τρόπος να λέμε «σ' αγαπώ»· όπως το θέτει ο οδηγός της Πενσυλβάνια, τα σκυλιά δεν αγκαλιάζουν. Για τον σκύλο, χέρια γύρω από τον λαιμό κι ένα πρόσωπο από πάνω του μπορεί να μοιάζουν περισσότερο με κράτημα.

Σε μια μελέτη του 2024 στο Applied Animal Behaviour Science, ερευνητές εξέτασαν τα 80 πιο δημοφιλή βίντεο του διαδικτύου με ανθρώπους που αγκαλιάζουν σκύλους. Σε περίπου δύο στα τρία ο σκύλος γύριζε το κεφάλι αλλού, σε περισσότερα από τέσσερα στα δέκα έγλειφε τη μύτη ή τα χείλη του, και σε πολλά κατέβαζε τα αυτιά ή λαχάνιαζε. Κατά τους ερευνητές, τέτοια σημάδια είναι το σιωπηλό αίτημα του σκύλου να σταματήσει ο άνθρωπος αυτό που κάνει, επειδή τον φοβίζει ή τον μπερδεύει· οι άνθρωποι στα βίντεο όμως δεν έδειχναν να τα καταλαβαίνουν. Τα πιο δημοφιλή βίντεο δεν είναι τυχαίο δείγμα, και οι ίδιοι οι ερευνητές το βάζουν στους περιορισμούς της μελέτης· δείχνουν όμως τι να προσέχεις.

Την ανέχεται ή τη χαίρεται;

Κάποιοι σκύλοι χαίρονται πραγματικά την επαφή, ιδίως όταν την ξεκινούν οι ίδιοι: χώνονται δίπλα σου στον καναπέ ή ακουμπούν το κεφάλι στο γόνατό σου. Όταν αγκαλιάζεις εσύ τον δικό σου, πρόσεξε αν:

• γυρίζει το κεφάλι αλλού ή τραβιέται πίσω·
• γλείφει τη μύτη ή τα χείλη του, ή χασμουριέται·
• κατεβάζει τα αυτιά ή λαχανιάζει χωρίς ζέστη·
• μένει ακίνητος και σφιγμένος, σαν άγαλμα.

Αν δεις κάτι από αυτά, λύσε την αγκαλιά και πρότεινέ του κάτι που προτιμά, ένα χάδι στο πλάι ή παιχνίδι. Το πάγωμα θέλει ιδιαίτερη προσοχή: κατά τον οδηγό, ο σκύλος που ακινητοποιείται με σφιγμένο σώμα φοβάται και μπορεί να δαγκώσει αν η επαφή συνεχιστεί. Αν ήδη δαγκώνει στην αγκαλιά, δες το άρθρο για τον σκύλο που δαγκώνει όταν τον χαϊδεύεις.

Τα σκυλιά καταλαβαίνουν όταν τα φιλάμε;

Όχι με τον τρόπο που το εννοούμε εμείς. Τα σκυλιά δεν φιλιούνται μεταξύ τους, και ο οδηγός της Πενσυλβάνια προειδοποιεί ότι το φιλί μπορεί και να τα φοβίσει. Το δύσκολο κομμάτι δεν είναι τα χείλη αλλά το πρόσωπο: ένα ανθρώπινο πρόσωπο που κατεβαίνει πάνω στο δικό τους μπορεί να το νιώσουν ως απειλή, και κάποιοι σκύλοι δαγκώνουν.

Όσοι σκύλοι δέχονται ήρεμα τα φιλιά μάλλον έχουν μάθει τι τα συνοδεύει: τη γλυκιά σου φωνή, ένα χάδι, τη βόλτα που έρχεται. Αν ο δικός σου μένει χαλαρός και σπρώχνει το κεφάλι του προς το μέρος σου, ένα σύντομο φιλί στο κεφάλι μάλλον δεν τον πειράζει· αν τραβιέται ή γλείφει τη μύτη του, κράτα τα φιλιά για τους ανθρώπους και δώσ' του ένα χάδι εκεί που το θέλει. Και σε σκύλο που δεν ξέρεις, ποτέ πρόσωπο με πρόσωπο.

Πώς να δείξω στο σκύλο μου ότι τον αγαπώ, με τρόπο που καταλαβαίνει

Μια άλλη μελέτη του 2015 στο Behavioural Processes έβαλε απέναντι το χάδι και τα γλυκά λόγια. Σκύλοι από καταφύγιο και από σπίτια διάλεγαν ελεύθερα ανάμεσα σε δύο ανθρώπους, έναν που τους χάιδευε κι έναν που τους έλεγε μπράβο, και όλες οι ομάδες προτίμησαν το χάδι. Σε δεύτερο πείραμα, όπου στους σκύλους με σπίτι τα έδινε ο δικός τους άνθρωπος, όλοι έμεναν περισσότερη ώρα κοντά στον άνθρωπο όταν τους χάιδευε· το σκέτο «μπράβο» τους κρατούσε κοντά όσο και το να μην κάνει εκείνος τίποτα. Και το χάδι δεν το «χόρταιναν», σε οκτώ συνεδρίες των τριών λεπτών.

Αυτό δεν σημαίνει ότι όσα του λες πάνε χαμένα. Όπως γράφουν οι ερευνητές, ο έπαινος με λόγια μάλλον πρέπει να «φορτιστεί» ειδικά, δηλαδή να συνδεθεί με κάτι που ο σκύλος ήδη θέλει. Στην πράξη:

1. Χάδι όταν το ζητά, με παύσεις. Όταν έρθει μόνος του, χάιδεψέ τον λίγο και σταμάτα. Αν σπρώξει το χέρι σου ή ξανάρθει, συνέχισε· αν φύγει ή γυρίσει το κεφάλι, του έφτασε.
2. «Φόρτισε» το μπράβο. Λέγε το ήρεμα και αμέσως μετά δίνε μια μικρή λιχουδιά ή ένα σύντομο παιχνίδι. Με τον καιρό, η λέξη σκέτη θα του λέει κάτι καλό.
3. Παίξτε το δικό του παιχνίδι. Μπαλάκι για τον έναν, τράβηγμα σχοινιού για τον άλλον, κυνηγητό για τον τρίτο. Λίγα λεπτά, με τον σκύλο να κερδίζει που και που, και τέλος πριν βαρεθεί.
4. Βόλτα για τη μύτη του. Μία φορά τη μέρα άφησέ τον να μυρίσει με την ησυχία του γωνίες και παρτέρια, χωρίς να τον τραβάς να προχωρήσει.
5. Μικρά μαθήματα με λιχουδιές. Πέντε λεπτά για ένα «δώσε ποδαράκι» ή ένα «κάνε κύκλο» είναι χρόνος μαζί σου που τελειώνει με επιτυχία. Για ιδέες, στο κουίζ της αρχικής διάλεξε την ηλικία του και «Θέλω να μάθει κόλπα».
6. Σεβάσου το «όχι» του. Όταν γυρίζει το κεφάλι, φεύγει ή πηγαίνει στο κρεβάτι του, τον αφήνεις. Έτσι μαθαίνει ότι η επαφή μαζί σου είναι πάντα δική του επιλογή.

«Ο σκύλος μου δεν με αγαπάει»: γιατί μπορεί να φαίνεται έτσι

Ο σκύλος του κουμπάρου σου πέφτει ανάσκελα μόλις σε δει, ενώ ο δικός σου σηκώνει το κεφάλι από το κρεβάτι του, κουνάει δυο φορές την ουρά και ξανακοιμάται. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν σε αγαπά: όπως είδες στη μελέτη του 1998, κάθε σκύλος δείχνει την αγάπη του με τον δικό του τρόπο. Οι πιο συνηθισμένοι λόγοι που ένας σκύλος δείχνει «ψυχρός» ή σε αποφεύγει:

• Ο χαρακτήρας του: κάποιοι σκύλοι προτιμούν την παρέα από απόσταση και ξαπλώνουν στο ίδιο δωμάτιο, όχι πάνω σου.
• Ήρθε πρόσφατα: μαθαίνει ακόμα το σπίτι, τους ήχους και τους ανθρώπους του.
• Φοβάται: ένας σκύλος που φοβάται τα χέρια ή τις φωνές κρατά απόσταση από όλους, όχι μόνο από σένα.
• Κάτι τον πονά: κατά τον οδηγό της Πενσυλβάνια, σκύλοι με φαγούρα ή πόνο μπορεί να αντιδράσουν επιθετικά ακόμα και στο χάδι· πρώτα κτηνίατρος.
• Πολλά χέρια: αν η επαφή μαζί σου είναι κυρίως αγκαλιές, σηκώματα και βούρτσισμα που δεν του αρέσουν, μαθαίνει να κρατιέται μακριά από τα χέρια.

Ούτε το ποιον «θεωρεί αφεντικό» λέει κάτι για το ποιον αγαπά. Ο σκύλος που ψάχνει «αρχηγό της αγέλης» είναι παλιός μύθος, όπως θα δεις στο άρθρο για την κυριαρχία του σκύλου. Για να χτίσεις τη σχέση από την αρχή:

1. Άφησέ τον να έρχεται εκείνος. Κάτσε στο πάτωμα, μίλα ήρεμα και μην απλώνεις χέρι αν δεν πλησιάσει.
2. Γίνε εσύ αυτός που φέρνει τα καλά. Βόλτα, φαγητό, παιχνίδι και μαθήματα από σένα, περίπου τις ίδιες ώρες κάθε μέρα.
3. Μέτρα την πρόοδο με αυτό που κάνει. Ξαπλώνει στο ίδιο δωμάτιο, έρχεται όταν τον φωνάζεις, σε περιμένει στην πόρτα, τρέχει σε σένα όταν κάτι τον τρομάξει: όλα αυτά μετράνε, ακόμα κι αν δεν θέλει ποτέ αγκαλιά.

Όταν η τρυφερότητα θέλει προσοχή

Τα περισσότερα «σ' αγαπώ» του σκύλου δεν θέλουν καμία διόρθωση. Τρεις περιπτώσεις όμως θέλουν άλλη ματιά:

• Δεν σε αφήνει λεπτό και, όταν φεύγεις, κλαίει, γαβγίζει, καταστρέφει ή λερώνει. Αυτό δεν είναι «περισσότερη αγάπη»· μπορεί να είναι άγχος αποχωρισμού, που θέλει κτηνίατρο και πρόγραμμα βήμα-βήμα.
• Σε «φυλάει», όπως είδες πιο πάνω: κτηνίατρος, μετά ειδικός, και κανένα μάλωμα.
• Άλλαξε ξαφνικά: ο τρυφερός σκύλος αποφεύγει το χέρι σου ή γρυλίζει όταν τον αγγίζεις σε ένα σημείο, ή ο ανεξάρτητος έγινε η σκιά σου, ειδικά αν είναι μεγάλος σε ηλικία. Ο πόνος και η αρρώστια αλλάζουν τη συμπεριφορά, γι' αυτό πρώτα κτηνίατρος.

Για όλα τα υπόλοιπα, ξεκίνα από απόψε: μια βόλτα με πολύ μύρισμα, πέντε λεπτά παιχνίδι και λίγη ώρα δίπλα του στο πάτωμα. Και πρόσεξε τι σου απαντά.

Συχνές ερωτήσεις

Πώς καταλαβαίνουν τα σκυλιά ότι τα αγαπάμε;

Περισσότερο από αυτό που κάνεις παρά από αυτό που λες: χάδι όταν το ζητούν, παιχνίδι, βόλτες, φαγητό και μια ήρεμη, προβλέψιμη καθημερινότητα. Σε πειράματα με σκύλους από καταφύγιο και από σπίτια, το χάδι κέρδισε τον έπαινο με λόγια, που από μόνος του τους κρατούσε κοντά όσο και το να μην κάνει ο άνθρωπος τίποτα.

Πώς να με αγαπήσει ο σκύλος μου;

Με χρόνο, όχι με το ζόρι: άφηνέ τον να έρχεται εκείνος και γίνε αυτός που φέρνει τα ευχάριστα της μέρας του, βόλτα, παιχνίδι και μικρά μαθήματα με λιχουδιές. Αν σε αποφεύγει μόνιμα, τρέμει ή γρυλίζει, μίλα με κτηνίατρο και με ειδικό συμπεριφοράς.

Πόσα αφεντικά μπορεί να έχει ένας σκύλος;

Ο σκύλος δεν ψάχνει «αφεντικό» με την έννοια του αρχηγού· δένεται με ανθρώπους, και μπορεί να είναι περισσότεροι από έναν. Σε μελέτη του 2015 με μαγνητικό τομογράφο, μια περιοχή του εγκεφάλου που συνδέεται με τις θετικές προσδοκίες ενεργοποιήθηκε περισσότερο με τη μυρωδιά ενός ανθρώπου του σπιτιού, που στις περισσότερες περιπτώσεις δεν ήταν αυτός που φρόντιζε κυρίως τον σκύλο.

Μπορεί να μάθει ο σκύλος να του αρέσει η αγκαλιά;

Κάποιοι μαθαίνουν να δέχονται ήρεμα ένα σύντομο, χαλαρό αγκάλιασμα, αν η επαφή χτίζεται σιγά-σιγά, με λιχουδιές και με ελευθερία να φύγουν όποτε θέλουν. Άλλοι δεν θα το χαρούν ποτέ, και δεν πειράζει: δείχνουν τον δεσμό τους αλλιώς. Τα παιδιά πάντως δεν αγκαλιάζουν σκύλους, ούτε τον δικό τους.

Πηγές

1. Επιστημονική δημοσίευσηJournal of Comparative Psychology: Μελέτη σε 51 σκύλους για τον δεσμό τους με τον ιδιοκτήτη, με το τεστ της «Ξένης Κατάστασης» (1998, στα αγγλικά)
2. Επιστημονική δημοσίευσηBehavioural Processes: Μελέτη με μαγνητική τομογραφία για το πώς αντιδρά ο εγκέφαλος του σκύλου σε οικείες και άγνωστες μυρωδιές ανθρώπων και σκύλων (2015, στα αγγλικά)
3. Επιστημονική δημοσίευσηScience: Μελέτη για το βλέμμα του σκύλου, την ωκυτοκίνη και τον δεσμό σκύλου και ανθρώπου (2015, στα αγγλικά)
4. Επιστημονική δημοσίευσηBehavioural Processes: Μελέτη για το αν οι σκύλοι προτιμούν το χάδι ή τον έπαινο με λόγια (2015, στα αγγλικά)
5. Επιστημονική δημοσίευσηApplied Animal Behaviour Science: Μελέτη σε δημοφιλή βίντεο για το πώς αντιδρούν οι σκύλοι στο παιχνίδι, στο χάδι και στην αγκαλιά (2024, στα αγγλικά)
6. Κτηνιατρική σχολήUniversity of Pennsylvania, Κτηνιατρικό Νοσοκομείο Ryan: Τα βασικά της γλώσσας σώματος του σκύλου (στα αγγλικά)

Οι συμβουλές είναι γενικές και δεν αντικαθιστούν τον κτηνίατρο ή τον εκπαιδευτή που βλέπει τον σκύλο σου από κοντά. Για επιθετικότητα ή θέματα υγείας, ξεκίνα από εκεί.