Το κουτάβι μασάει τα πάντα: οδοντοφυΐα, σωστά μασητικά και σπίτι χωρίς ζημιές

Γιατί το κουτάβι μασάει τα πάντα

Ένα κουτάβι γνωρίζει τον κόσμο με τη μύτη και τα δόντια. Το κορδόνι που κουνιέται, η παντόφλα, το χαρτομάντιλο που σκίζεται με θόρυβο: όλα είναι ερωτήσεις που τις απαντά μασώντας. Η ASPCA, η αμερικανική φιλοζωική οργάνωση, εξηγεί ότι στα νεαρά σκυλιά το μάσημα ανακουφίζει τον πόνο που μπορεί να φέρνουν τα δόντια που βγαίνουν, ενώ στα μεγαλύτερα κρατά γερά τα σαγόνια και καθαρά τα δόντια. Διώχνει επίσης τη βαρεμάρα και μπορεί να απαλύνει ένα ήπιο άγχος ή εκνευρισμό.

Δεν ψάχνεις λοιπόν κουτάβι που δεν μασάει, αλλά κουτάβι που μασάει τα δικά του πράγματα. Το τι χάλασε και πότε σου δείχνει από πού να ξεκινήσεις:

Αλλαγή δοντιών σκύλου: πότε πέφτουν τα δόντια και τι βοηθά

Κατά το MSD Veterinary Manual, το διεθνές κτηνιατρικό εγχειρίδιο, τα νεογιλά αρχίζουν να πέφτουν γύρω στις 14 εβδομάδες, πρώτα τα δύο μεσαία μπροστινά της πάνω σιαγόνας, και τους επόμενους τρεις μήνες αντικαθίστανται από τα μόνιμα. Δηλαδή η αλλαγή γίνεται περίπου από τους 3 ως τους 6 μήνες του.

Αλλαγή δοντιών σκύλου: συμπτώματα και πότε ανησυχείς

Συνήθως απλώς μασάει περισσότερο· μπορεί να βρεις κι ένα δοντάκι στο χαλί. Μία φορά την εβδομάδα σήκωσε απαλά τα χείλη του και κοίτα, με μια λιχουδιά στο τέλος. Κλείσε ραντεβού με τον κτηνίατρο αν δεις:

• νεογιλό που δεν έπεσε, ενώ το μόνιμο βγαίνει ήδη δίπλα του. Κατά το MSD, μπορεί να χαλάσει τη θέση των δοντιών και το «κλείσιμο» του στόματος, κάτι που συνήθως προλαμβάνεται αν ο κτηνίατρος το αφαιρέσει μόλις το προσέξεις·
• σπασμένο δόντι ή δόντι που γίνεται καφεκόκκινο, μωβ ή γκρι·
• πρήξιμο στο πρόσωπο, λιγότερη όρεξη ή αντίδραση όταν αγγίζεις ένα δόντι.

Τα δύο τελευταία το MSD τα αναφέρει ως σημάδια προβλήματος μέσα στο δόντι. Αν υποψιάζεσαι ότι πονάνε τα δόντια του, μην περιμένεις να περάσει.

Τι βοηθά τα ούλα

Κατά την ASPCA, κάποιοι προτείνουν παγωμένα παιχνίδια ή μια βρεγμένη πετσετούλα από την κατάψυξη, που ίσως μουδιάζουν τον πόνο. Δώσ' τα μόνο όσο είσαι δίπλα του και μάζεψε την πετσέτα πριν ξεφτίσει. Κι άλλαζε τα μασητικά του κάθε λίγες μέρες: το «καινούργιο» παιχνίδι της Τρίτης κερδίζει εύκολα το πόδι της καρέκλας.

Κουτάβι μασάει έπιπλα, παπούτσια, καλώδια: το σπίτι δωμάτιο-δωμάτιο

Σε ιταλική μελέτη του 2022 στο επιστημονικό περιοδικό Animals, κτηνίατροι κατέγραψαν τι αφαίρεσαν, με ενδοσκόπηση ή χειρουργείο, από το στομάχι και το έντερο 72 σκύλων. Η λίστα μοιάζει με απογραφή σπιτιού: παιδικά παιχνίδια, μεταλλικά αντικείμενα και κέρματα, υφάσματα, κάλτσες, μπαλάκια, πλαστικά, κουκούτσια ροδάκινου, αγκίστρια, βελόνες ραπτικής, λαστιχάκια μαλλιών, πιπίλες, κομμάτια φυτών.

Τα βασικά πριν έρθει είναι στον οδηγό για το νέο κουτάβι στο σπίτι· εδώ πάμε δωμάτιο-δωμάτιο. Η ASPCA προτείνει να μαζέψεις ό,τι πολύτιμο, ώσπου να φανεί ότι μασάει μόνο όσα επιτρέπονται:

Αν σήμερα προλαβαίνεις μόνο ένα πράγμα, ας είναι τα καλώδια. Τα παπούτσια απλώς χαλάνε.

Όταν δεν μπορείς να το προσέχεις

Όσο μαγειρεύεις ή κατεβαίνεις για λίγο στο περίπτερο, το κουτάβι μένει σε μικρό, ασφαλή χώρο: ένα πάρκο κουταβιού ή ένα κλουβί που το έχει μάθει σαν φωλιά, με νερό και ένα μασητικό. Η ASPCA ζητά να προλαβαίνεις τη ζημιά όσο δεν το προσέχεις, αλλά όχι με πολλές ώρες κλεισμένο στο κλουβί.

Μασητικά για κουτάβια: πώς ξεχωρίζεις τα ασφαλή

Το καλό μασητικό είναι ανθεκτικό, όχι όμως τόσο σκληρό που να σπάει δόντια. Σε συμβουλές κτηνιάτρου του Πανεπιστημίου Cornell ο κανόνας είναι απλός: να λυγίζει και να κρατά σημάδι όταν το πιέζεις με το νύχι σου. Ο ίδιος προτείνει και επίβλεψη, γιατί είναι δύσκολο να προβλέψεις πώς θα φερθεί κάθε σκύλος σε ένα αντικείμενο. Τι ψάχνεις:

• Λυγίζει και κρατά σημάδι από το νύχι.
• Δεν χωράει ολόκληρο στο στόμα του, και το αλλάζεις με μεγαλύτερο καθώς μεγαλώνει.
• Δεν ξεφτίζει και δεν σπάει σε κομματάκια· όταν αρχίσει να κόβεται, πετιέται.
• Ποικιλία: ένα λαστιχένιο που γεμίζει με λίγη από την τροφή του, ένα πιο μαλακό για τα ούλα, ένα σχοινάκι μόνο για το παιχνίδι μαζί σου.

Και τι αφήνεις στο ράφι:

• Κόκαλα κάθε είδους, ακόμα και το κόκαλο από το αρνί του Πάσχα. Ο κτηνίατρος του Cornell αποθαρρύνει τα κόκαλα, τα κέρατα, τις οπλές και κάθε σκληρό ή τραχύ αντικείμενο.
• Κέρατα ελαφιού, οπλές και σκληρά νάιλον «κόκαλα», όσο ανθεκτικά κι αν τα λέει η συσκευασία: το MSD τα αναφέρει, μαζί με τα αληθινά κόκαλα, ανάμεσα σε όσα σπάνε δόντια.
• Μπαλάκια και παιχνίδια που χωράνε ολόκληρα στο στόμα. Στη μελέτη των 72 σκύλων, τα παιδικά παιχνίδια ήταν το πιο συχνό εύρημα και τα μπαλάκια βρέθηκαν όσο συχνά και οι κάλτσες.
• Λούτρινα με γέμιση όσο μένει μόνο του· και τα υφάσματα ήταν ψηλά στη λίστα.
• Παλιό παπούτσι «για να παίζει». Το κουτάβι δεν ξεχωρίζει το παλιό από το καινούργιο.

Τα φαγώσιμα μασητικά θέλουν κι αυτά επίβλεψη: τα παίρνεις πίσω με ανταλλαγή μόλις μικρύνουν τόσο που χωράνε ολόκληρα. Κατά το Cornell, πολλά αντικείμενα μπορεί να πνίξουν τον σκύλο ή να βλάψουν σοβαρά το πεπτικό του.

Το έπιασες πάνω στη ζημιά: ανταλλαγή αντί για κυνηγητό

Το κουτάβι αρπάζει την παντόφλα και τρέχει, εσύ από πίσω γύρω από το τραπέζι, κι εκείνο περνά το καλύτερο δεκάλεπτο της μέρας του. Την επόμενη φορά μάλλον θα την αρπάξει πιο γρήγορα.

Το άλλο άκρο, τα δάχτυλα που ανοίγουν το στόμα με το ζόρι, είναι χειρότερο. Σε ερωτηματολόγιο του Πανεπιστημίου της Πενσιλβάνια απάντησαν 140 ιδιοκτήτες που είχαν ραντεβού στην κλινική συμπεριφοράς του: τι είχαν δοκιμάσει στο σπίτι και πώς αντέδρασε ο σκύλος. Από τους σκύλους που κάποιος τους είχε πιέσει τα ούλα για να αφήσουν κάτι από το στόμα, περίπου 4 στους 10 είχαν αντιδράσει επιθετικά. Η έρευνα δημοσιεύτηκε το 2009 στο Applied Animal Behaviour Science.

Η ανταλλαγή λύνει και τα δύο: κάθε φορά που του παίρνεις κάτι, κερδίζει κάτι καλύτερο.

1. Όχι φωνές, όχι κυνηγητό. Για ένα χαρτομάντιλο έχεις χρόνο· για κάτι επικίνδυνο, κάνε την ανταλλαγή αμέσως.
2. Φέρε την προσφορά στη μύτη του. Μια λιχουδιά που λατρεύει ή το αγαπημένο του μασητικό. Αν δεν σε κοιτά καν, ρίξε δυο-τρεις λιχουδιές στο πάτωμα, λίγο πιο πέρα.
3. Μόλις αφήσει, «μπράβο». Όσο τρώει, μάζεψε ήρεμα το αντικείμενο, χωρίς να το κουνάς μπροστά του σαν λάφυρο.
4. Δώσ' του κάτι δικό του. Ένα μασητικό στη θέση της παντόφλας, και έπαινος με χαρά μόλις το πιάσει.
5. Κλείσε το πέρασμα. Αν το βρήκε εκεί μία φορά, μάλλον θα ξαναπάει.

Κάνε την ανταλλαγή παιχνίδι

Πιάνει καλύτερα όταν την έχετε κάνει πολλές φορές πριν χρειαστεί. Όσο μασάει κάτι δικό του, φέρε μια λιχουδιά στη μύτη του, πες «αλλαγή» τη στιγμή που ανοίγει το στόμα και, μόλις φάει, γύρισέ του το μασητικό. Έτσι μαθαίνει ότι όταν αφήνει κάτι, κερδίζει. Αργότερα, το «άσ' το» των βασικών εντολών το σταματά πριν καν το πιάσει.

Αν βρεις τη ζημιά αργότερα

Μην του τη δείξεις: η ASPCA ζητά να μη μαλώνεις και να μην τιμωρείς τον σκύλο για κάτι που έγινε πριν. Μάζεψε, σημείωσε την ώρα και αν ήταν μόνο του, και κλείσε εκείνη την πρόσβαση. Για ό,τι δεν μαζεύεται, όπως το πόδι του τραπεζιού, η ASPCA προτείνει ειδικό σπρέι με δυσάρεστη γεύση, κάθε μέρα για δύο με τέσσερις εβδομάδες. Τονίζει όμως ότι μόνο του δεν αρκεί: ο σκύλος πρέπει να μάθει και τι επιτρέπεται να μασάει.

Πώς να μάθω το σκύλο μου να μην τρώει πράγματα: γέμισε τη μέρα του

Ένα κουτάβι χωρίς απασχόληση θα βρει μόνο του κάτι να κάνει, και συνήθως θα είναι η κουρτίνα. Για να κινείται και να δουλεύει το μυαλό του, η ASPCA προτείνει καθημερινές βόλτες, παιχνίδι με άλλους σκύλους, τράβα-τράβα και «φέρε», μαθήματα με κλίκερ και γεύματα μέσα σε παιχνίδια-γρίφους. Μια καλή μέρα έχει:

• Βόλτες με πολύ μύρισμα, όχι μόνο γρήγορο περπάτημα. Πριν ολοκληρωθούν τα εμβόλια, ρώτα τον κτηνίατρο πού μπορεί να πατάει.
• Ένα γεύμα που το «δουλεύει»: μέσα σε λαστιχένιο παιχνίδι ή σκορπισμένο σε μια πετσέτα για ψάξιμο.
• Δύο-τρία μαθήματα των 5–10 λεπτών, όπως το «κάτσε» ή η «αλλαγή».
• Πολλούς υπνάκους σε ήσυχη γωνιά, με ένα μασητικό δίπλα στο κρεβατάκι.

Κάποιες ώρες είναι πιο «επικίνδυνες»: το μαγείρεμα, η βιντεοκλήση, το βραδάκι πριν τον ύπνο. Τότε δώσ' του εσύ απασχόληση, λίγο πριν: ένα παγωμένο λαστιχένιο παιχνίδι γεμισμένο με τροφή ή ένα φαγώσιμο μασητικό, με επίβλεψη. Για έτοιμη σειρά από μικρά μαθήματα, άνοιξε το κουίζ της αρχικής και διάλεξε «Κουτάβι, ως 6 μηνών» και «Δαγκώνει και μασάει»: στο πρόγραμμα μπαίνει το μάθημα «Απαλό στόμα και σωστό μάσημα».

Σκύλος μασάει τα πάντα ενώ δεν είναι πια κουτάβι

Το καταστροφικό μάσημα δεν τελειώνει πάντα με την αλλαγή των δοντιών, ούτε ο κίνδυνος να καταπιεί ο σκύλος κάτι. Στην ιταλική μελέτη, οι περισσότεροι από τους 72 σκύλους δεν ήταν κουτάβια: πάνω από τους μισούς ήταν από ενός έως τεσσάρων ετών. Οι ερευνητές γράφουν ότι σε αυτούς τους σκύλους χρειάζεται πάντα και εκτίμηση της συμπεριφοράς, για να φανούν τυχόν διαταραχές ή λάθη στη διαχείριση.

Αν ο δικός σου είναι έφηβος ή ενήλικος και καταστρέφει, κοίτα πότε το κάνει:

• Μόνο όταν λείπεις: κατά την ASPCA, οι σκύλοι που μασάνε από άγχος αποχωρισμού συνήθως το κάνουν μόνο όταν μένουν μόνοι, ή τότε πιο έντονα. Στήσε το κινητό να γράφει και δες τα σημάδια στον οδηγό για το άγχος αποχωρισμού σκύλου.
• Και μπροστά σου, όταν βαριέται: περισσότερη κίνηση, μύρισμα και μαθήματα, όπως πιο πάνω.
• Όταν κάνει δίαιτα: η ASPCA σημειώνει ότι ένας σκύλος σε δίαιτα με λιγότερες θερμίδες μπορεί να καταστρέφει αντικείμενα ψάχνοντας τροφή. Μίλα με τον κτηνίατρο και δίνε μέρος της μερίδας σε παιχνίδια-γρίφους.
• Όταν άλλαξε ξαφνικά: πρώτα κτηνίατρος, ειδικά αν τρώει λιγότερο ή δεν σε αφήνει να αγγίξεις το στόμα του. Κατά το MSD, οι περισσότεροι σκύλοι κρύβουν τον πόνο, κι ένα πρόβλημα μέσα στο δόντι περνά εύκολα απαρατήρητο.

Αν ο κτηνίατρος δεν βρει κάτι και η ζημιά συνεχίζεται, ζήτα βοήθεια από κτηνίατρο με ειδίκευση στη συμπεριφορά ή από πιστοποιημένο εκπαιδευτή που δουλεύει χωρίς τιμωρίες.

Πότε πας αμέσως στον κτηνίατρο

Τα περισσότερα μασήματα τελειώνουν με ένα χαλασμένο παπούτσι. Κάποια όμως δεν περιμένουν ως το πρωί.

Τηλέφωνο χωρίς καθυστέρηση και όταν:

• κατάπιε κάτι που δεν τρώγεται, ολόκληρο ή κομμάτι: κάλτσα, λαστιχάκι, κομμάτι παιχνιδιού, κουκούτσι. Μην περιμένεις συμπτώματα·
• κρέμεται πετονιά ή κλωστή από το στόμα του: μην την τραβήξεις·
• μάσησε φάρμακα, καθαριστικά, ποντικοφάρμακο ή λίπασμα. Πάρε μαζί τη συσκευασία και μην του προκαλέσεις εμετό χωρίς οδηγία του κτηνιάτρου·
• έσπασε δόντι ή αιμορραγεί από το στόμα μετά από ένα σκληρό μασητικό.

Στην ιταλική μελέτη, ο εμετός ήταν το πιο συχνό σημάδι, σε περίπου 8 στους 10 σκύλους· πάνω από τους μισούς είχαν πόνο στην κοιλιά και περίπου 3 στους 10 δεν είχαν κενώσει. Αν δεις τέτοια σημάδια μετά από μια μέρα με πολύ μάσημα, πες στον κτηνίατρο τι έλειψε από το σπίτι.

Πολλά από αυτά τα προλαβαίνει ένα μαζεμένο σπίτι. Ξεκίνα σήμερα από το δωμάτιο όπου περνά τις περισσότερες ώρες, και άφησέ του εκεί ένα μασητικό που περνά το τεστ του νυχιού.

Συχνές ερωτήσεις

Μέχρι πότε μασάει το κουτάβι τα πάντα;

Το πιο έντονο μάσημα συνδέεται με την αλλαγή των δοντιών και, κατά την ASPCA, τελειώνει συνήθως ως τους έξι μήνες. Η ανάγκη όμως μένει: ο ενήλικος σκύλος μασάει για να κρατά γερά τα σαγόνια και καθαρά τα δόντια. Αν μετά τον πρώτο χρόνο καταστρέφει ακόμα πράγματα, ψάξε την αιτία, όπως βαρεμάρα, άγχος όταν μένει μόνος ή θέμα υγείας.

Πότε πέφτουν τα δόντια του σκύλου;

Κατά το MSD Veterinary Manual, τα νεογιλά αρχίζουν να πέφτουν γύρω στις 14 εβδομάδες και τους επόμενους τρεις μήνες αντικαθίστανται από τα μόνιμα. Αν ένα νεογιλό δεν έχει πέσει ενώ το μόνιμο βγαίνει δίπλα του, δείξ' το στον κτηνίατρο: όταν αφαιρείται νωρίς, συνήθως αποφεύγεται πρόβλημα στη θέση των δοντιών.

Αλλαγή δοντιών σκύλου: ποια είναι τα συμπτώματα;

Συνήθως απλώς μασάει περισσότερο, γιατί, κατά την ASPCA, το μάσημα ανακουφίζει τον πόνο που μπορεί να φέρνουν τα δόντια που βγαίνουν. Σπασμένο ή σκουρόχρωμο δόντι, πρήξιμο στο πρόσωπο ή λιγότερη όρεξη είναι σημάδια που το MSD συνδέει με πρόβλημα στο δόντι και θέλουν κτηνίατρο.

Μπορώ να δώσω κόκαλο στο κουτάβι;

Καλύτερα όχι. Κτηνίατρος του Πανεπιστημίου Cornell αποθαρρύνει κόκαλα, κέρατα και οπλές κάθε είδους, και το MSD Veterinary Manual αναφέρει τα αληθινά κόκαλα ανάμεσα σε όσα σπάνε δόντια. Προτίμησε μασητικό που λυγίζει, κρατά σημάδι από το νύχι σου και δεν χωράει ολόκληρο στο στόμα του.

Κατάπιε κομμάτι από παιχνίδι ή κάλτσα: τι κάνω;

Τηλεφώνησε αμέσως στον κτηνίατρο και πες του τι και πόσο κατάπιε, χωρίς να περιμένεις συμπτώματα. Μην του προκαλέσεις εμετό χωρίς οδηγία του κτηνιάτρου και μην τραβήξεις κλωστή που κρέμεται από το στόμα του.

Πηγές

• Animals: Ιταλική μελέτη για τα ξένα σώματα που αφαιρέθηκαν από το στομάχι και το έντερο 72 σκύλων (2022, στα αγγλικά)
• Applied Animal Behaviour Science: Έρευνα για όσα δοκιμάζουν οι ιδιοκτήτες, όπως το να βγάζουν με το ζόρι κάτι από το στόμα του σκύλου (2009, στα αγγλικά)
• MSD Veterinary Manual: Προβλήματα στα δόντια του σκύλου, από τα νεογιλά που δεν πέφτουν ως τα σπασμένα δόντια (2025, στα αγγλικά)
• MSD Veterinary Manual: Ηλεκτροπληξία από κεραυνό ή μασημένο καλώδιο, για ιδιοκτήτες (2025, στα αγγλικά)
• Cornell University, Κτηνιατρική Σχολή: Κόκαλα και σκληρά μασητικά, πώς προστατεύεις τον σκύλο σου (2017, στα αγγλικά)
• ASPCA: Καταστροφικό μάσημα στους σκύλους, γιατί γίνεται και τι κάνεις (στα αγγλικά)

Οι συμβουλές είναι γενικές και δεν αντικαθιστούν τον κτηνίατρο ή τον εκπαιδευτή που βλέπει τον σκύλο σου από κοντά. Για επιθετικότητα ή θέματα υγείας, ξεκίνα από εκεί.